ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗΣ


Ο γαλλικός "Ιούνης" 

1.   2.   3.

 

Η πυγμή της Πέμπτης Δημοκρατίας


Διαβάζοντας κανείς τα φετινά αφιερώματα για τα 30χρονα του γαλλικού "Μάη", δεν μπορεί παρά να εντυπωσιαστεί από το κλίμα νοσταλγίας αλλά κι έντονης αποπολιτικοποίησης που αποπνέουν. Η εικόνα που επικρατεί για τα γεγονότα είναι αυτή ενός χαρμόσυνου καρναβαλιού, μιας ατέλειωτης γιορτής που τέλειωσε λίγο-πολύ όπως τελειώνουν όλα τα πετυχημένα πάρτι: όταν οι γλεντζέδες κουράστηκαν και, αποκαμωμένοι, γύρισαν σπίτι... Ελάχιστες υπήρξαν στη χώρα μας οι αναφορές στην πολιτική διάσταση της αναμέτρησης, ενώ ακόμη λιγότεροι μπήκαν στον κόπο να θυμίσουν τα μέσα με τα οποία οι θεματοφύλακες του γαλλικού καπιταλισμού κατέστειλαν τελικά την εξέγερση. Εξαίρεση στον κανόνα δεν αποτέλεσε ούτε ο Θόδωρος Πάγκαλος, που αναφέρθηκε βέβαια κάπως εκτεταμμένα για το τέλος του `Μάη' ("Βήμα" 10/5/98), κυρίως όμως για να προειδοποιήσει τους αναγνώστες του για τα αδιέξοδα, τις "μικρές δικτατορίες" και την "επικράτηση των δημαγωγών" που νομοτελειακά συνεπάγεται η έφοδος στον ουρανό... Αρκεί όμως να ανατρέξει κανείς στις εφημερίδες των ημερών, για να διαπιστώσει ότι τα πράγματα δεν υπήρξαν καθόλου απλά και πως το γαλλικό "68", ως πολιτικό γεγονός και όχι σαν πολιτιστικό συμβάν, δεν έκλεισε καθόλου μα καθόλου ανώδυνα. Η τάξη αποκαταστάθηκε χάρη στη μετωπική αντεπίθεση του καθεστώτος, με αποτέλεσμα τη συνολική μετατόπιση του πολιτικού χάρτη προς τα δεξιά. Καθοριστικό ρόλο στην ήττα του κινήματος έπαιξε όχι η όποια "κούραση" των εξεγερμένων αλλά η αμείλικτη καταστολή και η απειλή εγκαθίδρυσης μιας απροκάλυπτης στρατιωτικής δικτατορίας "αλά ελληνικά".
Η αστυνομική βία. Αντίθετα με τη διάχυτη εντύπωση που επικρατεί, οι πολυήμερες συγκρούσεις ανάμεσα στα CRS και τους διαδηλωτές ή τους εργάτες των κατειλημμένων εργοστασίων κάθε άλλο παρά αναίμακτες υπήρξαν. Πέντε άτομα σκοτώθηκαν στη διάρκεια οδομαχιών, εκατοντάδες τραυματίστηκαν (πολλές φορές σοβαρά, κάποτε και με αποτέλεσμα το θάνατό τους λίγον καιρό αργότερα), ενώ οι συλλήψεις υπήρξαν χιλιάδες: 596 στις 3 Μαϊου, 422 στις 6, 469 στις 10-11, 795 στις 24-25, πάνω από 1.500 στις 11-12 Ιουνίου, χωρίς να υπολογίσουμε τις ενδιάμεσες "σοδειές" ή αυτές της επαρχίας... Ανάλογες εκατόμβες διαπιστώνουμε και στους επίσημους απολογισμούς των μεγάλων αυτών αναμετρήσεων του διμήνου, απολογισμούς που κατά παραδοχή των ίδιων των υπηρεσιακών εκθέσεων μεροληπτούν καταφανώς υπέρ των οργάνων της τάξης: 907 αστυνομικοί και πάνω από 1.500 πολίτες τραυματίες, στους οποίους πρέπει να προστεθεί ένας απροσδιόριστος αριθμός (αναμφίβολα πολλές εκατοντάδες) χτυπημένων πολιτών κατά την πρώτη "νύχτα των οδοφραγμάτων" (10-11/5). Ανάλογη θα είναι, το φθινόπωρο, και η δικαστική "εκκαθάριση" των υποθέσεων.
Οι επαναστάτες στην παρανομία. Με απόφαση του υπουργικού συμβουλίου, δώδεκα οργανώσεις της αριστεράς τέθηκαν εκτός νόμου το πρωί της 12ης Ιουνίου 1968. Η ιδέα ανήκε στον καινούριο υπουργό Εσωτερικών και Δημόσιας Τάξης, Ρεϊμόν Μαρσελέν, που τα επόμενα χρόνια θα διαπρέψει στην καταστολή των κοινωνικών κινημάτων κάθε λογής και απόχρωσης. Παρά την αυστηρότητά του, το μέτρο εμπεριείχε και μια δόση γελοιότητας: "μέσα στη διαλυτική της θέρμη", σχολιάζει την επομένη η Monde, "η κυβέρνηση απαγόρευσε ακόμη και μια οργάνωση που δεν υπάρχει: την Επιτροπή Σύνδεσης Επαναστατών Φοιτητών, που τον περασμένο Απρίλιο αυτοδιαλύθηκε για να μετασχηματιστεί σε Ομοσπονδία Επαναστατών Φοιτητών" -οργάνωση που, βεβαίως, τέθηκε επίσης εκτός νόμου... Στις 10 Ιουλίου συλλαμβάνεται ο τροτσκιστής Αλέν Κριβίν, ηγέτης της εκτός νόμου "Επαναστατικής Κομμουνιστικής Νεολαίας" (JCR), κι ακολουθούν λίγο αργότερα 8 σύντροφοί του που συνεδρίαζαν στην παρανομία. Η απαγόρευση θα χρησιμοποιηθεί ως φόβητρο για την ευρύτερη αριστερά και τα συνδικάτα: "Αν η UNEF [η γαλλική ΕΦΕΕ] εξακολουθήσει να ορθώνεται ως κινητήρια δύναμη μιας βίαιης επανάστασης που η χώρα απορρίπτει", προειδοποιεί χαρακτηριστικά η φιλοκυβερνητική "Nation" (13/6), "θα πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της και να πληρώσει τις συνέπειες".
Η σκιά του στρατού. Πολύ πιο καθοριστική από την άμεση φυσική βία υπήρξε η απειλή επέμβασης του στρατού, για "δυναμική" αποκατάσταση της τάξης. Ηδη από τις 16 Μαϊου, με απόφαση του πρωθυπουργού Πομπιντού, έχει τεθεί σε ετοιμότητα ο μηχανισμός για ενδεχόμενη επιστράτευση, ενώ στις 25 ένα σύνταγμα αλεξιπτωτιστών μεταφέρεται εσπευσμένα από την Κορσική στο στρατόπεδο της Φριλέζ, έξω από το Παρίσι. Τρείς μέρες αργότερα, ο σύμβουλος του πρωθυπουργού Εντουάρ Μπαλαντίρ δίνει, ύστερα από σχετική απόφαση του υπουργικού συμβουλίου, εντολή να τεθούν σε επιφυλακή μια σειρά επίλεκτες μονάδες. Η πιο εντυπωσιακή κίνηση θα σημειωθεί ωστόσο από τον ίδιο το Ντε Γκωλ στις 29 Μαϊου, με την αιφνιδιαστική επίσκεψή του στο Μπάντεν-Μπάντεν, έδρα των γαλλικών στρατευμάτων της Γερμανίας. Ύστερα από συνεννόηση με το διοικητή τους, στρατηγό Μασί (γνωστότερο σαν "χασάπη του Αλγεριού"), που τον διαβεβαιώνει ότι "είναι έτοιμος να βαδίσει προς το Παρίσι" και πως "με τη μεραρχία του στα πρόθυρα της πρωτεύουσας, όλοι αυτοί οι επαναστάτες θα μπούν στη θέση τους", επιστρέφει στη Γαλλία και την επομένη εξαγγέλει από ραδιοφώνου τη διάλυση της Βουλής και την προσφυγή στις κάλπες, αφήνοντας παράλληλα ανοικτό το ενδεχόμενο ριζικότερων μέτρων: "Αν αυτή η κατάσταση παραμείνει, θα πρέπει, για να διατηρήσω τη Δημοκρατία, να πάρω, σύμφωνα με το Σύνταγμα, δρόμους άλλους από την άμεση ψηφοφορία"... Την ίδια μέρα, σχηματισμοί θωρακισμένων ΑΜΧ-30 κι ΑΜΧ-73 κάνουν την εμφάνισή τους σε διάφορα προάστια του Παρισιού. Επισήμως, πρόκειται για μονάδες που επιστρέφουν από προγραμματισμένα γυμνάσια και, λόγω γενικής απεργίας, δε μπόρεσαν να πάρουν το τραίνο. Στην πραγματικότητα, ο εκβιασμός προς τους αντιφρονούντες είναι κάτι παραπάνω από σαφής -κι αποτελεσματικός: συνθήματα για "λαϊκή εξουσία" δεν πρόκειται να ακουστούν ξανά στη γαλλική πρωτεύουσα. Πόσο μάλλον αφού, λόγω προεκλογικής περιόδου, απαγορεύεται πλέον κάθε δημόσια συνάθροιση σε όλη τη χώρα.
Το παρακράτος. Δεύτερο σκέλος της αντεπίθεσης του καθεστώτος είναι η συγκρότηση "Επιτροπών Υπεράπισης της Δημοκρατίας" (CDR) σε όλη τη χώρα, με διακηρυγμένο (από τον ίδιο το Ντε Γκωλ) στόχο "την παρεμπόδιση της ανατροπής, παντού και ανά πάσα στιγμή". Πρόκειται ουσιαστικά για τη νομιμοποίηση των κάθε λογής φασιστικών συμμοριών, την πανηγυρική επανένταξη του σκληρού πυρήνα των οπαδών του Βισί και της "Γαλλικής Αλγερίας" στον εφεδρικό στρατό του γαλλικού καπιταλισμού, υπό την εποπτεία της ημιεπίσημης παρακρατικής "Υπηρεσίας Πολιτικής Δράσεως" (SAC). Μια πρώτη γεύση θα δοθεί από την "αυθόρμητη" φιλοκυβερνητική κινητοποίηση της 30ης Μαϊου, που στην πραγματικότητα είχε οργανωθεί από την ίδια τη SAC, όπου παλιοί αντιστασιακοί της δεξιάς διαδηλώνουν χέρι-χέρι με τους νοσταλγούς των ναζί, με συνθήματα όπως "ο Κον-Μπεντίτ στο Νταχάου"! Πιο εύγλωττες είναι ωστόσο κάποιες ειδήσεις από τα "ψιλά" των εφημερίδων των ημερών: στις 6/6, βετεράνοι αλεξιπτωτιστές διαλύουν εργατική συγκέντρωση της CFDT στα Ιλίσια Πεδία, ενώ στο Μποβέ ξεσπούν πολύωρες συγκρούσεις ανάμεσα σε απεργούς και ομάδες κρούσης των CDR · στις 12/6, αναφέρει η Monde (14/6), "αρκετές εκατοντάδες νέοι συγκεντρώνονται μπροστά στην [κατειλημμένη] Σορβόνη, παρενοχλώντας την περιφρούρηση και χαιρετώντας ναζιστικά", υπό την προστασία της αστυνομίας · στις 29/6, 50 κρανοφόροι εφοδιασμένοι με γουόκι-τόκι κι "οπλισμένοι με ρόπαλα και πυροσβεστήρες" επιτίθενται σε ομάδα αφισοκολλητών της αριστεράς δέχεται στο Πιτό, τραυματίζοντας σοβαρά δυο άτομα · το ίδιο βράδι, ένας 18χρονος αφισοκολλητής δολοφονείται από σφαίρες παρακρατικών στο Αρράς · την επομένη, τα γραφεία της εφημερίδας "La Depeche du Midi" στην Τουλούζη δέχονται πολύωρη επίθεση από ομάδες των CDR, επικεφαλής των οποίων βρίσκεται ένας γκωλικός βουλευτής. "Ενώ επί μέρες και νύχτες η αστυνομία κι οι φοιτητές συγκρούονταν χωρίς να πέσει ούτε ένας πυροβολισμός", διαμαρτύρεται στις 2/7/68 η Monde, "υπερβολικά πολλά αιματηρά επεισόδια έχουν συμβεί από τη δημιουργία των `Επιτροπών Πολιτικής Δράσης'. Είναι ανάγκη να καταργηθούν αυτές οι ένοπλες ομάδες, πόσο μάλλον αφού διαλύθηκαν άλλες, της άκρας αριστεράς, που ουδέποτε είχαν όπλα"...

(Ελευθεροτυπία, 21/6/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ