ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ


Το "θαύμα" της Χιλής 

1.   2.   3. 

 

ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ

4 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1970: Εκλογική νίκη της "Λαϊκής Ενότητας" (Σoσιαλιστές, Κομμουνιστές, Χριστιανική Αριστερά). Ο υποψήφιός της, σοσιαλιστής Σαλβαδόρ Αλιέντε, αναλαμβάνει το Δεκέμβριο την προεδρία της χώρας.

ΙΟΥΛΙΟΣ 1971: Εθνικοποίηση των ορυχείων χαλκού της πολυεθνικής ΙΤΤ. Αρχίζει η ανοιχτή προσπάθεια υπονόμευσης της κυβέρνησης Αλιέντε.

5 ΜΑΡΤΙΟΥ 1973: Βουλευτικές εκλογές σε κλίμα έντονης κοινωνικής και πολιτικής πόλωσης. Τα κόμματα της αριστεράς αυξάνουν τη δύναμή τους από 36% σε 47%.

11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1973: Πραξικόπημα του στρατηγού Πινοτσέτ. Ο Αλιέντε αρνείται να εγκαταλείψει τη χώρα και σκοτώνεται υπερασπιζόμενος το προεδρικό μέγαρο με το όπλο στα χέρι. Μαζικές δολοφονίες αριστερών, συνδικαλιστών και διανοουμένων από το στρατό. Τετραμελής στρατιωτική χούντα αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση της χώρας.

26 ΙΟΥΝΙΟΥ 1974: Με προεδρικό διάταγμα, ο Πινοτσέτ αυτοαναγορεύεται σε "ανώτατο εθνάρχη" απεριόριστης θητείας.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1975: Αρχίζει η εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου οικονομικού προγράμματος της χούντας, υπό την καθοδήγηση των Chicago Boys.

10 ΜΑΡΤΙΟΥ 1978: Τυπική άρση του στρατιωτικού νόμου και αντικατάστασή του από μια ηπιότερη "κατάσταση ανάγκης".

11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1980: "Δημοψήφισμα" για ένα νέο Σύνταγμα, βάσει του οποίου ο Πινοτσέτ αναλαμβάνει πρόεδρος της χώρας μέχρι το 1989 (και ενδεχομένως το 1997, αν ανανεωθεί η θητεία του). "Εγκρίνεται" με 67%.

11 ΜΑΊΟΥ 1983: Πρώτη πανεθνική ημέρα διαμαρτυρίας κατά της δικτατορίας, οργανωμένη από τα εργατικά συνδικάτα. Παρόμοιες κινητοποιήσεις μέχρι τον Οκτώβριο, μία κάθε μήνα. Συνολικά, πάνω από 70 νεκροί από τις επιθέσεις της αστυνομίας και του στρατού στους διαδηλωτές.

18 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1983: Ενωτική διαδήλωση της αντιπολίτευσης στο Σαντιάγο, συγκεντρώνει πάνω από 300.000 άτομα. 

30 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1984: Γενική απεργία στο Σαντιάγο και άλλα αστικά κέντρα, οργανωμένη από την αριστερά.

6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1984: Επιβολή του στρατιωτικού νόμου. Στις 18.6.85 αντικαθίσταται ξανά από την ηπιότερη "κατάσταση έκτακτης ανάγκης".

26 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1985: Υπογραφή μιας "Εθνικής Συμφωνίας για Μετάβαση στην Πλήρη Δημοκρατία", υπό την αιγίδα της εκκλησίας, από όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης εκτός από το ΚΚ.

6 ΙΟΥΛΙΟΥ 1986: Το ΚΚ Χιλής ανακοινώνει επίσημα ότι απορρίπτει την ένοπλη πάλη και θα επιδιώξει διάλογο με τους στρατιωτικούς για τη μετάβαση στη δημοκρατία.

6-8 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1986: Επίσκεψη στη Χιλή του αμερικανού στρατηγού Γκάβιν. "Συστάσεις" στον Πινοτσέτ για ελεγχόμενο εκδημοκρατισμό.

7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1986: Αποτυχημένη απόπειρα του "Πατριωτικού Μετώπου Μανουέλ Ροντρίγκες" (FPMR) κατά του Πινοτσέτ. Επανεπιβολή του στρατιωτικού νόμου.

30 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1988: Ο Πινοτσέτ ορίζεται από τη χούντα (μοναδικός) υποψήφιος για την προεδρία της χώρας. Βάσει του "Συντάγματος" του 1980, η ανανέωση της θητείας του υποβάλλεται σε δημοψήφισμα. Εκστρατεία της αντιπολίτευσης υπέρ του "Οχι".

5 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1988: Το "Οχι" αποσπά το 54,71% των ψήφων. Ο Πινοτσέτ αναγνωρίζει την ήττα του, αρνείται όμως να παραιτηθεί πριν από τη "νόμιμη" λήξη της θητείας του (Μάρτιος 1990).

31 ΜΑΊΟΥ 1989: Συμφωνία του καθεστώτος με την αντιπολίτευση για περιορισμένη συνταγματική μεταρρύθμιση. 

30 ΙΟΥΛΙΟΥ 1989: Δημοψήφισμα εγκρίνει με 87,5% τις αλλαγές.

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1989: 17 κόμματα της αντιπολίτευσης, από τη δημοκρατική δεξιά ώς τους σοσιαλιστές, επιλέγουν το χριστιανοδημοκράτη Πατρίσιο Αϊλουϊν ως κοινό υποψήφιο της "Δημοκρατικής Εναρμόνισης" για τις επόμενες προεδρικές εκλογές.

14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1989: Προεδρικές εκλογές. Νίκη του Αϊλουϊν με 55,2% επί των υποψηφίων του στρατού, Ερνάν Μπισί (29,5%), και της λαϊκιστικής δεξιάς, Φρανσίσκο Χαβιέρ Εραζουίς (15,3%).

11 ΜΑΡΤΙΟΥ 1990: Ο Αϊλουϊν διαδέχεται τον Πινοτσέτ στην προεδρία της Χιλής. Ο δικτάτορας παραμένει αρχηγός του στρατού μέχρι το Μάρτιο του 1998.

27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1990: Πρώτη συλλογική σύμβαση εργασίας από το 1973.

4 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1990: Επίσημη ταφή της τέφρας του Σαλβαδόρ Αλιέντε στο Σαντιάγο.

4 ΜΑΡΤΙΟΥ 1991: Δημοσιεύεται η έκθεση της "Επιτροπής για την Αλήθεια και τη Συμφιλίωση", σχετικά με τα εγκλήματα της χούντας. Ο Πινοτσέτ καταγγέλλει την "υποκειμενικότητα" του ντοκουμέντου.

11 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1993: Νέες προεδρικές εκλογές. Εκλογική νίκη του χριστιανοδημοκράτη Εντουάρντο Φρέι με 58%.

11 ΜΑΡΤΙΟΥ 1994: Ορκωμοσία του Φρέι.

11 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1994: Ο Μπιλ Κλίντον προτείνει την εισδοχή της Χιλής στην Αμερικανική Ενωση Ελεύθερου Εμπορίου (NAFTA).

1 ΜΑΊΟΥ 1997: Το FPMR ανακοινώνει ότι εγκαταλείπει την ένοπλη πάλη και θα επιδιώξει το μετασχηματισμό του σε νόμιμο πολιτικό κόμμα.

26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1997: Ο Πινοτσέτ ανακοινώνει την πρόθεσή του να αγορευθεί σε ισόβιο γερουσιαστή, όπως του επιτρέπει το "Σύνταγμα" του 1980.

11 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1997: Βουλευτικές εκλογές. Η "Δημοκρατική Εναρμόνιση" (κεντροδεξιά-σοσιαλιστές) αποσπά το 50,6% των ψήφων, έναντι 26,3% της δεξιάς "Ενωσης για τη Χιλή" κι 7,6% της κομμουνιστικής αριστεράς. Εντονη εκδήλωση της λαϊκής δυσαρέσκειας μέσω του λευκού και του άκυρου, που φτάνουν το 18%.

13 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1998: Η πρόεδρος του ΚΚ Χιλής, Γκλάντις Μαρίν, καταθέτει μήνυση κατά του Πινοτσέτ για "γενοκτονία, απαγωγές και παράνομη ταφή πτωμάτων" μεταξύ 1973 και 1990.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Joseph Collins, John Lear "Chile's Free-Market Miracle. A Second Look"
(εκδόσεις Food First, Oakland 1995). Ανασκευή του μύθου της οικονομικής "επιτυχίας" της Χιλής από δυο προοδευτικούς πανεπιστημιακούς, στελέχη του μη κερδοσκοπικού Institute for Food and Development Policy. Κατά τον Νόαμ Τσόμσκι, αυτό το βιβλίο αποκαλύπτει το χάσμα ανάμεσα στη νεοφιλελεύθερη ρητορική και την κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα.

Amnesty International "Chile. Transition at the crossroads" (Λονδίνο, Μάρτιος 1996). Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η απόδοση δικαιοσύνης για τα εγκλήματα της στρατιωτικής χούντας στη σημερινή Χιλή.

"Χιλή. Η ταξική αναμέτρηση" (Αθήνα 1975, εκδ. Βέργος). Σκιαγράφηση των κοινωνικών συγκρούσεων και της πολιτικής κρίσης που οδήγησε στην αιματηρή ανατροπή της κυβέρνησης Αλιέντε από τους στρατηγούς το 1973. Αναμφισβήτητα το καλύτερο έργο της (σχετικά πλούσιας) ελληνόγλωσσης βιβλιογραφίας για το θέμα.

"Ο ιμπεριαλισμός εναντίον της Χιλής. Μυστικά ντοκουμέντα της ΙΤΤ" (Αθήνα 1974, εκδ. Ωκεανίδα). Η εσωτερική αλληλογραφία της πολυεθνικής ιδιοκτήτριας των ορυχείων χαλκού της Χιλής, αποκαλυπτική για τις προσπάθειές της να ανατρέψει την εκλεγμένη κυβέρνηση της Λαϊκής Ενότητας.

Frente Patriotico Manuel Rodriguez (http://www.fpmr.com/). Ηλεκτρονική σελίδα της τελευταίας ένοπλης χιλιανής αντιστασιακής οργάνωσης στο Ιντερνετ. Στοιχεία για την ιστορία του Μετώπου και τους νέους πολιτικούς προσανατολισμούς του.



ΔΕΙΤΕ

Ο θάνατος και η κόρη
(Death and the Maiden) του Ρομάν Πολάνσκι (1994). Μια γυναίκα, βασανισμένη στα χρόνια της δικτατορίας, ανακαλύπτει την ταυτότητα του βασανιστή της κι αποφασίζει να αποδώσει μόνη της δικαιοσύνη. Εκπληκτική ταινία για τα ανεπούλωτα τραύματα που προκάλεσε η "ήπια" μεταπολίτευση, η απουσία κάθαρσης και η επιβεβλημένη λήθη για τα δράματα του πρόσφατου παρελθόντος.

Βρέχει στο Σαντιάγκο (Il pleut sur Santiago) του Ελβιο Σότο (1973). Ντοκιμαντερίστικη αναπαράσταση του πραξικοπήματος του Πινοτσέτ και του ολοκαυτώματος της χιλιανής αριστεράς.

Ο αγνοούμενος (The missing) του Κώστα Γαβρά (1981). Ενας ανυποψίαστος αμερικανός αναζητά το γιό του, που χάθηκε μέσα στη δίνη του πραξικοπήματος του 1973, για να βρεθεί αντιμέτωπος με τα οργανωμένα ψέματα της εκεί αμερικανικής πρεσβείας.


(Ελευθεροτυπία, 1/3/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -   ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ