ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ


Μικρές αλήθειες, μεγάλα ψέματα 

1.   2.   3.

 

Η συμφωνία της Βουλιαγμένης


Την τελευταία εβδομάδα του Μαϊου συγκεντρώθηκαν στην Αθήνα δεκάδες ειδικοί των μέσων ενημέρωσης από όλο τον κόσμο για να συμμετάσχουν στο Συνέδριο "Η Δύναμη των ΜΜΕ". Η παρουσία σημαντικών ξένων προσωπικοτήτων -όπως ο πρώην πρόεδρος της Αϊτής Ζαν Μπερτράν Αριστίντ, ή ο πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης των ΗΠΑ Ράμσεϊ Κλαρκ- και η συμμετοχή κορυφαίων Ελλήνων δημοσιογράφων προοιωνίζονταν μια λαμπρή προβολή των εργασιών του συνεδρίου.
Και όμως όχι. Οι τηλεοπτικές κάμερες ήταν παρούσες μόνο στην πανηγυρική έναρξη, στο Ζάππειο. Τις άλλες μέρες εξαφανίστηκαν. Και το μόνο που πληροφορήθηκε το ελληνικό κοινό είναι ότι συνέπεσαν η κυρία Μαργαρίτα Παπανδρέου με την κυρία Δήμητρα Παπανδρέου στο περιστύλιο του Ζαππείου ή ότι ο Αρχιεπίσκοπος χαιρέτισε και τις δύο. Οι πιο "διακριτικοί" ρεπόρτερ αρκέστηκαν στην παρατήρηση ότι το Συνέδριο έγινε αφορμή σύγκλισης των δυο Ιδρυμάτων που φέρουν το όνομα του Ανδρέα Παπανδρέου.
Αν εξαιρεθούν ελάχιστα ρεπορτάζ στις εφημερίδες, το περιεχόμενο του Συνεδρίου έμεινε άγνωστο σε όσους δεν είχαν την τύχη να "ταξιδέψουν" μέχρι τον Αστέρα της Βουλιαγμένης, για να παρακολουθήσουν ως ακροατές τις εργασίες του. Κατά παράδοξο, λοιπόν, τρόπο, η δημοσιογραφική κάλυψη του Συνεδρίου επιβεβαίωσε πανηγυρικά τις διαπιστώσεις των περισσότερων ομιλητών: ότι δηλαδή τα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης δίνουν το βάρος σε ορισμένα επουσιώδη "γεγονότα" και αποσιωπούν πλήρως τα σημαντικά. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο πολίτης της σύγχρονης δημοκρατίας δέχεται ένα καταιγισμό ανούσιας πληροφόρησης, ενώ για τα σημαντικά ζητήματα ενημερώνεται με το σταγονόμετρο.
Η ερμηνεία για την ουσιαστική αποσιώπηση του περιεχομένου του Συνεδρίου βρίσκεται ασφαλώς στις ριζοσπαστικές θέσεις της συντριπτικής πλειοψηφίας των ξένων ομιλητών, οι οποίες θεωρούνται στη χώρα μας "ντεμοντέ", αν όχι επικίνδυνες. "Οι απόψεις που ακούστηκαν στο συνέδριο θύμιζαν έντονα το ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του '70", παρατηρεί με έκπληξη ο Γιώργος Κουβαράς σε ένα από τα ελάχιστα εκτενή ρεπορτάζ ("Τύπος της Κυριακής", 31.5.98). Και εξηγείται: "Αντιαμερικανισμός, επίθεση στο μεγάλο κεφάλαιο, αναφορές στον 'ιμπεριαλισμό' που εμποδίζει την πρόοδο και την ανάπτυξη των λαών."

Ηταν, λοιπόν, μάταιη και άχρηστη η διοργάνωση ενός παρόμοιου συνεδρίου; Το δικό μας συμπέρασμα είναι εντελώς αντίθετο. Η σιωπή που σκέπασε τις παρεμβάσεις των συνέδρων είναι η καλύτερη απόδειξη για την αξία των θέσεων που υποστήριξαν. Οι ξένοι σύνεδροι ήταν τα σημαντικότερα ονόματα από το χώρο της ριζοσπαστικής Νέας Αριστεράς και οι τοποθετήσεις τους δεν ταίριαζαν με τις τρέχουσες αντιλήψεις για τα ΜΜΕ. Καθώς φαίνεται, ακόμα και οι οργανωτές του Συνεδρίου "τρόμαξαν" με το αποτέλεσμά του. Iσως σ' αυτό το φόβο θα πρέπει να αποδώσουμε και την μεταβολή του τίτλου του Συνεδρίου, που ξεκίνησε από τον βαρύ "Μεσαίωνα των ΜΜΕ" για να φτάσει στην ανώδυνη "Δύναμη των ΜΜΕ".
Δανειζόμαστε τα λόγια ενός από τους συνέδρους, του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Σονόμα στο Σαν Φρανσίσκο Πίτερ Φίλιπς: "Το σημαντικότερο στοιχείο του Συνεδρίου ήταν ότι μαζευτήκαμε εδώ άνθρωποι των ΜΜΕ και δημοσιογράφοι από όλον τον κόσμο που μοιραζόμαστε τις ίδιες ιδέες και την ίδια αγωνία για τον επικίνδυνο δρόμο που έχει πάρει η μονοπωλιακή συγκέντρωση των ΜΜΕ στις ΗΠΑ και σ' όλο τον κόσμο."
Συναντήσαμε τον καθηγητή Φίλιπς αμέσως μετά τη λήξη των εργασιών του Συνεδρίου. Γνωρίζαμε τη δουλειά του στο Πανεπιστήμιο της Σονόμα, όπου διευθύνει την ομάδα "Project Censored", η οποία εκδίδει κάθε χρόνο τα πιο λογοκριμένα ρεπορτάζ του αμερικανικού Τύπου. Πρόκειται για μια από τις σοβαρότερες προσπάθειες αντίστασης στα κυρίαρχα ΜΜΕ και έχει κατοχυρώσει τη θέση του στα εναλλακτικά δίκτυα πληροφόρησης των ΗΠΑ, μετά από 22 χρόνια συνεχούς δραστηριότητας.
Κατά τον κ. Φίλιπς όλοι οι σύνεδροι ήταν επηρεασμένοι από το κλασικό έργο του Μπεν Μπαγκντικιάν για το μονοπωλιακό χαρακτήρα των ΜΜΕ (Ben Bagdikian, The Media Monopoly, 51η έκδοση, Beacon Press, 1997). "Η ανάλυση του Μπεγκντικιάν, που έγινε εδώ και είκοσι σχεδόν χρόνια, αποδεικνύεται απολύτως ορθή. Είχε από τότε προβλέψει ότι θα φτάσουμε να έχουμε 20 μεγάλα μονοπώλια στα ΜΜΕ, τα οποία θα περιοριστούν σε 12, και στο τέλος θα καταλήξουν σε τρία-τέσσερα."
Νιώθουμε τον πειρασμό να ρωτήσουμε τον συνομιλητή μας για την εντύπωσή του από την υποδοχή που επιφύλαξαν τα ελληνικά μέσα στο Συνέδριο και από την παρουσία των Ελλήνων συνέδρων. "Η αίσθησή μου ήταν ότι οι Ελληνες δημοσιογράφοι που πήραν μέρος στο Συνέδριο ήταν όλοι μέλη των κυρίαρχων ελληνικών ΜΜΕ και δεν συμμερίζονταν τις πολιτικές απόψεις των ξένων. Εχουμε και στις ΗΠΑ αντίστοιχες περιπτώσεις δημοσιογραφικών αστέρων, οι οποίοι μπορούν να θεωρούν τους εαυτούς τους φιλελεύθερους, αλλά δεν είναι προοδευτικοί. Ισως κι αυτοί να απογοητεύονται από την εξέλιξη των ΜΜΕ, αλλά ποτέ δεν θα ζητήσουν ευθέως την κατάργηση της σημερινής τάξης πραγμάτων. Είναι οι ίδιοι τμήμα αυτού του συστήματος. Διαπίστωσα μια παρόμοια στάση από Ελληνες δημοσιογράφους εδώ στο συνέδριο."
Επιμένουμε στο θέμα αυτό και φέρνουμε σε δύσκολη θέση τον ευγενικό συνομιλητή μας. "Είχαμε και ανοιχτούς διαπληκτισμούς στο Συνέδριο, όταν κάποιος Ελληνας προεδρεύων (σ.σ. εννοεί τον κ. Σουλαδάκη, μέλος του Ε.Γ. του ΠΑΣΟΚ και πρόεδρο του ΙΣΤΑΜΕ) εμπόδισε τους δημοσιογράφους να κάνουν ερωτήσεις σχετικά με τη δράση της CIA στην Ελλάδα. Σε κάποια σημεία των αντιπαραθέσεων τέθηκε φραγμός από τους διοργανωτές."
Ποια σημασία μπορεί να έχει η συνάντηση αυτών των ανθρώπων των ΜΜΕ; Το πρώτο που επισημαίνει ο κ. Φίλιπς είναι η απόφαση των συνέδρων να συγκροτήσουν ένα συλλογικό δίκτυο με το όνομα PRIME (Προοδευτικό Διεθνές Δίκτυο Ανταλλαγής). "Θα έχει έδρα τη Μασαχουσέτη και θα φιλοξενείται στο Internet από το Peacenet. Θα είναι το πρώτο βήμα στην προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα εναλλακτικό σύστημα πληροφόρησης. Δεν έχουμε την αυταπάτη ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί άμεσα η τεράστια εξουσία των μονοπωλίων της ενημέρωσης, αλλά νομίζω ότι έχει ωριμάσει η κατάσταση για κάποια βήματα. Οσοι συγκεντρωθήκαμε στο Συνέδριο συμφωνούμε στις αρνητικές επιπτώσεις του διεθνούς καπιταλισμού διά μέσου των ΜΜΕ, στους πολέμους μεταξύ των κρατών και στην ταξική πάλη στο εσωτερικό κάθε χώρας."
Παρόμοιες προσπάθειες υπάρχουν ήδη στις ΗΠΑ, αλλά δεν έχουν καταλήξει σε κάποιο συντονισμό μεταξύ τους. "Υπάρχει το Ινστιτούτο Εναλλακτικής Δημοσιογραφίαςς που διακινεί πληροφορίες και άρθρα, αλλά δεν καλύπτει όλο το φάσμα των ειδήσεων. Οσο για τα έντυπα, υπάρχουν ορισμένα περιοδικά, με κυριότερο το Nation, το οποίο φθάνει στις 100.000 φύλλα κυκλοφορίας. Αλλά απευθύνονται όλα κυρίως στους διανοούμενους. Αν δεν διευρυνθεί το αναγνωστικό κοινό αυτών των εντύπων, αν δεν απευθυνθούν στους εργαζόμενους, δεν θα μπορέσουν να αυτοχρηματοδοτηθούν. Αυτός είναι ο όρος για να θέσουν σε κρίση το μοντέλο των κυρίαρχων ΜΜΕ."

(Ελευθεροτυπία, 28/6/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ