ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ


Τα βιβλία του 2000 

1.   2.   3. 



ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ

ΑΝΤΟΥΑΝ ΝΤΕ ΣΕΝΤ-ΕΞΙΠΕΡΙ. Το περίφημο παραμύθι για μεγάλους "Ο μικρός πρίγκιπας" απαγορεύθηκε τον Απρίλιο στην Τουρκία, επειδή περιέχει μειωτικούς χαρακτηρισμούς για τον Κεμάλ Ατατούρκ. Το επίμαχο απόσπασμα αναφέρεται σε έναν Τούρκο Αστρονόμο, ο οποίος έκανε μια πολύ σημαντική ανακοίνωση σε διεθνές συνέδριο: "Ομως κανείς δεν τον πίστεψε εξαιτίας της φορεσιάς του. Ετσι είναι οι μεγάλοι. Ευτυχώς όμως, ένας Τούρκος δικτάτορας διέταξε τους υπηκόους του να φορούν μόνο ευρωπαϊκά ρούχα, αλλιώς θα θανατώνονται. Ο Αστρονόμος επανέλαβε τη διάλεξή το 1920 φορώντας ένα κομψό κοστούμι. Κι αυτή τη φορά όλοι του έδωσαν δίκιο."

ΕΜΒΕΡ ΧΟΤΖΑ. Πώς αλλάζουν οι καιροί! Τον Φλεβάρη του 1996, το αλβανικό υπουργείο πολιτισμού διέταξε τις αρμόδιες υπηρεσίες να εντοπίσουν και να πολτοποιήσουν τα 200.000 περίπου αντίτυπα των έργων του τέως "δοξασμένου" ηγέτη της χώρας.

ΟΣΕ. Η τελευταία δίωξη βιβλίου στη χώρα μας συνέβη το 1992-3 και αφορούσε την αντιεθνικιστική έκδοση "Η κρίση στα Βαλκάνια, το Μακεδονικό και η εργατική τάξη" ( Αθήνα 1992, εκδ. Εργατική Δημοκρατία). Με τις κατηγορίες της "διασποράς ψευδών ειδήσεων", της "πρόκλησης πολιτών σε αμοιβαία διχόνοια" και της "διατάραξης των σχέσεων της χώρας με φιλικά κράτη" ( τυπικές σε όλες τις διώξεις αντιεθνικιστικών απόψεων της συγκεκριμένης περιόδου) σύρθηκαν στα δικαστήρια τρεις συγγραφείς του βιβλίου και δυο μέλη της οργάνωσης που το διακινούσαν. Ως μάρτυρες κατηγορίας κατέθεσαν στον ανακριτή ο γνωστός ναζιστής Κ. Πλεύρης, ο βουλευτής της ΝΔ Χ. Ψωμιάδης και ο πρώην υπουργός Ν. Μάρτης. Ύστερα από έντονη κινητοποίηση στην Ελλάδα και ( κυρίως) στο εξωτερικό, οι κατηγορούμενοι αθωώθηκαν το Μάιο του 1993.

ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΤΕΣ. Η "Λευκή Βίβλος για την καταστολή στην Αλγερία, 1991- 1994", ένα βιβλίο για την καταπίεση της ισλαμικής αντιπολίτευσης από το "λαϊκό" καθεστώς της Αλγερίας, εκδόθηκε ελεύθερα στην Ελβετία. Αλλά στη Γαλλία, τον Σεπτέμβρη του 1995, κρίθηκε ακατάλληλο. Επειδή "ενθαρρύνει το μίσος με πιθανή συνέπεια τη διατάραξη της δημόσιας Τάξης", αποφάσισε το γαλλικό κράτος. Πάντως ο εκδότης, σύμφωνα με τη "Μοντ", προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΣΟΥΚΡΙ. Ο 60χρονος μαροκινός συγγραφέας δηλώνει για το απαγορευμένο στη χώρα του "Γυμνό ψωμί": "Κάπου γράφω για τον αυνανισμό. Αυτό θεωρείται απαράδεκτο. Φυσικά και εδώ στο Μαρόκο όλοι αυνανίζονται, όπως φαντάζομαι και στον υπόλοιπο κόσμο. Ακόμα και οι πίθηκοι το κάνουν. Φυσικά και εγώ." Στην ερώτηση δημοσιογράφου αν αυτό σημαίνει ότι αγαπά τη μοναξιά, ο Σουκρί εξηγεί: "Οχι βέβαια, αλλά όταν συναντιούνται άνδρες και γυναίκες πάντοτε καταλήγουμε σε σύγκρουση. Αγάπη υπάρχει μόνο από μακριά." (Der Spiegel, τ.45, 1995).

ΦΑΤΙΜΑ ΜΕΡΝΙΣΙ. Η Μαροκινή συγγραφέας του "Πολιτικού Χαρεμιού" γύρισε μεν -μετά τις σπουδές της στις ΗΠΑ- στη χώρα της, όπου και ζει την τελευταία 20ετία χωρίς ιδιαίτερες ενοχλήσεις, το διάσημο βιβλίο της παραμένει όμως απαγορευμένο. Το θέμα του θεωρείται "αιρετικό" από όλες τις ισλαμικές "ορθόδοξες φράξιες". Κατά την άποψη της Μερνίσι, ο Προφήτης δεν θα συμφωνούσε σε τίποτα από τα πολιτικά και κοινωνικά συμπεράσματα που έχουν καταλήξει και επιβάλλουν με τη Σαρία οι "ορθόδοξοι" ερμηνευτές του Κορανίου. Αλλά ακόμα πιο "εχθρική" για το πολιτικό Ισλάμ, γίνεται η συγγραφέας όταν αποδεικνύει την Δυτική υποστήριξη προς τα φονταμενταλιστικά κινήματα, την περίοδο που έπρεπε να καταπολεμηθούν οι φιλοκομμουνιστικές ιδέες.

ΤΣΟΥΡΟΥΚΑΓΙΑ. Ο πολιτικός αντίπαλος του Οτσαλάν, του αρχηγού του ένοπλου Κουρδικού κόμματος PKK, εγκατέλειψε το κόμμα και έγραψε ένα βιβλίο κριτικής στον ηγέτη του ΡΚΚ. Τον Οκτώβριο του 1994, η αριστερή βερολινέζικη εφημερίδα "Ταγκεστσάϊτουνγκ" έγραψε ότι πολλά από τα θύματα των φονικών επιθέσεων που έγιναν εκείνη την εποχή σε διάφορες γερμανικές πόλεις από Κούρδους του ΡΚΚ κατά συμπατριωτών τους, έτυχε να κατέχουν το "απαγορευμένο" βιβλίο του Τσουρουκάγια. 

ΡΟΥΝΤΟΛΦ ΕΣ. Την ίδια περίπου ώρα που οι ναζί, στις 26.4.1994, γιόρταζαν στο Βερολίνο την εκατοστή επέτειο από τη γέννηση του ινδάλματός τους (του Ες), το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας "δικαίωνε" και τις ιδέες τους. Ενα βιβλίο για τον Χίτλερ και το Γ' Ράιχ, που είχε εκδοθεί πριν από επτά χρόνια και είχε απαγορευθεί ως υβριστικό και παραπλανητικό, τελικά επετράπη. Το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι η ελεύθερη διακίνηση του ναζιστικού βιβλίου προστατεύεται από το Σύνταγμα.

ΖΑΚ ΜΠΟΜΠΑΡ. Ο ακροδεξιός δήμαρχος της γαλλικής πόλης Οράνζ αποφάσισε να αποκλείσει από τις δημοτικές βιβλιοθήκες τα "κοσμοπολίτικα" βιβλία. Δηλαδή τα σχετικά με την Αφρική, την μαύρη κουλτούρα, τους μετανάστες και τη πολυπολιτισμική προοπτική. Το σκάνδαλο έφερε στη δημοσιότητα η "Λιμπερασιόν" τον περασμένο Ιούλιο, και το υπουργείο Πολιτισμού ζήτησε από τον Μπομπάρ να ανακαλέσει την απαγόρευση, ειδάλλως η Οράνζ θα πάψει να επιδοτείται. Οπως γίνεται σ' αυτές τις περιπτώσεις, ο λεπενικός δημοτικός άρχων αρνήθηκε τις κατηγορίες και απείλησε με μηνύσεις τους πάντες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

The Human Rights Foundation of Turkey "1993 Turkey Human Rights Report"
(Αγκυρα 1994). Λεπτομερής καταγραφή των κατασταλτικών πρακτικών στη γειτονική μας χώρα, από το εκεί κίνημα για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ιδιαίτερο κεφάλαιο για τη δίωξη των ιδεών και τις απαγορεύσεις βιβλίων για εθνικούς (και άλλους) λόγους.

Index on Censorship. Διμηνιαίο δελτίο που συγκεντρώνει πληροφορίες και υλικό από τη λογοκρισία στις εκδόσεις και τον τύπο από όλο τον κόσμο. Λεπτομερειακές αναφορές κατά χώρα και άρθρα από ειδικούς μελετητές. Περιλαμβάνονται και αποσπάσματα από "κομμένα" άρθρα και βιβλία.

Βασίλη Καλαμαρά, άρθρο για την ιστορία της λογοκρισίας των βιβλίων στην "Ελευθεροτυπία" (26.5.96). Γενικό διάγραμμα και ειδική αναφορά στην Ελλάδα της δικτατορίας και της μεταπολίτευσης.

Banned Books On-line (http://www.cs.cmu.edu/People/spok/banned-books.html). Η πιο ενδιαφέρουσα συλλογή πληροφοριών στο Ιντερνετ για λογοκριμένα βιβλία. Εστιάζεται κυρίως σε πληροφορίες αμερικάνικης προέλευσης, αλλά περιέχει και τρόπους πρόσβασης σε άλλες πηγές. Περιλαμβάνει περιπτώσεις παλιότερες (τη "Λυσιστράτη", τις "1000 και μία νύχτες" κλπ, που απαγορεύονταν στις ΗΠΑ πριν από 100 χρόνια, μέχρι τις πιο πρόσφατες επιδόσεις του κινήματος της "πολιτικής ορθότητας".

The File Room (http://fileroom.aaup.uic.edu/FileRoom/documents/DateCat.html). Καλοστημένη συλλογή κρουσμάτων λογοκρισίας, όπου ο χρήστης του Ιντερνετ μπορεί όχι μόνο να πληροφορείται αλλά να προσθέτει και τη δική του περίπτωση. Το μοντέλο έχει εγκατασταθεί στο Πολιτιστικό Κέντρο του Σικάγου και στη δημιουργία του έχει συμβάλει η ελληνίδα Μαρία Ρούσσου. 


ΔΕΙΤΕ

Φαρενάϊτ 451
(Fahreneit 451) του Φρανσουά Τριφό (1966). Σ'ένα εφιαλτικό μέλλον, η δουλειά ενός πυροσβέστη είναι να καίει βιβλία. Ταινία βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Ρέϊ Μπράντμπερι.

1984 (Nineteen Eighty Four) του Mάϊκλ Ράντφορντ (1984). Κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου του Οργουελ, γύρω από ένα μελλοντικό κόσμο όπου η ιστορία - και μαζί της όλα τα έντυπα τεκμήρια του παρελθόντος - ξαναγράφεται διαρκώς.

(Ελευθεροτυπία, 22/12/1996)

 

www.iospress.gr                                   ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -  ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ