Λαθραίοι Ανθρωποι 

1.   2.   3.

Τα ημίμετρα απέτυχαν

Δεκάδες χιλιάδες μετανάστες χωρίς χαρτιά χάνουν το δικαίωμα παραμονής στη Γαλλία χάρη στο νέο νόμο Σεβενεμάν. Στο μεταξύ, όλο και περισσότερες φωνές ζητούν πλέον την αλλαγή της πολιτικής απέναντι στους ανθρώπους χωρίς χαρτιά. Πρόσφατα προστέθηκε σε αυτές και η Ενωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.
Από τις 16 Ιουνίου, τριάντα απεργοί πείνας -Τούρκοι, Κινέζοι, Αλγερινοί- μέλη της "Τρίτης Ομάδας των Χωρίς Χαρτιά" ξεκίνησαν απεργία πείνας στον προτεσταντικό ναό που βρίσκεται στον αριθμό 44 του Μπουλβάρ ντε Μπατινιόλ. Ανάμεσά τους, αλληλέγγυος στον αγώνα τους, βρίσκεται και ο ανθρωπολόγος Εμανιέλ Τερέ, διευθυντής σπουδών της Ανώτατης Σχολής Κοινωνικών Επιστημών, παγκοσμίως γνωστός για τις επιστημονικές του έρευνες στην Αφρική, αλλά και για τις πρόσφατες εργασίες του με θέμα τη γερμανική κουλτούρα του 19ου αιώνα. Η παρουσία ενός λαμπρού γάλλου διανοουμένου μεταξύ των απεργών πείνας προσφέρει στην απεγνωσμένη τους πρωτοβουλία τη δυνατότητα να γίνει ευκολότερα γνωστή στον Τύπο και την κοινή γνώμη. Ταυτόχρονα, μιά έκκληση για στήριξη των απεργών κυκλοφορεί ήδη στους κύκλους των διανοουμένων με πρωτοβουλία των Ετιέν Μπαλιμπάρ και Πιερ Μπουρντιέ.
Η συγκεκριμένη απεργία πείνας εικονογραφεί την αποτυχία της πολιτικής των ημίμετρων που έχει υιοθετήσει η γαλλική κυβέρνηση, η οποία ενέκρινε τις μισές μόνο από τις αιτήσεις που της υποβλήθηκαν αντί να τακτοποιήσει όλους τους χωρίς χαρτιά, όπως είχε κάνει η κυβέρνηση του Πιερ Μορουά το 1981.

Μικαέλ Λεβί
(Διευθυντής Ερευνών στο CNRS, Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών)



Η ιστορία του Αντριους Τζάκσον

Με το γενικό σύνθημα "Κανένας άνθρωπος δεν είναι παράνομος" έχει αναπτυχθεί τα τελευταία δύο χρόνια στη Γερμανία ένα κίνημα υποστήριξης των μεταναστών που φτάνουν στην Ευρώπη από χώρες του Τρίτου Κόσμου, και αντιμετωπίζουν την εχθρότητα και την απανθρωπιά των επίσημων αρχών. Για την καμπάνια με τις παραποιημένες καρτ-ποστάλ που παρουσιάζουμε έχει επιλεγεί η παράλογα τραγική περιπέτεια ενός νέου μετανάστη από τη Λιβερία, του Αντριους Τζάκσον.

Στις 9 Ιανουαρίου 1995 ο Αντριους Τζάκσον έφτασε με ένα ρώσικο φορτηγό πλοίο στο γερμανικό λιμάνι του Ροστόκ. Ταξίδευε λαθραία μαζί με 7 συμπατριώτες του από τη Λιβερία της Αφρικής. Σύμφωνα με τον ισχύοντα μεταναστευτικό νόμο, οι εταιρείες μεταφοράς είναι υποχρεωμένες να καλύπτουν τα έξοδα επαναφοράς των "λαθρομεταναστών" στις χώρες προέλευσής τους. Οι εκπρόσωποι των ασφαλιστικών εταιρειών Pandi, με την απειλή ότι θα τους στείλουν στη Λιβερία ή τη Ρωσία, υποχρέωσαν τους μετανάστες να εμφανιστούν ως Γκανέζοι.
Τρεις μέρες αργότερα οι έξι από τους οκτώ Αφρικανούς στάλθηκαν στην Ακρα της Γκάνα, εφοδιασμένοι με χαρτιά από την πρεσβεία της Γκάνα στη Βόννη. Ο Τζάκσον και ένας δεύτερος λαθρεπιβάτης πρόλαβαν να υποβάλουν αίτηση παροχής ασύλου, και γλίτωσαν την άμεση απέλαση. Οπως αναμενόταν, οι αιτήσεις τους απορρίφθηκαν και τον Απρίλιο του 1995 έπαιρναν κι αυτοί τον υποχρεωτικό δρόμο για την Γκάνα.
Μόλις έφτασε στην Γκάνα, ο Τζάκσον συνελήφθη, επειδή τα χαρτιά του τον παρουσίαζαν ως Γκανέζο, ενώ είναι Λιβεριανός. Τον δίκασαν, τον καταδίκασαν και τον φυλάκισαν. Οταν αποφυλακίστηκε, γύρισε στη Λιβερία, προμηθεύτηκε νέο πιστοποιητικό γέννησης και επέστρεψε στην Γκάνα, περιμένοντας το επόμενο πλοίο που θα τον μετέφερε στην Ευρώπη ή τη Βόρεια Αμερική.
Στις 16 Φεβρουαρίου 1996 ο Τζάκσον έφτασε μαζί με άλλους οκτώ Λιβεριανούς λαθρεπιβάτες στο Αμβούργο και υπέβαλε νέα αίτηση ασύλου. Ενα μήνα αργότερα, οι γερμανικές αρχές ανακάλυψαν την παλιά αίτησή του, όπου εμφανιζόταν με προέλευση την Γκάνα. Κατά την εξάμηνη κράτησή του στις γερμανικές φυλακές, ο Τζάκσον ήρθε σε επαφή με την πρεσβεία της Γκάνα, αλλά αυτή τη φορά οι διπλωματικοί υπάλληλοι αρνήθηκαν να του εκδώσουν ταξιδιωτικά έγγραφα. Μετά απ' τους έξι μήνες, ο αρμόδιος δικαστής υποχρεώθηκε να διατάξει την απελευθέρωσή του, διότι καμιά πρεσβεία δεν δεχόταν να βγάλει χαρτιά για τον Τζάκσον. Με τα πολλά, κάποια υπάλληλος των γερμανικών υπηρεσιών που ασχολούνται με τη μετανάστευση, η κυρία Φλάισχάουερ, κατόρθωσε να ξαναδώσει με το ζόρι στον Τζάκσον την υπηκοότητα της Γκάνα. Και πάλι μέσω των ασφαλιστικών εταιρειών Pandi, η πρεσβεία της Γκάνα έβγαλε κάποια χαρτιά για τον λιβεριανό μετανάστη τον Φεβρουάριο του 1997. Οι αρχές ετοιμάστηκαν να τον απελάσουν.
Ομως ο Τζάκσον απέφυγε τη σύλληψη, χάρη στην προστασία που του πρόσφεραν κάποιοι Γερμανοί φίλοι. Οι ίδιοι επιχείρησαν να πείσουν την πρεσβεία της Γκάνα να ακυρώσει το ψεύτικο διαβατήριο. Στο δικαστήριο που ακολούθησε, διαπιστώθηκε ότι η κυρία Φλάισχάουερ εργαζόταν για τις γερμανικές αρχές, αλλά ταυτόχρονα δούλευε και ως μεσάζων μεταξύ των ασφαλιστικών ναυτιλιακών εταιρειών και της κυβέρνησης της Γκάνα. Τις τελευταίες μέρες του Απριλίου 1997, η γερμανική αστυνομία ανακάλυψε τον Τζάκσον και στις 2 Μαϊου ετοιμάστηκαν να τον απελάσουν. Μέσα στο αεροπλάνο, ο Τζάκσον δήλωσε ότι δεν κατάγεται από την Γκάνα, και τότε ο πιλότος αρνήθηκε να τον παραλάβει. Οι φίλοι του νόμιζαν ότι μεταφέρθηκε στην Γκάνα, αλλά αυτός επέστρεψε με αυστηρή φρούρηση σε ένα γερμανικό κελί. Για 10 μέρες έμεινε σε απομόνωση, χωρίς δικαίωμα να επικοινωνήσει -έστω και τηλεφωνικά- με κανέναν. Τελικά, ένα μήνυμά του μεταδίδεται μέσω κάποιου συγκρατούμενου, και τότε ο Τζάκσον μεταφέρεται σε άλλη φυλακή.
Στο μεταξύ, έχει συγκροτηθεί μια μεγάλη καμπάνια υποστήριξης του Τζάκσον, με διαδηλώσεις έξω από την πρεσβεία της Γκάνα. Με έκπληξη οι διαδηλωτές διαπιστώνουν ότι η ειδική γερμανική αστυνομία συνόρων (BGS) καταφθάνει κάθε Πέμπτη στην πρεσβεία με αστυνομικά λεωφορεία γεμάτα Αφρικανούς. Οι μετανάστες μένουν κλεισμένοι στις κλούβες, και οι αστυνομικοί "ταχτοποιούν" κατά βούληση τα χαρτιά τους. Την ίδια περίοδο πραγματοποιήθηκαν δημόσιες διαμαρτυρίες μπροστά στην έδρα των εταιρειών Pandi, στη Βρέμη, αλλά οι αρμόδιοι έμειναν κλεισμένοι στα γραφεία τους και απέφυγαν κάθε επαφή με τους υποστηρικτές των μεταναστών.
Οι αρχές μετέφεραν τον Τζάκσον σε άλλη φυλακή. Τελικά η πρεσβεία της Γκάνα του έβγαλε νέο διαβατήριο και στις 24 Ιουλίου 1997 τον μετέφεραν από το Βερολίνο στην Ακρα, μέσω Αμστερνταμ. Στο αεροδρόμιο του Βερολίνου τον μετέφεραν με ένα μικρό σιδερένιο κλουβί διαστάσεων 1.5 Χ 2 μέτρων. Μετά από παραμονή 18 μηνών στη Γερμανία, από τους οποίους τους 9 τους πέρασε στην απομόνωση και τους 3 στην παρανομία, αυτό το κλουβί ήταν η τελευταία του εντύπωση από την πολιτισμένη Ευρώπη.
Στην Ακρα ο Τζάκσον ξαναφυλακίζεται, όταν διαπιστώνεται ότι έχει διαβατήριο της Γκάνα ενώ είναι Λιβεριανός. Τελικά εξαγοράζει τον δεσμοφύλακα με 200 μάρκα και απελευθερώνεται. Σήμερα είναι άστεγος στο λιμάνι της Τέμα. Το όνειρό του είναι να ανοίξει έναν κινηματογράφο με βίντεο. Ομως δύσκολα τα φέρνει βόλτα, γιατί είναι πρόσφυγας σε μια φτωχή χώρα.
(Σ.Σ.: Τις πληροφορίες και το υλικό της καμπάνιας μάς προσέφερε η Marily Stroux, φωτογράφος με σημαντική συμβολή στο γερμανικό κίνημα "Κανένας άνθρωπος δεν είναι παράνομος").


Οι αόρατοι πολίτες της Θράκης

Η καταγγελία στο πρόσφατο δημοσιογραφικό συνέδριο της Σαμοθράκης δημιούργησε αίσθηση. Παρεμβαίνοντας στο θέμα "ρατσισμός και ΜΜΕ", ο εκπρόσωπος του ΣΥΝ Κώστας Δέλκος από την Ξάνθη, εξήγησε (στους όχι και τόσο ενημερωμένους ανθρώπους των μέσων) ότι στη χώρα μας, πέρα από τους λεγόμενους λαθρομετανάστες υπάρχουν και αρκετοί ντόπιοι πολίτες που ζουν χωρίς καμία τυπική υπόσταση. Πρόκειται για τους μειονοτικούς της Θράκης, οι οποίοι έχουν χάσει την ελληνική τους ιθαγένεια τις τελευταίες δεκαετίες, με βάση το περιβόητο (και διεθνώς ξεφωνημένο) άρθρο 19 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας.
Μόλις στις 11 του περασμένου μήνα η ελληνική Βουλή κατάφερε να καταργήσει αυτή την απίστευση διάταξη, παρά τη λυσσώδη αντίθεση του θρακιώτικου τουρκοφαγικού λόμπι και των επιρροών του στο κεντρικό πολιτικό προσωπικό (Καρατζαφέρηδες, Ανδρεουλάκους, Χαϊτίδηδες, Τσοβόλες, Παπαθεμελήδες κ.λπ). Τώρα, το νέο "εθνικό χαράκωμα" που υπερασπίζουν οι επαγγελματίες εθνικόφρονες και μονίμως κινδυνολογούντες, είναι ο αγώνας για να μην αρθούν οι αδικίες. Να μην υπάρξουν δηλαδή, διατάξεις δίκαιης επανεξέτασης των έως τώρα αφαιρέσεων ιθαγενείας, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με διοικητικές αποφάσεις κάποιων κρατικών -κυρίως αστυνομικών- υπαλλήλων στις προηγούμενες ανώμαλες εποχές. Οπως θα έχετε ίσως πληροφορηθεί τα τελευταία χρόνια από τις στήλες της "Ε", οι "επικίνδυνοι Τούρκοι πράκτορες" που έμειναν χωρίς χαρτιά ήταν ακόμη και τα νεογέννητα παιδιά των μειονοτικών ή και ορισμένοι ενήλικες που απλώς δεν θέλησαν να συνεργαστούν με τις ελληνικές μυστικές υπηρεσίες ("Ε", 29.8.1997 και 10.12.1997).
"Οι μειονοτικοί που έχασαν την ιθαγένειά τους είναι πολλές χιλιάδες", μας λέει ο οδοντίατρος Ναζίφ Φερχάτ από τον Ιασμο του νομού Ξάνθης, που αγωνίζεται επί χρόνια για την ισονομία στη Θράκη. "Αυτοί που ζουν σήμερα στην Ελλάδα είναι γύρω στις 3.000. Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Π. Σγουρίδης έχει παραδεχτεί από τον περασμένο Δεκέμβριο -τότε που είχε κορυφωθεί η δημόσια συζήτηση για την κατάργηση του άρθρου 19- ότι είναι περίπου 1.500. Οι άνθρωποι αυτοί είναι υπαρκτοί ανύπαρκτοι. Τους τύλιξαν σε μια κόλλα χαρτί όταν βρίσκονταν στο εξωτερικό σαν μετανάστες, με βάση τις πεποιθήσεις του κάθε ασφαλίτη, ή και του όποιου γείτονα. Απολύτως αυθαίρετα αποφασίστηκε ότι 'δεν έχουν πρόθεση παλιννοστήσεως' και βρέθηκαν γυρίζοντας στην ίδια τους τη χώρα ανυπόστατοι -χωρίς ποτέ κανείς να τους κοινοποιήσει την απόφαση. Ζούν και εργάζονται κυρίως σε αγροτικές δουλειές στη Θράκη, αλλά και στην Αττική σαν οικοδόμοι. Δεν έχουν στοιχεία ταυτότητας, 'απολαμβάνουν' το ίδιο καθεστώς στην εργασία με τους ξένους εργάτες. Δεν έχουν ασφαλίσεις, ιδιοκτησία γης, ούτε να παντρευτούν επίσημα μπορούν. Τα παιδιά τους εγγράφονται στη μερίδα του 'νόμιμου' γονιού. Δεν μπορούν να έχουν άδειες οδήγησης. Δεν έχουν κανένα δικαίωμα".
Ο λόγος για τον οποίο οι ελληνικές κυβερνήσεις διατηρούσαν και εφήρμοζαν το άρθρο 19 ονομαζόταν "εθνικός". Το "δικαίωμα" δηλαδή, του ελληνικού κράτους να αποβάλει τους αλλογενείς από τον "εθνικό κορμό" για λόγους ασφαλείας. Τίποτα διαφορετικό -τηρουμένων των αναλογιών- απ' ό,τι ζήσαμε και ζούμε στην πρόσφατη γιουγκοσλαβική σφαγή, και που διεθνώς χαρακτηρίζεται ως εθνοκάθαρση, ή από την πολιτική του τουρκικού κράτους απέναντι στην κουρδική κοινότητα. Ωστόσο, ακόμα δεν έχουν βρεθεί δίκαιες διαδικασίες για την, σταδιακή έστω, επανάκτηση της ιδιότητας του Ελληνα πολίτη στους δικούς μας 'χωρίς χαρτιά'. "Υπάρχουν αρκετοί που από την εποχή που έμαθαν ότι δεν 'υπάρχουν', προσέφυγαν στις πρεσβείες της χώρας μας ή προσέλαβαν δικηγόρους για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Ορισμένες υποθέσεις εκκρεμούν στο συμβούλιο ιθαγενείας του υπουργείου Εσωτερικών ή στο Συμβούλιο της Επικρατείας", μας εξηγεί ο κ. Ναζίφ Φερχάτ. "Εμείς ζητάμε -και με παρεμβάσεις στη Βουλή των βουλευτών Μουσταφά και Κουβέλη- να υπάρξει πλήρης αποκατάσταση των αδικιών. Ομως, η κυβέρνηση προσπαθεί να βρεί τη 'μέση λύση', προσπαθώντας να ικανοποιήσει τους συντηρητικούς ψηφοφόρους. Ετσι, παραχωρεί κάρτες ανιθαγενείας ως μεταβατικό στάδιο, κάτι ανάλογο με τις κάρτες των ξένων εργατών. Αλλά αυτή η κάρτα έπρεπε να χορηγείται στους ανιθαγενείς από την ημέρα που το κράτος τούς στερούσε την ιθαγένεια. Υπήρχε από το 1951 αυτή η διεθνής υποχρέωση της χώρας."

(Ελευθεροτυπία, 12/7/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -  ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ