Λαθραίοι Ανθρωποι 

1.   2.   3.

Ανθρωποι χωρίς χαρτιά

Στη Γαλλία, οι ελπίδες που είχαν καλλιεργηθεί συστηματικά από την κυβέρνηση ότι επιτέλους θα δοθεί μια δίκαιη και δημοκρατική λύση στην υπόθεση των μεταναστών διαψεύστηκαν τον περασμένο Απρίλιο. Η ψήφιση του νόμου που έγινε γνωστός με το όνομα ενός λουλουδιού (ρεζεντά, από τα αρχικά των γαλλικών λέξεων "νόμος σχετικός με με την είσοδο και την παραμονή των ξένων και με το δικαίωμά τους στο άσυλο") αφήνει ακάλυπτους δεκάδες χιλιάδες μετανάστες, ενώ τα πρώτα μηνύματα από την εφαρμογή του μαρτυρούν πως η αυθαιρεσία θα συνεχίσει να αποτελεί το γνώμονα με τον οποίο θα ρυθμίζονται οι υποθέσεις των μεταναστών που εκκρεμούν.
Στο κλίμα αυτό, μια νέα καμπάνια με στόχο τη γνωστοποίηση των προβλημάτων που παραμένουν άλυτα συγκεντρώνει πολλούς μετανάστες αλλά και Γάλλους υποστηρικτές του αγώνα τους. Πρόκειται για την "Τρίτη ομάδα ατόμων χωρίς χαρτιά", μια διευρυμένη επιτροπή μεταναστών στην οποία συμμετέχουν αυτή τη στιγμή περισσότερα από χίλια άτομα. Απογοητευμένα από την περιορισμένη απήχηση που συνήθως έχουν κινήσεις σαν τη δική τους, τα μέλη της επιτροπής αισθάνονται πια ότι ωρίμασε η στιγμή να δοκιμάσουν μεθόδους που θα τους εξασφαλίσουν μια κάπως μεγαλύτερη δημοσιότητα.
Από τις 16 Ιουνίου, τριάντα μέλη της Ομάδας αποφάσισαν να ξεκινήσουν απεργία πείνας ζητώντας την άμεση έγκριση των αιτήσεων των μεταναστών που απορρίφθηκαν χωρίς επαρκή δικαιολογία. "Βοηθήστε μας. Κοινοποιήστε την υπόθεσή μας και τα αιτήματά μας. Η αλληλεγγύη σας θα είναι αποφασιστικής σημασίας", αναφέρουν οι απεργοί στην έκκληση που απηύθυναν στους γάλλους συμπολίτες τους. Και εξηγούν εν συντομία τους λόγους που τους οδήγησαν να επιλέξουν το συγκεκριμένο μέσο πάλης ύστερα από την άρνηση της κυβέρνησης να τους δεχθεί και να συζητήσει μαζί τους: "Ξέρουμε πολύ καλά ότι η απόφασή μας να αρχίσουμε απεργία πείνας είναι σκληρή, αλλά βρισκόμαστε πια σε απόγνωση και εκατοντάδες από εμάς είμαστε έτοιμοι να καταφύγουμε στο έσχατο αυτό μέσο. Εμπιστευτήκαμε την κυβέρνηση και καταθέσαμε αιτήσεις με ονόματα και διευθύνσεις. Ανάμεσά μας υπάρχουν οικογένειες με παιδιά που γεννήθηκαν στη Γαλλία. Υπάρχουν άτομα χωρίς οικογένεια που βρίσκονται εδώ δώδεκα χρόνια. Σκεφτήκαμε λοιπόν ότι καλύπτουμε τους όρους που θέτει η κυβέρνηση και τρέφαμε σοβαρές ελπίδες. Αλλά οι αιτήσεις μας απορρίφθηκαν, και μάλιστα με τις πιο διαφορετικές αιτιολογίες. Καθώς πολλοί φάκελοι πανομοιότυποι με τους δικούς μας έγιναν αποδεκτοί τον περασμένο Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, ειλικρινά δεν καταλαβαίνουμε γιατί απορρίφθηκαν οι τωρινές μας αιτήσεις. Ρωτήσαμε γιατί. Η στερεότυπη απάντηση δεν μπαίνει στον κόπο να ασχοληθεί με τα επιχειρήματά μας. Στο νομικό, επομένως, επίπεδο, όλοι οι δρόμοι είναι πια κλειστοί. Ανά πάσα στιγμή κινδυνεύουμε να γίνουμε αντικείμενο ελέγχου, να τεθούμε υπό κράτηση και να σταλούμε διά της βίας στα σύνορα. Η κυβέρνηση μας ρίχνει στην παρανομία. Αισθανόμαστε φόβο για το μέλλον."
Δεν είναι η πρώτη φορά που το κίνημα των μεταναστών επιλέγει την απεργία πείνας. Οι μνήμες είναι ακόμη νωπές από τη βίαιη εισβολή των αστυνομικών δυνάμεων στην εκκλησία Σεν Μπερνάρ του βόρειου Παρισιού, όπου είχαν ζητήσει πρόπερσι καταφύγιο 300 "παράνομοι" Αφρικανοί. Στις 23 Αυγούστου 1996, όταν δέκα Αφρικανοί βρίσκονταν ήδη στην πεντηκοστή ημέρα απεργίας πείνας, οι γαλλικές αρχές έκριναν ότι έπρεπε να τελειώνουν με την ενοχλητική "εκκρεμότητα", η οποία, εκτός των άλλων, προσέλκυε και τη συμπαράσταση κάποιων "επώνυμων" προσωπικοτήτων: μέσα σε λίγη ώρα, οι απεργοί πείνας μεταφέρθηκαν σε στρατιωτικά νοσοκομεία, οι ανύπανδροι οδηγήθηκαν σε κέντρο κράτησης, ενώ οι οικογένειες φορτώθηκαν σε κλούβες για να προωθηθούν στα σύνορα.
Δυο χρόνια ακριβώς χρόνια μετά, η απόγνωση οδηγεί κάποιους άλλους μετανάστες να επαναλάβουν το διάβημα. Αυτή τη φορά πρόκειται για δεκατέσσερις Τούρκους, οκτώ Κινέζες και έξι Κινέζους, έναν Αλγερινό γεννημένο στη Γαλλία και έναν γνωστό γάλλο ανθρωπολόγο, τον Εμανιέλ Τερέ. Στα 63 του χρόνια, ο Ε. Τερέ μοιάζει πεισμένος πως μόνο η έμπρακτη αλληλεγγύη, δηλαδή η συμμετοχή του στην απεργία πείνας, μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά και να βοηθήσει τους μετανάστες να βρουν το δίκιο τους. "Εκείνο που διεκδικούμε", εξηγούσε ο ίδιος σε συνέντευξή του στην εφημερίδα "Ιμανιτέ", "είναι προφανώς η νομιμοποίηση όλων των μελών της επιτροπής. Οι αιτήσεις των ανθρώπων αυτών απορρίφθηκαν. Αλλες εμμέσως, αφού δεν τους δόθηκε ποτέ απάντηση, άλλες ευθέως, δηλαδή με μία στερεότυπη απαντητική επιστολή των αστυνομικών αρχών. Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχουμε καμία απολύτως βεβαιότητα ότι οι αιτήσεις μελετήθηκαν προσεκτικά. Γνωρίζουμε τρία πρόσωπα που κατέθεσαν δύο ξεχωριστούς φακέλους, τον κάθε ένα σε διαφορετικό αστυνομικό τμήμα. Δύο από τους πανομοιότυπους αυτούς φακέλους έγιναν δεκτοί στη μία περιοχή ενώ στην άλλη απορρίφθηκαν. Η λύση είναι προφανώς η επανεξέταση όλων των αιτήσεων και η άμεση διακοπή των απελάσεων και των 'επαναπροωθήσεων' στα σύνορα" (24/6/98).
Στη συμβολική χειρονομία του, ο Εμανιέλ Τερέ δεν είναι μόνος. Αρκετοί αριστεροί διανοούμενοι θεωρούν πως, στη σημερινή συγκυρία, η αντιμετώπιση των μεταναστών συνιστά το κριτήριο βάσει του οποίου κρίνεται η δημοκρατικότητα μιας σύγχρονης κοινωνίας. "Διακηρύσσουν ότι παλεύουν κατά της μαύρης εργασίας και της μαφιόζικης εγκληματικότητας", διαβάζουμε σε άρθρο που συνυπέγραφαν προ καιρού οι Ε. Τερέ, Ετιέν Μπαλιμπάρ, Μονίκ Σεμιγιέ-Ζαντρό και Ζακλίν Κοστά-Λασκού. "Την ίδια στιγμή σπρώχνουν στην παρανομία 60.000- 80.000 εργαζόμενους, οι περισσότεροι από τους οποίους βρίσκονται χρόνια στη Γαλλία και ζητούν απλώς να πάψουν να ζουν στο σκοτάδι. Οσοι κατήγγειλαν την παγίδα που έχει στηθεί στους μετανάστες και περιέγραψαν το μηχανισμό που τους ρίχνει στην παρανομία έχουν προφανώς υπόψη τους το κοινωνικό πρόβλημα που δημιουργείται. Εκτός κι αν η απίστευτη αυτή ενίσχυση της παράλληλης οικονομίας είναι ένα μήνυμα προς τους εργοδότες ότι η εβδομάδα των 35 ωρών θα αντισταθμιστεί με μια έντονη πίεση στους μισθούς και τη σταθερότητα της εργασίας" ("Λε Μοντ", 15/4/98).

(Ελευθεροτυπία, 12/7/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ