ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΤΟΜΗΣ


Η σφραγίδα του Αβραάμ

1.   2.   3. 

 
ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ


ΓΕΝΕΣΙΣ. "Είπε ακόμα ο Θεός στον Αβραάμ: 'Θα πρέπει, όμως, να τηρείς τη διαθήκη μου τόσο εσύ όσο και οι επόμενες γενιές των απογόνων σου. Αυτή είναι η διαθήκη μου που θα τηρείτε: Κάθε αρσενικό παιδί σας θα περιτέμνεται. Θα κάνετε την περιτομή, κι αυτή αποτελεί σημείο της διαθήκης ανάμεσα σ' εμένα και σ' εσάς. Κάθε παιδί θα περιτέμνεται την όγδοη ημέρα από τη γέννησή του. Αυτό ισχύει για κάθε αρσενικό παιδί σε όλες τις γενιές σας, καθώς και για κάθε δούλο, είτε είναι γεννημένος στο σπίτι είτε αγορασμένος από ξένους και δεν περιλαμβάνεται στους απογόνους σας. Ετσι η διαθήκη μου θα μαρτυρείται στο σώμα σας, διαθήκη αιώνια. Ο 'απερίτμητος', δηλαδή αυτός που δεν θα έχει κάνει περιτομή, θα αποκόπτεται από το λαό του, γιατί θα έχει παραβεί τη διαθήκη μου" (17, 9-14).

ΓΕΝΕΣΙΣ. "Την ίδια εκείνη μέρα, ο Αβραάμ έκανε περιτομή στο γιο του τον Ισμαήλ και σε κάθε αρσενικό από το προσωπικό του, δηλαδή στους δούλους που είχαν γεννηθεί στο σπίτι του και σ' εκείνους που τους είχε αποκτήσει με χρήματα, όπως του είπε ο Θεός. Ο Αβραάμ ήταν ενενήντα εννέα ετών όταν έκανε περιτομή στον εαυτό του κι ο γιος ο Ισμαήλ δεκατριών. Την ίδια εκείνη μέρα, λοιπόν, περιτμήθηκαν ο Αβραάμ και ο γιος του ο Ισμαήλ, μαζί και όλοι οι υπηρέτες του σπιτιού του" (17, 23-27).

ΕΞΟΔΟΣ. "Τότε η Σεπφώρα πήρε ένα λιθάρι κοφτερό κι έκοψε το άκρο του δέρματος του γεννητικού μορίου του γιου της, και αγγίζοντας τα πόδια του Μωυσή τού είπε: 'Σύζυγος αίματος είσαι για μένα'... Η Σεπφώρα χρησιμοποίησε την έκφραση 'Σύζυγος του αίματος' για την περιτομή" (4, 25-26).

ΙΗΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΑΥΗ. "Εκείνο το χρόνο, ο Κύριος είπε στον Ιησού: 'Φτιάξε κοφτερά μαχαίρια από πέτρα και κάνε πάλι περιτομή στους Ισραηλίτες, για δεύτερη φορά.' Ο Ιησούς έφτιαξε κοφτερά μαχαίρια από πέτρα κι έκανε περιτομή σ' όλους τους Ισραηλίτες, κοντά στο Λόφο των Ακροβυστιών" (5, 2-3).

ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ. "Να φυλάγεστε απ' αυτά τα σκυλιά. Να φυλάγεστε απ' αυτούς που με τη δράση τους κάνουν κακό. Να φυλάγεστε απ' αυτούς που με την περιομή κατακόβουν τη σάρκα τους. Εμείς είμαστε οι πραγματικά περιτμημένοι. Εμείς, που λατρεύουμε το Θεό με το Πνεύμα του και στηρίζουμε την κατήχηση και την πεποίθησή μας στον Ιησού Χριστό και όχι σε ανθρώπινα πλεονεκτήματα. Αν κάποιος άλλος νομίζει ότι μπορεί να καυχηθεί γι' αυτό, εγώ πολύ περισσότερο. Περιτμήθηκα βρέφος οχτώ ημερών, γεννήθηκα Ισραηλίτης από τη φυλή Βενιαμίν" (3, 1-5).

ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. "Και η περιτομή σε ωφελεί μόνο αν ακολουθείς το νόμο. αν όμως παραβαίνεις το νόμο, η περιτομή σου είναι σαν να μην έχει γίνει. Αντίθετα, αν ένας απερίτμητος ζει σύμφωνα με τις εντολές του νόμου, η ακροβυστία του δεν είναι στα μάτια του Θεού περιτομή; Ο απερίτμητος που τηρεί το νόμο θα σε κρίνει, εσένα που παραβαίνεις το νόμο, ενώ τον έχεις παραλάβει γραμμένο κι έχεις και την περιτομή. Γιατί, βέβαια, δεν είναι Ιουδαίος αυτός που έχει τα εξωτερικά γνωρίσματα, ούτε ταυτίζεται η περιτομή με ένα σωματικό σημάδι. Αλλά στο λαό του Θεού ανήκει αληθινά αυτός που έχει τα εσωτερικά γνωρίσματα. Αυτός που έχει περιτμηθεί όχι εξωτερικά, σύμφωνα με το γράμμα του νόμου, αλλά στην καρδιά του, από το Αγιο Πνεύμα" (2, 25-29).

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α'. "Αν κάποιος ήταν περιτμημένος όταν δέχτηκε την κλήση του Θεού, δε χρειάζεται να περιτμηθεί. Ούτε το να κάνει κανείς περιτομή ούτε το να μην κάνει έχει καμιά σημασία, αλλά η τήρηση των εντολών του Θεού. Ας μένει ο καθένας στην κατάσταση που ήταν, όταν δέχθηκε την κλήση του Θεού" ( 7, 18-20).

ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ. "Αλλωστε, εκεί που κυριαρχεί ο Ιησούς Χριστός δεν έχει καμιά σημασία ούτε τα να κάνεις περιτομή ούτε το να μη κάνεις. Σημασία έχει η πίστη στο Χριστό, η οποία εκδηλώνεται έμπρακτα με αγάπη" (5, 6).

ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ. "Σ' αυτή τη νέα κατάσταση δεν υπάρχουν πια εθνικοί και Ιουδαίοι, περιτμημένοι κι απερίτμητοι, βάρβαροι, Σκύθες, δούλοι, ελεύθεροι. Του Χριστού είναι όλα και ο Χριστός τα διέπει όλα" (3,11).

ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. "Μερικοί χριστιανοί που ήρθαν από την Ιουδαία δίδασκαν τους αδελφούς: 'Αν δεν περιτέμνεστε, όπως προστάζει ο νόμος του Μωυσή, δεν μπορείτε να σωθείτε'... Σηκώθηκαν όμως μερικοί από την παράταξη των Φαρισαίων που είχαν πιστέψει, κι έλεγαν ότι πρέπει τους εθνικούς να τους περιτέμνουν και να απαιτούν να τηρούν το νόμο του Μωυσή. Συγκεντρώθηκαν, λοιπόν, οι απόστολοι και οι πρεσβύτεροι για να εξετάσουν το θέμα. Αφού έγινε πολλή συζήτηση, έλαβε το λόγο ο Πέτρος και τους είπε: 'Αδελφοί, εσείς ξέρετε καλά ότι ο Θεός από παλιά με διάλεξε από όλους μας εμένα, για ν' ακούσουν οι εθνικοί από το στόμα μου το λόγο του ευαγγελίου και να πιστέψουν. Και ο Θεός, που γνωρίζει τις καρδιές των ανθρώπων, έδωσε σημάδι ότι κι αυτοί μπορούν να σωθούν, χορηγώντας τους το Αγιο Πνεύμα όπως και σ' εμάς... Τώρα, λοιπόν, γιατί προκαλείτε το Θεό, θέλοντας να φορτώσετε στον τράχηλο των χριστιανών ένα βάρος, που ούτε οι πρόγονοί μας ούτε εμείς μπορέσαμε να σηκώσουμε;... Γι' αυτό έχω τη γνώμη να μην επιβαρύνουμε τους εθνικούς που επιστρέφουν στο Θεό" (15, 1-19).



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Malek Chebel "Histoire de la circoncision"
(ed. Balland, Paris 1997). Η ιστορία της περιτομής, περιγραφή των σχετικών θρησκευτικών δοξασιών, των μύθων και των συγκρούσεων. 

Sir James George Frazer "Ο χρυσός κλώνος" (μετάφραση Μπονίτα Μπικάκη, επιμέλεια Παναγιώτης Καρματζός, εκδόσεις Εκάτη, Αθήνα 1990-94). Η κλασική μελέτη του πατέρα της σύγχρονης λαογραφίας-εθνογραφίας αναφέρεται στο συμβολισμό της περιτομής.

Ηροδότου Ιστορίαι (μετάφραση Ευαγγέλου Πανέτσου, εκδ οίκος Ζαχαρόπουλου, Αθήναι 1939). Στη δεύτερη ιστορία του, την Ευτέρπη, ο Ηρόδοτος περιγράφει την Αίγυπτο και τα έθιμά της. Εντυπωσιάζεται από την περιτομή. "Τα αιδοία οι άλλοι, εξόν από κείνους που το έμαθαν απ' αυτούς, τα αφήνουν, όπως τα έκαμε η φύσις, οι Αιγύπτιοι όμως τους κάμουν περιτομήν. (...) Κάνουν περιτομήν των αιδοίων διά λόγους καθαριότητος, προτιμώντες καλύτερα να είναι καθαροί παρά ευπρεπείς." 

Shaye J. D. Cohen, "Why Aren't Jewish Women Circumcised?" (περ. Gender and History 9/3, Νοέμβριος 1997, σ. 560-578). Συνοπτική, αλλά εμπεριστατωμένη, διερεύνηση ενός ζητήματος που έχει απασχολήσει από πολύ παλιά τη θεολογική και φιλοσοφική σκέψη: γιατί δεν προβλέπεται κάποια γυναικεία εκδοχή της περιτομής στην εβραϊκή θρησκεία και ποιες οι επιπτώσεις της έλλειψης αυτής στο βαθμό "εβραϊκότητας" των γυναικών; Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχετική διαμάχη μεταξύ χριστιανών και εβραίων θεολόγων τους πρώτους αιώνες μ.Χ.

Ευτυχίας Νάχμαν, "Γιάννενα. Ταξίδι στο παρελθόν" (εκδόσεις Talos Press, Αθήνα 1966). Πενήντα χρόνια μετά, η συγγραφέας επιχειρεί μια επιστροφή στην πόλη όπου γεννήθηκε και από την οποία έφυγε για να σωθεί. Το τραγικό χρονικό της, η ιστορία δηλαδή των Εβραίων της πόλης την εποχή του Ολοκαυτώματος, συνοδεύεται από την ενδιαφέρουσα καταγραφή των εθίμων και των παραδόσεων της γιαννιώτικης εβραϊκής κοινότητας. Ανάμεσά τους περιγράφεται και η τελετουργία του Μπερίθ Μιλά, της περιτομής.



ΔΕΙΤΕ

Ο μπαμπάς λείπει σε ταξίδι για δουλειές
(Otac na Sluzbenom Putu) του Εμίρ Κουστουρίτσα (1985). Η καλύτερη ίσως ταινία του γνωστού σκηνοθέτη, με κεντρικό πρόσωπο ένα μικρό Μουσουλμάνο στην τιτοϊκή Γιουγκοσλαβία. Η τελετή της περιτομής τού πρωταγωνιστή αποτελεί κεντρικό σημείο της αφήγησης.

(Ελευθεροτυπία, 4/1/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -  ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ