TO ΝΕΟ ΣΕΝΑΡΙΟ


Alex the Greek 

1.   2.   3.


ΤΑ ΓΛΕΝΤΙΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ


Το Χόλιγουντ ζει στιγμές πανικού. Μετά την αποκάλυψη ότι ο Ολιβερ Στόουν ετοιμάζει ταινία για τον Μέγα Αλέξανδρο, κινητοποιήθηκε το ελληνικό λόμπι στις ΗΠΑ και κατατέθηκαν δύο ερωτήσεις στην ελληνική Βουλή. Αιτία των αντιδράσεων: η φημολογία ότι το σενάριο παρουσιάζει το στρατηλάτη σε στιγμές αδυναμίας, υπονοώντας ότι υπήρξε μέθυσος και παιδεραστής.
Δεν μπορέσαμε ακόμα να διασταυρώσουμε την πληροφορία ότι οι τρεις βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας που κατήγγειλαν στη Βουλή την υπόθεση (Γιώργος Καρατζαφέρης, Ελσα Παπαδημητρίου, Δημήτρης Σιούφας) ετοιμάζουν το δικό τους σενάριο για να αποκαταστήσουν την ιστορική αλήθεια. Επειδή, απ' ό,τι φανταζόμαστε, δεν έχουν και πολύ ελεύθερο χρόνο στη διάθεσή τους, προσφερόμαστε να τους υποδείξουμε ορισμένες σκηνές που δεν θα πρέπει να λείψουν από την ταινία. Ως βοηθούς σεναριογράφους επιλέξαμε τους υπεράνω πάσης υποψίας ιστορικούς που αναφέρονται στις διπλανές στήλες.
Σπεύδουμε καταρχάς να ξεκαθαρίσουμε ότι θεωρούμε απαράδεκτη από εθνική άποψη κάθε προσπάθεια να συγκαλυφθεί ο έμφυτος γλεντζέδικος χαρακτήρας του Μεγαλέξανδρου. Μόνο άφρονες μειοδότες μπορεί να διανοηθούν να εμφανίσουν ξενέρωτο τον ήρωα της ταινίας. Για ένα έθνος που στηρίζει τη σύγχρονη διεθνή δόξα του στο χαρακτήρα του "Zorba the Greek", κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με αυτοκτονία. Αντίθετα, λοιπόν, από τους άφρονες συναδέλφους που επιδιώκουν την αποστείρωση της εικόνας του Αλεξάνδρου, εμείς προτείνουμε να παρουσιαστούν στην ταινία μόνο οι νύχτες και τα γλέντια του Αλέξανδρου.
Το πρώτο πρόβλημα που θα αντιμετωπίσει η ταινία είναι η περιβόητη φιλοποσία του μεγάλου στρατηλάτη. Ο αμύητος στα ιστορικά ντοκουμέντα της περιόδου ίσως να θεωρήσει υπερβολική τη ρήση του Αιλιανού ότι "ο Αλέξανδρος έπινε πιο πολύ απ' όλους τους ανθρώπους" (Αιλιανός, 12, 26). Ομως θα είναι και ανιστόρητο το σενάριο, αν παρουσιάζει τον Αλέξανδρο υπέρμαχο του αντιαλκοολικού αγώνα. Οι αρχαίοι συγγραφείς βοούν. Μέχρι και στις κωμωδίες έχει περάσει η υπόθεση. Οπως διαβάζουμε στον "Κόλακα" του Μενάνδρου: "ΒΙΑΣ: Στρουθία ήπια στην Καππαδοκία ένα ποτήρι που χωρούσε δέκα κοτύλες χρυσό, ως τον πάτο τρεις φορές. ΣΤΡΟΥΘΙΑΣ: Ηπιες πιο πολύ κι απ' τον βασιλιά Αλέξανδρο. ΒΙΑΣ: Πάντως όχι λιγότερο." Δεν πρέπει, λοιπόν, να λείψει από την ταινία μια θεαματική σκηνή με τον Αλέξανδρο να γλεντάει μεθυσμένος πάνω σε άρμα που το σέρνουν γαϊδούρια, όπως περιγράφει ο Καρύστιος (Αθήναιος, 10, 45). Σε ένα συμπόσιο, αφού έκανε προπόσεις και για τους 20 παριστάμενους δέχτηκε άλλες 20 απ' αυτούς και κατέληξε αναίσθητος στο κρεβάτι (Αθήναιος, 10, 44).
Ενα τυπικό μακεδονικό συμπόσιο μπορεί να ξεκινά με το πλάνο να εντοπίζει άλλους συνδαιτυμόνες ξαπλωμένους και άλλους καθιστούς. Στη Μακεδονία δεν επιτρεπόταν να ξαπλώνουν σε ανάκλιντρα παρά μόνο όσοι είχαν σκοτώσει αγριογούρουνο χωρίς δίχτυα (Αθήναιος, 1, 31). Το σημαντικότερο, όμως, στοιχείο που διέκρινε τους Μακεδόνες από τους Αθηναίους ήταν ότι δεν ήξεραν να πίνουν με τάξη: "Αμέσως έκαναν μεγάλες προπόσεις, ώστε να μεθούν, ενώ ακόμη και στα τραπέζια υπήρχαν τα πρώτα πιάτα, και δεν μπορούσαν να απολαύσουν τις τροφές." (Αθήναιος, 3, 91) Πρέπει βέβαια να ληφθεί υπόψη ότι πολύ γρήγορα "έγιναν δεκτές νέες συνήθειες στα συμπόσια, περισσότερο βαρβαρικές" (Αρριανός, 4, 8).
Κατά τη διάρκεια του δείπνου, όλοι οι μετέχοντες προσπαθούν να κολακέψουν τον μονάρχη. Ο Αλέξανδρος κάνει προπόσεις με ανέρωτο κρασί και αναγκάζει και τους άλλους να τον μιμηθούν (Αθήναιος, 12, 53). Ο ίδιος πρέπει να φορά την πορφυρή ενδυμασία του Αμμωνα και τα κέρατα του θεού. Μια δεύτερη εκδοχή ενδυμασίας είναι η στολή της Αρτεμης. Οσο για τους συνδαιτυμόνες, εφόσον πρόκειται για φίλους, τότε πρέπει κι αυτοί να είναι ντυμένοι με πορφύρα. "Κάποτε ο Αλέξανδρος έγραψε στις πόλεις της Ιωνίας και πρώτα απ' όλους στους Χιώτες να του στείλουν πορφυρένια βαφή, διότι ήθελε να ντύσει όλους τους φίλους του με στολές πορφυρόχρωμες." (12, 55).
Ο κεντρικός χώρος θα έχει εκατό ανάκλιντρα. Κάθε ανάκλιντρο θα έχει ασημένια πόδια, ενώ το δικό του χρυσά. Ολα θα είναι ντυμένα με πορφυρά και ποικιλόχρωμα ενδύματα από βαρβαρικό ύφασμα, μεγάλης αξίας. (Αιλιανός, 8, 7) Στο μέσο της σκηνής, ο Αλέξανδρος θα σηκωθεί και θ' αρχίσει να παίζει την "Ανδρομάχη" του Ευριπίδη. Γύρω του θα ρίχνουν σμύρνα κι άλλα θυμιάματα, σπάνια μυρωδικά και ευωδιαστό κρασί (Αθήναιος, 12, 53). Για να υπάρχει μια τάξη στο φαϊ, κάθε τόσο θα ηχεί η σάλπιγγα. Θα σημαίνει επίθεση, όταν πρέπει να τρώνε και υποχώρηση, όταν πρέπει να σταματήσουν. (Αιλιανός, 8, 7)
Μια άλλη σκηνή μπορεί να αναφέρεται στους διαγωνισμούς που συνήθιζε να οργανώνει ο Αλέξανδρος. Θα ξεκινά με την αυτοπυρπόληση του Ινδού φιλοσόφου Κάλανου. Προς τιμή του ο Αλέξανδρος εξήγγειλε αθλητικούς και μουσικούς αγώνες. Το κεντρικό, όμως, στοιχείο της γιορτής ήταν ο αγώνας οινοποσίας. Το έπαθλο ήταν για τον πρώτο νικητή ένα τάλαντο, για τον δεύτερο τριάντα μνες και για τον τρίτο δέκα. "Από όποιους ήπιαν κρασί αμέσως πέθαναν από το κρύο 35 και ύστερα από λίγο 6 στις σκηνές τους. Αυτός που ήπιε περισσότερο και νίκησε ήπιε τέσσερις χοές ανέρωτο κρασί και πήρε το τάλαντο, αλλ' έζησε μόνο τέσσερις ημέρες. Ονομαζόταν Πρόμαχος." (Αθήναιος, 10, 49) Αυτή η σκηνή θα θυμίσει στους Αμερικάνους την πραγματική ιστορική προέλευση των διαγωνισμών μπυροποσίας.
Οι πάμπολλες αναφορές της ταινίας στο κρασί μπορεί να προβληματίσουν το θεατή. Θα αναρωτηθεί πότε πρόλαβαν να κατακτήσουν οι Μακεδόνες όλο τον κόσμο, εφόσον όλη μέρα έπιναν. Την απάντηση θα τη δώσει μια άλλη σκηνή της ταινίας. Το εκστρατευτικό σώμα των Μακεδόνων "προχωρεί σε πανηγυρική πομπή επί επτά ημέρες, γιορτάζοντας σε διονυσιακό γλέντι, πίνει και μεθά βαδίζοντας" (Διόδωρος Σικελιώτης, 17, 106), αποδεικνύοντας ότι ο εφευρετικός νους δίνει λύση σε κάθε πρόβλημα.
Οσο για τη σκηνή του θανάτου του Αλεξάνδρου, δυστυχώς κι αυτή πρέπει να περιέχει κάμποσο αλκοόλ. Ξεκινά φυσικά με ένα συμπόσιο. Ο Αλέξανδρος κάνει ορισμένες θυσίες που του υποδεικνύουν οι μάντεις και πίνει μέχρι αργά τη νύχτα (Αρριανός, 7, 24). Τρικλίζοντας επιχειρεί να αποσυρθεί στον κοιτώνα του. Για κακή του τύχη πέφτει πάνω στον εταίρο του τον Μήδιο, κι εκείνος τον καλεί να πιουν μαζί. Ο Αλέξανδρος τον ακολουθεί. Επί ώρες πίνουν και παίζουν κύβους. Μετά το νέο μεθύσι, ακολουθεί 24ωρος ύπνος. Την επομένη, ο βασιλιάς έφαγε με τον Περδίκκα. Πίνει και πάλι τόσο πολύ, ώστε ακολουθεί και άλλος 24ωρος ύπνος (Αιλιανός, 3, 23).
Για τις ανάγκες της κινηματογραφικής γραφής μπορεί να χρησιμοποιηθεί η περιγραφή του Αθήναιου: "Ο Αλέξανδρος ζήτησε ένα ποτήρι που χωρούσε δυο χοές και πίνοντάς το έκανε πρόποση για τον Πρωτέα. Εκείνος πήρε το ποτήρι του, είπε πολλά υμνητικά λόγια για το βασιλιά και ήπιε, ενώ όλοι τον χειροκροτούσαν. Υστερα από λίγο ζήτησε το ίδιο ποτήρι ο Πρωτέας, ήπιε πάλι και έκανε πρόποση για το βασιλιά. Ο Αλέξανδρος πήρε το ποτήρι του, το έσυρε με δύναμη, όμως δεν μπόρεσε να το κρατήσει, αλλά έγειρε στο προσκέφαλό του αφήνοντας από τα χέρια του το ποτήρι. Υστερα από αυτό αρρώστησε και πέθανε." (10, 44).
Είναι γνωστό ότι στις λεπτομέρειες αυτού του τέλους ο Ολιβερ Στόουν θέλει να τεκμηριώσει την εκδοχή της συνωμοσίας και της δολοφονίας του Αλέξανδρου. Φυσικά, αφού δεν βρήκε άκρη με τον J.F.K., πού να τα καταφέρει με τον κοσμοκράτορα; Εμείς, πάντως, πρέπει να είμαστε αμετακίνητοι στη μοναδική εθνωφελή άποψη: ο Αλέξανδρος πέθανε από το πιοτό!

(Ελευθεροτυπία, 6/12/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ