ΧΡΗΣΤΕΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΚΑΡΤΩΝ

Οι πολίτες με το πλαστικό φέσι 

1.   2.   3.


Τα σημάδια του κακού

Πώς μπορεί κάποιος να συνειδητοποιήσει αν βρίσκεται ή όχι στο χείλος του γκρεμού και από "ευκαιριακός χρήστης" της πιστωτικής κάρτας υποκύπτει, αργά αλλά σταθερά, στην επικίνδυνη "εξάρτηση"; Οι ειδικοί λένε πως, όντως, υπάρχει λύση. Αρκεί ο κάτοχος της κάρτας να έχει υπόψη του μερικά σημάδια, τα οποία είτε προαγγέλλουν την επερχόμενη υπερχρέωση είτε διευκολύνουν με διάφορους τρόπους ένα τέτοιο κατρακύλισμα. Και φυσικά να έχει το κουράγιο, από τη στιγμή που θα αντιληφθεί ότι βαδίζει σε τεντωμένο σκοινί, να το πάρει απόφαση και να αλλάξει τρόπο ζωής.
Ποιες είναι όμως αυτές οι ενδείξεις; Αν έχετε ήδη υποπέσει στον πειρασμό της "κατοχής", κινδυνεύετε να περάσετε τα όρια ασφαλείας στην περίπτωση που σαν συμβαίνει κάποιο από τα παρακάτω:
* Πληρώνετε μονάχα τα ελάχιστα οφειλόμενα ποσά που αναγράφονται στο μηνιάτικο λογαριασμό σας. Τα ποσά αυτά σπάνια μειώνουν σε σοβαρό βαθμό το κύριο χρέος, σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις μπορεί να μην καλύπτουν ούτε καν το σύνολο των μηνιαίων τόκων. Περιοριζόμενοι στην καταβολή του αναγραφόμενου μίνιμουμ, οι οφειλέτες διασφαλίζουν ότι το επίπεδο της οφειλής τους θα διατηρηθεί σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο επίπεδο κι ενδεχομένως θα μεγαλώνει από μήνα σε μήνα.
* Σηκώνετε μετρητά με την πιστωτική σας κάρτα για να ξεπληρώσετε άλλες οφειλές. Αυτή η πρακτική αφήνει να διαφανεί ότι ο χρήστης της κάρτας δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει το τρέχον επίπεδο χρέωσής του με το πραγματικό του εισόδημα. Εκτός από τα υπερβολικά χρέη που ήδη έχει, ίσως και εξαιτίας τους, μπαίνει σε καινούριο "λούκι".
* Κάνετε τα καθημερινά σας ψώνια με κάρτα. Οι περισσότεροι ειδήμονες θεωρούν ότι αυτό είναι το πιο κρίσιμο "κατώφλι" για την είσοδο του χρήστη στον κόσμο της εξάρτησης. Η χρέωση μέσω πιστωτικής κάρτας για την προμήθεια απλών καταναλωτικών αγαθών από το σούπερ μάρκετ αποτελεί ένδειξη ότι ο τρόπος ζωής και οι καταναλωτικές συνήθειες του χρήστη υπερβαίνουν κατά πολύ το επίπεδο του πραγματικού εισοδήματός του. Εκτός αυτού, η προσφυγή στην κάρτα κατά τις επισκέψεις στο μπακάλικο "απελευθερώνει" -με πλασματικό τρόπο- μετρητά, τα οποία χωρίς την κάρτα θα χρησιμοποιούνταν για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών του καταναλωτή αλλά τελικά διοχετεύονται στην υπερκατανάλωση.
* Δε σας μένει φράγκο (ή περίπου) αφού πληρώσετε τους λογαριασμούς, συμπεριλαμβανόμενων των λογαριασμών από την πιστωτική σας κάρτα (ή κάρτες). Οταν κάποιος άνθρωπος ξοδεύει πέρα από τις δυνατότητές του, αναγκάζεται αυτόματα να σηκώνει προκαταβολές σε μετρητά για να τη βγάλει μέχρι την επόμενη πληρωμή.
* Βγαίνετε για ψώνια, ιδίως με πιστωτική κάρτα, επειδή βαριόσαστε ή έχετε κακοκεφιές. Αλλο πράγμα να πας για ψώνια επειδή χρειάζεσαι κάτι και εντελώς διαφορετικό να χρεώνεσαι επειδή δεν έχεις τίποτα άλλο να κάνεις κάποιο απόγευμα.
* Επιδιώκετε διαρκώς αύξηση του πιστωτικού σας ορίου. Αυτή η πρακτική αποτελεί καθαρή ένδειξη ότι κάποιος έχει εθιστεί υπερβολικά στα βερεσέδια κι έχει καταστεί ανίκανος να τα βγάλει πέρα με τις υπάρχουσες οικονομικές του υποχρεώσεις, άρα και με το επαπειλούμενο ψηλότερο μελλοντικό του χρέος.
* Ζητάτε καταναλωτικό δάνειο για να αποπληρώσετε τις υπάρχουσες οφειλές σας. Αλλη μια σαφής ένδειξη εθισμού στην υπερχρέωση. Συνήθως οι χρήστες ξεπληρώνουν τις οφειλές τους προς τις πιστωτικές κάρτες με ένα τέτοιο δάνειο κι αμέσως μετά αρχίζουν να τις "ξαναφορτώνουν". Το αποτέλεσμα είναι ότι σύντομα βρίσκονται χρεωμένοι διπλά, και στην πιστωτική και στο δανειοδότη.



Οδηγός αποτοξίνωσης

Οπως συμβαίνει και σε άλλες περιπτώσεις, έτσι και στην περίπτωση που μας απασχολεί, οριστική απαλλαγή από το πρόβλημα μπορεί να υπάρξει μόνο με την όσο το δυνατόν δραστικότερη περιστολή της χρήσης του παράγοντα που προκαλεί την εξάρτηση. Δεδομένου όμως ότι η ανθρώπινη αδυναμία δύσκολα επιτρέπει τόσο δραστικά μέτρα απέναντι στον πειρασμό της πλαστικής κάρτας, οι οπαδοί μιας λελογισμένης χρήσης δεν παραλείπουν να υπενθυμίσουν μερικές απλές τεχνικές, χάρη στις οποίες είναι δυνατό να ελεγχθεί η επικινδυνότητα αυτής της "κακιάς συνήθειας". 
Η πιο βασική μέθοδος αποφυγής των δυσάρεστων συμπτωμάτων είναι η άμεση πληρωμή όλου του λογαριασμού - ή, τουλάχιστον, η αποπληρωμή του όσο γίνεται γρηγορότερα. Ο ίδιος ο μηχανισμός της πίστωσης λειτουργεί έτσι ώστε να επιβαρύνονται δυσανάλογα από τα ψηλά επιτόκια και τους τόκους υπερημερίας όσοι αργούν την εξόφληση του χρέους τους. Αν επιστρέψετε τα δανεικά αμέσως, αντίθετα, πετυχαίνετε στην ουσία μια άτοκη βραχυπρόθεσμη πίστωση, επιδοτημένη από εκείνους τους πελάτες που αφήνουν τους λογαριασμούς τους να τρενάρουν. Εξυπακούεται, βέβαια, ότι αυτός είναι ο μάξιμουμ στόχος κι ότι, ανάλογα με την εκάτοτε συγκυρία ή τα βαλάντια του καθενός, υπάρχουν επίσης ενδιάμεσες διαβαθμίσεις · και στη χειρότερη περίπτωση, καλό είναι πάντως να καταβάλλει κανείς κάθε φορά μεγαλύτερα ποσά από το αναγραφόμενο μίνιμουμ. Δευτερεύοντες κανόνες αφορούν την έγκαιρη καταβολή των δόσεων (έτσι ώστε να αποφεύγεται η επιβολή τόκων υπερημερίας) και την πάση θυσία αποφυγή υπέρβασης του πιστωτικού ορίου. Σημαντικό είναι επίσης να προσέχει κανείς στην επιλογή της κάρτας που χρησιμοποιεί. Οπως όλες οι ουσίες δεν προκαλούν τοξικοεξάρτηση με τους ίδιους ρυθμούς και συνέπειες, έτσι και οι κάρτες διαφέρουν μεταξύ τους στα επιτόκια. Εκμεταλλευόμενος τους κανόνες της αγοράς, ο προσεκτικός καταναλωτής μπορεί -αν μη τι άλλο- να φορέσει μικρότερο φέσι. Προσοχή, τέλος, στην εύκολη λύση της ανάληψης μετρητών με πιστωτική κάρτα: καθώς ο τοκισμός της πίστωσης αρχίζει ευθύς εξαρχής από τη στιγμή που παίρνετε στα χέρια σας το ρευστό, αυτός ο τρόπος χρήσης συνήθως καταλήγει σε μεγαλύτερη επιβάρυνση της δαπάνης απ' ό,τι η απευθείας συναλλαγή μέσω κάρτας με τον πωλητή.


Μια Ιθάκη για τους σπάταλους

Δωδεκάλογοι για ανθρώπους πνιγμένους στα χρέη ως το λαιμό; Για τα ελληνικά ήθη, η μέθοδος μπορεί να μη γεμίζει το μάτι, αλλά εκείνοι που την έχουν δοκιμάσει τις δύο τελευταίες δεκαετίες στις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ικανοποιημένοι με τα αποτελέσματά της. Για το λόγο αυτό, κάθε δίκτυο "απεξάρτησης" από τις πιστωτικές κάρτες προτείνει στα μέλη του έναν ειδικό δωδεκάλογο, φροντίζοντας να τον προσαρμόσει στις ιδιαίτερες προτιμήσεις τους. Ο δωδεκάλογος των "Ανώνυμων Σπάταλων", για παράδειγμα, βασίζεται περισσότερο στη στήριξη που προσφέρει στον "ασθενή" η αυτογνωσία και η συλλογική αντιμετώπιση του προβλήματος, ενώ οι αντίστοιχες "εντολές" των "Ανώνυμων Οφειλετών" στηρίζονται κατά κύριο λόγο στη βοήθεια που μπορεί να αντλήσει ο ενδιαφερόμενος από την πίστη του στο Θεό και η ψυχολογική ενίσχυση που μπορεί να του προσφέρει η προσευχή σε μια δύναμη ανώτερη από τη δική του. Παραθέτουμε στη συνέχεια το δωδεκάλογο των "Ανώνυμων Σπάταλων", έργο της Τζιν Φιορέτο, μιας γυναίκας που ψώνισε πολύ στη ζωή της και μετάνιωσε πικρά γι' αυτό. Εχοντας ιδρύσει από το 1979 το δίκτυο "Ανώνυμοι Σπάταλοι", η κυρία Φιορέτο θεωρεί ότι η λύση στο πρόβλημα της υπερκατανάλωσης είναι η επικοινωνία του σπάταλου, ακόμη και τηλεφωνική, με άτομα που γνωρίζουν καλά τι σημαίνει το συγκεκριμένο πάθος:


1. Συνειδητοποίησε το πρόβλημά σου.
2. Δημιούργησε ένα δίκτυο στήριξης. Φίλοι, συγγενείς ή μια ομάδα "Ανώνυμων Σπάταλων" μπορούν να σε βοηθήσουν να αποφύγεις τις άχρηστες αγορές και να μοιραστούν μαζί σου τις προόδους σου, κάθε φορά που θα αντιστέκεσαι στον πειρασμό.
3. Κάνε έναν πίνακα των οφειλών σου και έναν των εισοδημάτων σου και κατάστρωσε ένα λογικό προϋπολογισμό, βάσει του οποίου θα μπορέσεις κάποτε να ξεπληρώσεις τα χρέη σου. (Μην αυξάνεις στο μεταξύ τα χρέη σου.)
4. Προσέγγισε τους πιστωτές σου με στόχο να διαπραγματευτείς τρόπους αποπληρωμής που να ταιριάζουν στον προϋπολογισμό σου.
5. Χρησιμοποίησε το δίκτυο στήριξης για να βοηθηθείς να αλλάξεις την αγοραστική/καταναλωτική συμπεριφορά σου.
6. Βάλε ρεαλιστικούς οικονομικούς στόχους και ένα χρονοδιάγραμμα που θα σου επιτρέψει να τους πετύχεις.
7. Να δίνεις έμφαση στις προόδους σου και να τις μοιράζεσαι με άλλους. Κάνε ό,τι μπορείς για να μην υποτροπιάζεις, αλλά και στην περίπτωση που συμβεί κάποια υποτροπή ξεπέρασέ την.
8. Πλήρωσε όλα τα χρέη των πιστωτικών σου καρτών.
9. Θέσε σε εφαρμογή νέες κατευθυντήριες γραμμές που θα σου επιτρέψουν μια υπεύθυνη χρήση της πίστωσης.
10. Αρχισε να εξοικονομείς χρήματα για να αντιμετωπίσεις τους οικονομικούς σου στόχους.
11. Αντάμειψε τον εαυτό σου για κάθε πρόοδό σου (όχι, όμως, ξοδεύοντας χρήματα).
12. Ελεγχε συστηματικά την οικονομική σου κατάσταση και επανόρθωνε τις ενδεχόμενες υποτροπές. Οταν αρχίσεις να φέρεις σε πέρας τους παλιούς οικονομικούς σου στόχους, ξεκίνα να καταστρώνεις και τα νέα οικονομικά προγράμματά σου. Και - τώρα που ξέρεις πια τον τρόπο- φρόντισε να βοηθήσεις κάποιον άλλο χρόνιο σπάταλο να ξεπεράσει κι αυτός με τη σειρά του το πρόβλημα.

(Ελευθεροτυπία, 22/11/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -  ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ