ΣΥΝΩΝΥΜΟΙ ΕΠΩΝΥΜΩΝ


Το όνομά τους είναι η ψυχή μας 

1.   2.   3. 


Κάτω τα χέρια από το σήμα μας

Οι υπηρεσίες σημάτων, οι εποπτικές αλλά και οι δικαστικές αρχές, καθημερινά προσπαθούν να διευθετήσουν το χάος των συνωνυμιών που βασιλεύει στον κόσμο των επιχειρήσεων. Αλλοτε σκόπιμα και άλλοτε τυχαία, δεκάδες συνώνυμες μεταξύ τους Ο.Ε, Α.Ε, Α.Ε.Β.Ε, και ΣΙΑ, μικρές και μεγάλες, σοβαρές ή εικονικές ταλαιπωρούν τους πάντες. Πρέπει κανείς να ψάξει στα ψιλά της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως για να αντιληφθεί, π.χ, ποιός ακριβώς από την γνωστή οικογένεια Βεντούρη σε ποιά απ' όλες τις δεκάδες ομότιτλες εταιρείες της, εκπροσωπεί ή ενέχεται σε κάποια υπόθεση, κάποιου από τα καράβια της. Αλλά το σοβαρότερο πρόβλημα δημιουργείται όταν τσαλακώνεται η μόστρα μιας φίρμας επειδή μια άλλη, χονδρικά συνώνυμη ή με συνονόματους επικεφαλής, απασχολεί τις διωκτικές αρχές και κατ' επέκταση τα Μ.Μ.Ε. Δεν μπορούμε να αποτιμήσουμε το κόστος που είχε το πρόσφατο "κανόνι" της ΔΕΛΤΑ χρηματιστηριακής, στο ίματζ των συνωνύμων (π.χ. της γαλακτοβιομηχανίας ή της εταιρείας που εκδίδει τα εκλογικά αποτελέσματα), αλλά στον πρώην υπουργό Νικ. Γκελεστάθη πρέπει να προκάλεσε ελαφρύ πανικό. Ποινική δίωξη για απάτη μεγάλης αξίας (αγνώστων ακόμα δισ.) κατ' επάγγελμα και συνήθεια και κατ' εξακολούθηση, ασκήθηκε κατά της αντιπροέδρου της ΔΕΛΤΑ Α.Χ.Ε, Ιωάννας Γκελεστάθη, και όλη η πιάτσα έψαχνε να βρει δεσμούς της κατηγορουμένης με το πολιτικό τζάκι της Φωκίδας. Η απάντηση του πολιτικού ήταν άμεση: "Ο βουλευτής Νικόλαος Αναστ. Γκλεστάθης, δήλωσε ότι ο ίδιος και τα μέλη της οικογένειάς του καμία απολύτως σχέση έχουν με τα πρόσωπα που φέρονται ως εμπλεκόμενα στο σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου, με το οποίο επίσης δεν είχαν και δεν έχουν καμία απολύτως σχέση και δοσοληψία".
Αλλά και όταν το υπουργείο Οικονομικών (ξανά)ξεφώνησε τους κατόχους υποτιμολογημένων γιώτ, πάλι θίχτηκαν οι συνονόματοι, ιδίως όσοι διέθεταν ένα πρόσωπο στην αγορά ή θα μπορούσαν να έχουν κι εκείνοι μια θαλαμηγό. Ο διευθύνων σύμβουλος της "Νίκας ΑΒΕ", Παναγιώτης Νίκας έσπευσε να ξεκαθαρίσει τα πράγματα: "Δεν διαθέτω, ούτε διέθετα σκάφος. Πρόκειται για απλή συνωνυμία". Πριν ακόμα ο όμιλος SόE του κ. Τροχανά μπεί στο στόχαστρο του κρατικού ελέγχου, για τον τρόπο που πλούτισε ο ιδρυτής του, ο Τύπος είχε εντοπίσει το πλέγμα των Ανωνύμων Εταιρειών του, οι οποίες πουλούσαν και αγόραζαν τις μετοχές η μιά της άλλης σε τιμές πολλαπλάσιες της ονομαστικής τους. Μιά από τις "πρωτότυπες" αυτές εταιρείες ήταν και η ΕΡΓΚΟΠΛΑΝ. Υπήρχε όμως και μιά άλλη συνώνυμη εταιρεία. Ο διευθύνων σύμβουλος της ERGOPLAN Α.Ε (με λατινικά στοιχεία), Γ. Σαλαβάνος, με επιστολή του στην "Ελευθεροτυπία" (27.2.1994), διευκρίνιζε ότι η εταιρεία του κι ο ίδιος ουδεμία σχέση έχουν με τις επιχειρήσεις Τροχανά.
Θόρυβος είχε ξεσπάσει και με τη διαφημιστική GMA τον Ιανουάριο του '95, για την μέθοδο με την οποία αναλάμβανε δουλειές του δημοσίου. Η στενή συνεργάτιδα του τότε υπουργού Υγείας Δ. Κρεμαστινού, Ιωάννα Χαριτάτου κατηγορήθηκε (από το περιβάλλον, ειπώθηκε, του ίδιου του υπουργού) ότι ευνοεί την GΜΑ. Ακολούθησαν δημόσιες διαψεύσεις. "Η Ιωάννα Χαριτάτου, με ανακοίνωσή της, αφού εκφράζει την οργή της, υπογραμμίζει ότι ήταν εύκολο να διαπιστωθεί πως με την GMA δεν είχε ούτε άμεση, ούτε έμμεση σχέση. Επίσης δεν έχει καμιά σχέση με συνεπώνυμο πρόσωπο, το οποίο εμφανίζεται στο εταιρικό της GMA".
Οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες φροντίζουν να προλαμβάνουν παρόμοιες συμπτώσεις, απαγορεύοντας τη χρήση ακόμα και ονομάτων που δεν ταυτίζονται αλλά απλώς θυμίζουν το δικό τους. Η Coca Cola και η Xerox διεξήγαγαν επί χρόνια δικαστικούς αγώνες όχι μόνο να κατοχυρώσουν τα ονόματά τους, αλλά και να αποτρέψουν τη γενική τους χρήση ως συνώνυμων των αναψυκτικών Cola και των φωτοαντιγραφικών μηχανημάτων. Η McDonald πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα. Διεκδικεί τη μοναδικότητα του προθέματος "Μακ". Τον Δεκέμβριο του 1988 κατέθεσε αγωγή εναντίον ενός πρακτορείου ταξειδίων στο Σικάγο που ονομάζεται McTravel Travel Services. Λίγους μήνες αργότερα, η γνωστή διεθνής αλυσίδα φαστφούντ πληρώθηκε με το ίδιο νόμισμα. Της υπέβαλε μήνυση η αλυσίδα φτηνών ξενοδοχείων McSleep! Ο δικηγόρος Αρθουρ Γκρινμπάουμ, ειδικευμένος σε ζητήματα κατοχύρωσης σημάτων δήλωνε τότε ότι οι εταιρείες που έχουν καταθέσει κάποιο σήμα "συμπεριφέρονται σαν ζηλιάρηδες γονείς. Δεν θέλουν ο κόσμος να έρχεται πολύ κοντά στα παιδιά τους."
Το πιο αυστηρά προστατευόμενο διεθνές σήμα είναι ασφαλώς οι 5 ολυμπιακοί κύκλοι και το όνομα των Ολυμπιακών Αγώνων. Την αποκλειστική εκμετάλλευσή του έχει η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή που είναι γνωστό ότι δεν αστειεύεται σε οικονομικά ζητήματα. Από τους Los Angeles Times μαθαίνουμε την ιστορία του ελληνοαμερικανού Σπύρου Νάκου που είχε την κακή έμπνευση να ονομάσει το εστιατόριό του στη Νέα Υόρκη "Olympic Restaurant". Από το 1980 που το άνοιξε δεν τον πείραξε κανείς. Το 1994, όμως, εν όψει της Ολυμπιάδας της Ατλάντα, η ΔΟΕ θυμήθηκε ότι κανείς άλλος δεν μπορεί να κερδίζει από την ολυμπιακή παράδοση. Αρχικά οι αθάνατοι απαίτησαν ένα υπέρογκο ποσό. Στο τέλος συμβιβάστηκαν με την αποκαθήλωση των 5 κύκλων απ' την πινακίδα του εστιατορίου.


Βαριά κληρονομιά κατά λάθος...

Πώς θα νοιώθατε άν ονομαζόσταν Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Γιάννης Ρίτσος ή, έστω, Γιώργος Καφετζόπουλος; Πώς θα σας έβλεπαν οι άλλοι και, κυρίως, πώς θα νοιώθατε ότι σας βλέπουν; Η αμερικανίδα Αν Λάντερς, δημοσιογράφος της εφημερίδας San Jose Mercury News του μείζονος Σαν Φρανσίσκο, ασχολήθηκε με τις διαστάσεις του προβλήματος στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού. Το συμπέρασμα που προκύπτει από το ρεπορτάζ της (10/10/1988) είναι ότι οι περισσότεροι κάτοχοι τρανταχτών ονομάτων μάλλον θα ευχόντουσαν να είναι φορτωμένοι με μιά κάπως λιγότερο δυσβάσταχτη κληρονομιά.
"Το όνομά μου ήταν Αλμπερτ Αϊνστάϊν", γράφει ένας κάτοικος του Σικάγο, "αλλά έχω αποποιηθεί το Αλμπερτ και χρησιμοποιώ το δεύτερό μου όνομα, Τζόζεφ, από τότε που πήγα στο γυμνάσιο. Ολοι περίμεναν να είμαι ιδιοφυία κι αυτό με αρρώστησε κανονικά!" "Γεννήθηκα το 1928 και με βάφτισαν Κάθριν", καταθέτει τη δικιά της ιστορία μιά κυρία από το Γουέστ Τσέστερ. "Το επίθετό μας ήταν Χέμπουρν. Η ηθοποιός Κάθριν Χέμπουρν δεν ήταν ακόμα τόσο γνωστή, καθώς όμως κυλούσαν τα χρόνια άκουα αυτό το όνομα όλο και συχνότερα. Χάρηκα πολύ που άλλαξα όνομα όταν παντρεύτηκα το Χιού Ιλιφ, το 1951". Ορισμένοι από τους ερωτηθέντες δεν παρέλειψαν να αναφερθούν και στις γονικές ευθύνες για την ταλαιπωρία τους: "Το επίθετο της οικογένειάς μου ήταν Γκάρμποτ. Η μητέρα μου επέμενε να αφαιρέσουμε το τελικό ταύ και στη συνέχεια με ονόμασε Γκρέτα. Είχα τόσο πολύ βαρεθεί να με ρωτάνε άν `θέλω να μείνω μόνη' ( σύμφωνα με τη γνωστή ατάκα της ηθοποιού), άλλαξα το όνομά μου σε Μαρία". 
Υπάρχουν ωστόσο και οι εξαιρέσεις. Οχι μόνο η Μίρνα Λόϊ από την Ινδιανάπολη, που νοιώθει πανευτυχής για τη συνωνυμία της "με αυτή την όμορφη γκριζομάλλα ηθοποιό" αλλά και η τριτοετής φοιτήτρια της νομικής στη New England School της Βοστόνης, Τζόαν Κέννεντι. "Δεν είμαι βέβαια "η" Τζόαν Κέννεντι, όμως το όνομα αυτό με βοήθησε σα να ήμουνα όντως", δηλώνει με αφοπλιστική ειλικρίνεια. "Ελπίζω κάποιο καλό βύσμα, σε μια μεγάλη νομική εταιρεία, να το προσέξει και να μπει στον κόπο να διαβάσει και τα παρακάτω στο βιογραφικό μου"...


Αγιοι με ονοματεπώνυμο

Είναι γνωστό σε διάφορες παραλλαγές το ανέκδοτο με τον πιστό που κινδυνεύει να πνιγεί και ζητά εξ ύψους βοήθεια: "Αγιε μου Γιάννη, σώσε με". Ο Αγιος εμφανίζεται και τον πιάνει απ' το χέρι: "Ποιον Αη Γιάννη φώναξες;" "Τον Αη Γιάννη τον Βαπτιστή." "Εγώ είμαι ο Αη Γιάννης ο Ρώσος", του απαντά ο Αγιος και τον εγκαταλείπει στην τύχη του.
Παρόμοιες παρεξηγήσεις συναντάμε καθημερινά. Πρώτα-πρώτα με τις ονομαστικές εορτές. Αλλοτε γιορτάζει ο ένας Παναγιώτης, άλλοτε ο άλλος. Το ίδιο συμβαίνει και με τους Φίλιππους, τους Αγγέλους, τις Μαρίες κλπ. Οι Αγιοι με το ίδιο όνομα υπερβαίνουν συχνά ακόμα και τη ντουζίνα, οπότε δυσκολεύεται και ο ιερέας, όχι μόνο ο απλός χριστιανός. Σύμφωνα με τον καθηγητή θεολόγο Ευάγγελο Θεοδώρου, "άι υπάρχουσαι εν τω Εορτολογίω εορταί προς τιμήν της μνήμης των αγίων αποβλέπουν αφ' ενός εις την υπόμνησιν του καθήκοντος της μιμήσεως της αγίας ζωής των, αφ' ετέρου εις το να δοξάζωμεν μετ' αυτών τον 'θαυμαστόν εν τοις αγίοις Αυτού' Θεόν και τρίτον εις το να επικαλώμεθα τας υπέρ ημών πρεσβείας των εν ουρανοίς αγίων." Με την πληθώρα, όμως, των ταυτόσημων ονομάτων, η θέση του πιστού γίνεται δύσκολη. Καλά οι μεγάλες γιορτές, που όλοι λίγο πολύ τις γνωρίζουν. Πώς όμως να ξεχωρίσει κανείς τον μάρτυρα Κάρπο που γιορτάζουμε στις 13 Οκτωβρίου από τον απόστολο Κάρπο που τιμούμε στις 26 Μαϊου; Πώς να μάθουμε ποιον Σεραπίωνα πρέπει να επικαλεστούμε στις 13 Σεπτεμβρίου; Τον όσιο, τον μάρτυρα, τον εξ Αιγύπτου ή τον μαθητή του Κρονίδου; Για να μη μιλήσουμε για τον Παππία, ο οποίος έχει έξι ημέρες το χρόνο γιορτή (31 Ιανουαρίου, 5 Απριλίου, 28 Ιουνίου, 7 Ιουλίου, 25 Οκτωβρίου και 20 Νοεμβρίου);
Στο "Αγιολόγιον" που συνέταξε το 1935 ο μητροπολίτης Σωφρόνιος Ευστρατιάδης επισημαίνει ότι το πρόβλημα αυτό "δεν ηξιώθη σοβαράς προσοχής ούτε υπό της Εκκλησίας ούτε υπό της θεολογικής επιστήμης." Η πρώτη απόπειρα ήταν το Βασιλειανόν Αγιολόγιον. Ο Μαυρίκιος επιχείρησε να το συμπληρώσει. Στη συνέχεια ανέλαβαν ο Αγιορείτης Νικόδημος και ο Μανουήλ Γεδεών. Ο Σωφρόνιος ανακάλυψε και στον "Συναξαριστή" του Νικοδήμου πολλά σφάλματα. Τοποθετώντας τα ονόματα των Αγίων με αλφαβητική σειρά διαπίστωσε ότι πολλοί αναφέρονται δυο και τρεις φορές. "Εκ της μελέτης των Συναξαριστών των κατά τόπους εκκλησιών και μονών πιστούται, ότι εκάστη εκκλησία και εκάστη μονή εν ελευθερία ακαταγνώστω εώρταζεν εις άλλην ημέραν κατά την ιδίαν παράδοσιν τας μνήμας των αγίων αυτών. Ανευρίσκων δε ο Νικόδημος εις ποικίλας ημερομηνίας τας μνήμας των αυτών αγίων, όπου μεν η μνήμη εβοήθει αυτόν εφρόντιζε να σημειοί ως περιττήν την εν άλλη ημέρα κατάταξιν, όπου δε τούτο εξέφευγε την προσοχήν αυτού ανέγραφε και πάλιν την αυτήν μνήμην εις έτερον μήνα και επανέλαβεν ούτως περιττώς και ασκόπως δις τας μνήμας των αγίων".
Η μέθοδος που έχει ακολουθηθεί από την Εκκλησία, είναι να προστίθεται στο όνομα κάποια ιδιότητα ή κάποιο παρατσούκλι ώστε να γίνεται η διάκριση. Δεν είναι όμως πάντοτε δυνατόν. Ειδικά όταν στο ίδιο όνομα συμπίπτουν δεκάδες Αγιοι. Το "Αγιολόγιον της Ορθοδόξου Εκκλησίας" καταγράφει 88 διαφορετικούς Αη Γιάννηδες (όσιους, μάρτυρες, πατριάρχες, μητροπολίτες, ηγουμένους). Αν εξαιρέσουμε ορισμένες περιπτώσεις όπως του Ιωάννη του Νάννου ή του οσίου Ιωάννη του Κολοβού ή και του οσίου Ιωάννη του εν Ρουφιαναίς που ηχούν κάπως περίεργα στο αυτί μας, οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι είναι αδύνατον να ξεχωρίσει κανείς εύκολα τον Αη Γιάννη το Βούλγαρο που η Εκκλησία τιμά στις 5 Μαρτίου, από τον Αη Γιάννη το Βούλγαρο που γιορτάζει στις 14 Μαϊου. Τα πράγματα απλοποιούνται στην περίπτωση του Αη Γιάννη του Βλάχου (12 Μαίου), του Ρώσου (27 Μαΐου), και του Αιγύπτιου (20 Σεπτεμβρίου).
Ακόμα πιο δύσκολο γίνεται το πράγμα όταν συμπίπτουν οι Αγιοι κατά ζεύγη: Μάρθα και Μαρία γιορτάζουμε στις 8 Φεβρουαρίου, Μάρθα και Μαρία και στις 4 Ιουνίου. Από τον κυκεώνα γλιτώνουν ορισμένα κάπως εξεζητημένα ονόματα, όπως του Αζάτ του ευνούχου (17 Απριλίου), αλλά ποιοι ονομάζουν τα παιδιά τους Αζάτ; Και πόσοι πιστοί επιθυμούν να ζητήσουν τη μεσολάβηση ενός ευνούχου;


(Ελευθεροτυπία, 8/12/1996)

 

www.iospress.gr                                   ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -  ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ