ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ


Μικρές αλήθειες, μεγάλα ψέματα 

1.   2.   3.

ΖΑΝ ΜΠΕΡΤΡΑΝΤ ΑΡΙΣΤΙΝΤ. Γνωστός για τους αγώνες του τις δύο τελευταίες δεκαετίες, ο πρώην πρόεδρος της Αϊτής διατύπωσε στο συνέδριο για τη "Δύναμη των ΜΜΕ" τη δική του εμπειρία από τη χρήση των ειδήσεων. 
"Στο Ιδρυμα Αριστίντ για τη Δημοκρατία στην Αϊτή εκδίδουμε μια δεκαπενθήμερη εφημερίδα, την Diyite (Αξιοπρέπεια), και έχουμε ένα φόρουμ για γραπτή συμμετοχή. Η εφημερίδα είναι στα κρεόλικα, μια γλώσσα που την καταλαβαίνουν όλοι στην Αϊτή και πουλιέται με ένα γκούρντε (περίπου 6 σεντς) με το σύνθημα "η Αξιοπρέπεια είναι ανεκτίμητη, αλλά η εφημερίδα Αξιοπρέπεια είναι φτηνή". Το τελευταίο τεύχος μας είχε ένα πρωτοσέλιδο εντιτόριαλ για τη δομική προσαρμογή. Παραθέταμε μια μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η οποία ολοκληρώθηκε το Σεπτέμβρη του 1997, και η οποία διαπίστωνε ότι στις αναπτυσσόμενες χώρες με οικονομικά προγράμματα του ΔΝΤ το κατά κεφαλή εισόδημα έμεινε σταθερό από το 1981 ως το 1995. Στις ανεπτυγμένες χώρες που είναι ελεύθερες από το ΔΝΤ, το κατά κεφαλή εισόδημα ανέβηκε. Αυτή η απλή και κρίσιμη πληροφορία που προέρχεται από το ίδιο το ΔΝΤ, πρέπει να φτάσει στον φτωχό."

ΝΤΑΝΙ ΣΕΧΤΕΡ. Ο ιδρυτής και αντιπρόεδρος της ειδικευμένης εταιρείας για τα ΜΜΕ Globalvision Inc. έχει γράψει το βιβλίο "Οσο περισσότερα βλέπεις, τόσο λιγότερα γνωρίζεις". Στην ομιλία του στο Συνέδριο της Βουλιαγμένης αναφέρθηκε στη διαπλοκή της show biz με την news biz. "Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα, τα θέματα που καλύπτουν τη ζωή των διασήμων και τα σκάνδαλα έχουν πολλαπλασιαστεί και μέσα σε είκοσι χρόνια, από το 1977 ως το 1997, έφτασαν να καλύπτουν από το 15% το 43% στα τρία βραδινά τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων, στα πρωτοσέλιδα των μεγάλων εφημερίδων και στα εβδομαδιαία περιοδικά. Το Variety αναφέρει ότι τα μαγκαζίνα ειδήσεων "κάνουν καλύτερα ποσοστά, όταν αναφέρονται σε διασημότητες, παρά όταν μεταδίδουν αυτά τα ειδησεογραφικά παραγεμίσματα." Αυτή η φράση είναι ενδεικτική για το πώς αντιμετωπίζεται η δημοσιογραφία σε μια εποχή που ορισμένοι ήδη αναγγέλλουν τον ερχομό της μετά-δημοσιογραφικής εποχής."

ΜΙΚΑΕΛ ΟΠΕΡΣΚΑΛΣΚΙ. Ο εκδότης του γερμανικού περιοδικού Geheim αναφέρθηκε στην παραπληροφόρηση: "Ο μηχανισμός παραπληροφόρησης των ΗΠΑ βασίζεται σε δυο στοιχεία: 1. Τη βορειοαμερικανική υπηρεσία πληροφοριών CIA, με όλη την εμπειρία που αποκόμισε από τον ψυχρό πόλεμο. 2. Ενα διεθνές δίκτυο δημοσιογράφων, εκδοτικών οίκων, μέσων ενημέρωσης, θινκ τανκς, ιδρυμάτων, κλπ, το οποίο στήθηκε είτε επηρεάζεται από τη CIA."

ΝΑΟΥΑΡ ΕΛ ΣΑΑΝΤΑΟΥΙ. Η γνωστή Αιγύπτια συγγραφέας μίλησε για τη νεοαποικιοκρατία και το Μεσαίωνα των ΜΜΕ. "Η λεγόμενη πολιτική διατήρησης της ταυτότητας, η οποία τείνει να εξυψώσει τις ιθαγενείς αξίες, όπως η κάλυψη του προσώπου των γυναικών, είναι τμήμα της εξαπάτησης των μεταμοντέρνων μέσων ενημέρωσης. Οι νεοαποικιοκρατικές δυνάμεις είναι επιλεκτικές στην πολιτική διατήρησης της ταυτότητας. Υποστηρίζουν τις τοπικές αξίες που υπηρετούν τα συμφέροντά τους και καταστρέφουν τις άλλες που δεν δουλεύουν προς όφελός τους. Πολλές γυναίκες της ανώτερης τάξης στην Αίγυπτο και στις χώρες του Κόλπου εισάγουν τους φερετζέδες από τις ΗΠΑ ή αγοράζουν εισαγόμενους φερετζέδες στον τοπική αγορά. Ο φερετζές μεταβλήθηκε σε ένα είδος μόδας, ένα αγαθό, όπως τα σκουλαρίκια και το λίφτινγκ. (...) Μια Βρετανίδα γύρισε μια ταινία με τίτλο "Κρυμμένα Πρόσωπα", όπου διαστρέφει τις απόψεις που υποστηρίζω στα βιβλία μου. Κάνει διαχωρισμό μεταξύ της παγκόσμιας νεοαποικιοκρατικής εξουσίας και της αυξανόμενης φτώχειας, της ανεργίας και των διακρίσεων σε βάρος των γυναικών."

ΛΟΡΑ ΦΛΑΝΤΕΡΣ. Υπεύθυνη για το γυναικείο γραφείο του "Δικτύου ελέγχου της δημοσιογραφικής ακρίβειας και αξιοπιστίας" (FAIR), η Λ. Φλάντερς διερευνά το σεξισμό που κυριαρχεί στα αμερικανικά μέσα, τα οποία αναφέρονται σπανίως στις γυναίκες, αποκρύπτοντας κατά τη διατύπωσή της το "άλλο μισό της ιστορίας". Με τη βοήθεια συγκεκριμένων παραδειγμάτων, η αμερικανίδα δημοσιογράφος καταδεικνύει ότι, αν και συμμετέχουν στα γεγονότα, οι γυναίκες σπανίως αποτελούν τμήμα της είδησης.



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Νίκου Ξηρουδάκη "Στον ιστό της αράχνης. Η παρισινή γραμμή στα FM"
(περιοδικό Αλλά, τχ.1, Ιούνιος 1992). Εξαιρετική ανάλυση του σύγχρονου ραδιοτηλεοπτικού μοντέλου και των μεθόδων με τις οποίες τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ φέρνουν στα μέτρα τους την καθημερινή ειδησεογραφία. Χρησιμοποιώντας το εγχειρίδιο με βάση το οποίο "στήθηκε" το 1988 ο Sky 100.4, ο συγγραφέας καταφεύγει σε παραδείγματα από διάφορα κανάλια για να καταλήξει σε συμπεράσματα για την καθολική εφαρμογή του εν λόγω μοντέλου αλλά και τον ταξικό χαρακτήρα της "σύγχρονης" ραδιοτηλεοπτικής "πληροφόρησης".

Peter Phillips "Censored 1988" (Ν.Υόρκη 1998, εκδ. Seven Stories Press). Η ετήσια συλλογή των πιο λογοκριμένων ρεπορτάζ του αμερικανικού Τύπου, με άρθρα για τη μονοπωλιακή διάρθρωση των ΜΜΕ και τους μηχανισμούς παραπληροφόρησης.

Danny Schechter "The more you watch, the less you know" (Ν.Υόρκη 1997, εκδ. Seven Stories Press). Oξύτατη κριτική στη βιομηχανία των σύγχρονων ΜΜΕ, την ουσιαστική υποκατάσταση του ρεπορτάζ από τη `μασημένη τροφή' των εταιρειών δημοσίων σχέσεων, τη μετατροπή των ειδήσεων σε σόου και τον έλεγχο της "πληροφόρησης" από το μεγάλο κεφάλαιο.

Τodd Gitlin "The whole world is watching: mass media in the making and the unmaking of the New Left" (Μπέρκλεϊ 1980, εκδ. University of California Press). Ο χειρισμός των νεανικών εξεγέρσεων της δεκαετίας του '60 από τα ΜΜΕ της εποχής, ως η γενική δοκιμή του σύγχρονου μοντέλου ειδησεογραφικής κάλυψης των κοινωνικών κινημάτων. Ορισμένα μέρη του βιβλίου κυκλοφόρησαν πρόσφατα και σε ελληνική μετάφραση ("ΜΜΕ και κοινωνικά κινήματα", Αθήνα 1998, εκδ. Ελευθεριακή Κουλτούρα).

Νοam Chomsky "Ο έλεγχος των ΜΜΕ. Τα θεαματικά επιτεύγματα της προπαγάνδας" (Αθήνα 1994, εκδ. Ελευθεριακή Κουλτούρα). Διάλεξη του γνωστού αμερικανού διανοούμενου, με θέμα την επιλεκτικότητα των "έγκυρων" ΜΜΕ όσον αφορά τη διεθνή ειδησεογραφία.


ΔΕΙΤΕ

Mad City
του Κώστα Γαβρά (1997). Ενα εντελώς δευτερεύον συμβάν μετατρέπεται από τους κυνηγούς εντυπώσεων και τις "ζωντανές συνδέσεις" της TV σε ανθρώπινη τραγωδία με αιματηρό τέλος. Ισως η καλύτερη ταινία του γνωστού σκηνοθέτη, αποτυπώνει ανάγλυφα την κυριαρχία του "ειδησεογραφικού" μοντέλου πάνω στον εξατομικευμένο δημοσιογράφο και την ολοκληρωτική αποξένωση του τελευταίου από το αντικείμενο (αλλά και το προϊόν) της εργασίας του.

Το σύνδρομο της Κίνας (The China syndrome) του Τζέϊμς Μπρίτζες (1978). Ενα πυρηνικό ατύχημα σε εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέγειας κουκουλώνεται τελικά από τα ΜΜΕ, παρά τις προσπάθειες ενός τεχνικού για την αποκάλυψη της αλήθειας.

Το κύκλωμα (Broadcast news) του Τζέϊμς Μπρούκς (1987). Οι άνθρωποι, οι κοσμοαντιλήψεις, οι ανταγωνισμοί και τα συμφέροντα πίσω από το κεντρικό δελτίο ειδήσεων.


(Ελευθεροτυπία, 28/6/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -   ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ