ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ


Ανθρώπινα δικαιώματα χωρίς σύνορα 

1.   2.   3. 

 

ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ



ΘΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ
. Ο ευφυής υπουργός Εξωτερικών καταφέρνει να γοητεύει το ειδικό κοινό του μιλώντας απ' ευθείας στην ψυχή του. Για να δείξει την πάγια ευαισθησία των ελλήνων στα ανθρώπινα δικαιώματα και την πολυπολιτισμική κοινωνία αναφέρθηκε σ' έναν ελαφρώς παραμελημένο οραματιστή της ελληνικής παλιγγενεσίας: "Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι στοιχείο της εθνικής μας ταυτότητας. Ο Ρήγας Φεραίος δεν αγωνιζόταν για ένα εθνικώς καθαρό ελληνικό κράτος, αλλά για μιά μεγάλη Δημοκρατία ελευθέρων βαλκανίων πολιτών, ανεξαρτήτως εθνικής ταυτότητας, γλώσσας, θρησκείας κ.λπ. Αυτό σημάδεψε τους θεσμούς μας", είπε προς τους συνέδρους του Ζαππείου στις 16.11.1996. Θα έλεγε τα ίδια ενώπιον της Παπαθεμελικής πτέρυγας του κόμματος του;

ΓΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΜΠΑΣ. Διευθυντής του τμήματος νομικών σπουδών του πανεπιστημίου του Κεμπέκ. "Πολλοί νομίζουν, ή αφήνουν να πιστεύεται, ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν έχουν κόστος. Δεν είναι αλήθεια. Οφείλουμε να εξηγήσουμε ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου εκτείνονται στη σφαίρα των οικονομικών, κοινωνικών και αστικών δικαιωμάτων, έχουν κόστος, έχουν πρόσωπο και ταυτότητα. Δεν είναι αόριστα. Οι χώρες που έχουν δεσμευτεί υπογράφοντας τις διεθνείς συμβάσεις είναι υπόλογες". (Ζάππειο, 17.11.1996).


ΓΙΑΝ ΒΙΛΕΜ ΜΠΕΡΤΕΝΣ. Ολλανδός ευρωβουλευτής της φιλελεύθερης πτέρυγας, πρόεδρος της επιτροπής ασφάλειας και αφοπλισμού του Ε.Κ.: "Για την αθλιότητα που κυριαρχεί στον κόσμο δεν μας λείπουν πληροφορίες. Ξέρουμε τα πάντα για τους πάντες. Τα επιχειρήματα περί κακής ή καθυστερημένης γνώσης είναι εκ του πονηρού. Γνώση έχουμε, 64 πολέμους ζήσαμε μετά το τέλος του διπολισμού, θάρρος δεν έχουμε. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο π.χ. εξέδωσε εγκαίρως 22 ψηφίσματα για την πρώην Γιουγκοσλαβία και 12 για την κρίση στο Ζαϊρ. Αμφιβάλλω αν τα διάβασε κανείς στην Κομισιόν ή το Συμβούλιο. Η Κομισιόν μιλά για τα ανθρώπινα διακιώματα σαν να ανακαλύπτει τον τροχό". (Από τις παρεμβάσεις του στο Συνέδριο των Αθηνών, 16.11.1996).

ΜΑΡΤΙΝ ΣΟΥΛΤΣ. Γερμανός σοσιαλιστής ευρωβουλευτής που έχει ασχοληθεί με το Κουρδικό ζήτημα και τις εκτεταμένες παραβιάσεις των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων στην Τουρκία. "Η φρίκη μέσα στην οποία ζούν μεγάλα τμήματα της κουρδικής κοινότητας, αλλά και η εξόντωση των τούρκων αντιφρονούντων, έχουν ως βάση το κεμαλικό δόγμα. Οτι δηλαδή στην Τουρκία ζούν μονάχα τούρκοι. Δεν επιτρέπεται να ζούν τούρκοι πολίτες με άλλη εθνική ταυτότητα. Το χειρότερο βεβαίως είναι ότι η πλειοψηφία στην Τουρκία πιστεύει το ίδιο (...) Μετά από πολλές παλινδρομήσεις γύρω απ' το αν βοηθά τον εκδημοκρατισμό της Τουρκίας η ταχύτερη σύνδεσή της με την Ευρώπη, το Ευρωκοινοβούλιο στη συντριπτική του πλειοψηφία τον περασμένο Σεπτέμβρη αρνήθηκε την χρηματοδότηση της". 
Το ότι όλες οι πολιτικές ομάδες καταδικάζουν το τουρκικό καθεστώς οφείλεται και σε έναν άλλο παράγοντα, σύμφωνα με τον Γ. Ρουμπάτη: "Το πάγωμα της χρηματοδότησης MEDA προς την Τουρκία ήρθε μετά την άρση του Veto για την τελωνειακή ένωση Τουρκίας-Ε.Ε., από την ελληνική κυβέρνηση. Αυτό το γεγονός λειτούργησε αποφασιστικά, τόσο στους ευρωπαϊκούς θεσμούς όσο και προς την κοινή γνώμη. Για πρώτη φορά το ζήτημα δεν θεωρείται ως μιά ελληνική εμμονή, ως μια ακόμα κόντρα στο πλαίσιο του ελληνοτουρκικού ανταγωνισμού".

ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΜΝΗΣΤΙΑ. Η καμπάνια της οργάνωσης για την αναγκαιότητα ύπαρξης ενός μονίμου Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου που θα τιμωρεί τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, βρίσκει ανταπόκριση σε όλες σχεδόν τις πολιτικές ομάδες του ευρωκοινοβουλίου. Ειδικά μετά τις σφαγές στην τ. Γιουγκοσλαβία και τη Ρουάντα, "η ίδρυση του είναι θέμα πολιτικής βούλησης. Αν οι εγκληματίες πολέμου παραμείνου ατιμώρητοι, χειρότερα εγκλήματα θα ακολουθήσουν. Δεν υπάρχει πραγματική ειρήνη χωρίς διακιοσύνη", σημειώνει η Αμνηστία.


ΣΑΊΡΟΥΣ ΒΑΝΣ. Στα απομνημονεύματά του, ο υπουργός εξωτερικών και αρχιτέκτονας της πολιτικής Κάρτερ για τα ανθρώπινα δικαιώματα παραδέχεται τα όρια της τελευταίας ακόμα και στο προνομιακότερο γι' αυτήν μέτωπο - την εκστρατεία προστασίας των σοβιετικών διαφωνούντων. "Στις 25 Μαίου 1980", γράφει, "εισηγήθηκα ότι θα έπρεπε να αναθεωρήσουμε την εφαρμογή της πολιτικής μας για τα ανθρώπινα δικαιώματα απέναντι στη Σοβιετική Ενωση. Ηταν σαφής πιά η ύπαρξη ενός κρίσιμου σημείου, πέρα απ' το οποίο η δημόσια πίεσή μας έκανε τους Σοβιετικούς να καταστείλουν σκληρότερα τους διαφωνούντες της χώρας τους" ( "Hard choices. Critical years in America's foreign policy", N.Yόρκη 1983, σ.101-2).


ΤΖΙΝ ΚΙΡΚΠΑΤΡΙΚ. Η ήττα του Τζίμι Κάρτερ στις εκλογές του 1980 και η αλλαγή φρουράς στο Λευκό Οίκο δε σήμαναν, τυπικά τουλάχιστον, την εγκατάλειψη της εκστρατείας του απερχόμενου προέδρου για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτό που συνέβη ήταν ένας αναπροσανατολισμός της αμερικανικής στρατηγικής, επί το ψυχροπολεμικότερο. Τα καινούρια κριτήρια είχαν εκτεθεί από την υπερσυντηρητική πανεπιστημιακό Τζιν Κιρκπάτρικ, μετέπειτα πρέσβειρα της κυβένησης Ρέϊγκαν στον ΟΗΕ, σε άρθρο της στο περιδικό Commentary το Νοέμβριο του 1979. Σύμφωνα με τη θεωρία της, πρέπει να γίνει διάκριση των καθεστώτων σε "ολοκληρωτικά" και σε "αυταρχικά". Στην πρώτη κατηγορία συγκαταλέγονταν όσα καταστέλουν την ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα ( τα κράτη δηλαδή του "υπαρκτού σοσιαλισμού"), ενώ στη δεύτερη εκείνα που "απλώς" περιορίζονταν στη στέρηση των πολιτικών ελευθεριών ( οι δυτικόφιλες χούντες, ανεξαρτήτως βαθμού αγριότητας). Εξυπακούεται ότι για την εισηγήτρια της διάκρισης, οι "αυταρχικοί" θεωρούνταν αντικειμενικά σύμμαχοι, αν και κάπως προβληματικοί, στον αγώνα κατά του "ολοκληρωτισμού".

ΔΙΕΥΡΥΝΣΙΕΣ. Ενδιαφέρον από κάθε άποψη δείγμα της ελαστικότητας των κριτηρίων για τον εντοπισμό της απειλής κατά των ανθρώπινων δικαιωμάτων αποτελεί η πρόσφατη μελέτη της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ελσίνκι για τη μισαλλοδοξία στο βαλκανικό τύπο. Χρηματοδοτημένη από το κοινοτικό πρόγραμμα PHARE, το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Ιδρυμα Σόρος, η συνοπτική σχετική έκθεση ( "Hate speech in the Balkan media", Φλεβ.1996) κρίνει σκόπιμο να συμπεριλάβει στα κλασικά στοιχεία του εθνικιστικού και ρατσιστικού λόγου ( μισαλοδοξία κατά των μειονοτήτων, των αλλοθρήσκων και των γειτονικών λαών) και ορισμένες συγκεκριμμένες μορφές πολιτικού λόγου - όπως ο αντιαμερικανισμός ή η αντίθεση προς το ΝΑΤΟ...


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Ετιέν Μπαλιμπάρ "Τα όρια της δημοκρατίας"
( Αθήνα 1993, εκδ. Ο Πολίτης). Ανάλυση των πολιτικών και κοινωνικών μετώπων του μεταψυχροπολεμικού κόσμου από το γνωστό γάλλο διανοητή. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον για το θέμα μας το τρίτο μέρος του βιβλίου ( "Τι είναι μια πολιτική των δικαιωμάτων του ανθρώπου").

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων "Η Ευρωπαϊκή Ενωση και οι εξωτερικές όψεις της πολιτικής για τα δικαιώματα του ανθρώπου: από τη Ρώμη στο Μάαστριχτ και επέκεινα" ( Βρυξέλλες, 22/11/1995, COM(95)567 τελικό ). Ανακοίνωση της Κομισιόν, με την οποία ζητείται η εξειδίκευση της κοινοτικής "ανθρωπιστικής" εξωτερικής πολιτικής.

Carlos Carnero Gonzalez "Εκθεση για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συμπερίληψη του σεβασμού των δημοκρατικών αρχών και των δικαιωμάτων του ανθρώπου στις συμφωνίες μεταξύ της Κοινότητας και των Τρίτων χωρών" ( Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Εγγραφα Συνεδρίασης, Α4-0212/96, 26 Ιουνίου 1996). Απαντητικό κείμενο στην παραπάνω έκθεση, με δέσμη προτεινόμενων μέτρων.

Κωνσταντίνου Τσιτσελίκη "Το διεθνές και ευρωπαϊκό καθεστώς προστασίας των δικαιωμάτων των γλωσσικών μειονοτήτων και η ελληνική έννομη τάξη" (Αθήνα - Κομοτηνή 1996, εκδ. Αντ.Σάκκουλα). Εξαιρετική ανάλυση τόσο του νομικού πλαισίου όσο και της επικρατούσας σήμερα κατάστασης όσον αφορά τις γλωσσικές μειονότητες του ελλαδικού χώρου.

Σωτήρη Βαλντέν "Οι οικονομικές σχέσεις Ανατολής - Δύσης και η κρίση της Ύφεσης" ( Αθήνα 1986, εκδ.Θεμέλιο). Δημοσιευμένη διδακτορική διατριβή για τη διασύνδεση των ψυχροπολεμικών εκστρατειών για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Πολωνία και το Αφγανιστάν μεπολύ πιό ταπεινές ( γεωπολιτικές και οικονομικές) επιδιώξεις.

Noam Chomsky & Edward Herman "Oι ΗΠΑ ενάντια στα ανθρώπινα δικαιώματα στον Τρίτο Κόσμο" ( περ. Μηνιαία Επιθεώρηση, 10-12/1977). Συνοπτική πλην καταλυτική κριτική στην "πολιτική ανθρωπίνων δικαιωμάτων" της προεδρίας του Κάρτερ από τους γνωστούς αμερικανούς διαφωνούντες.


ΔΕΙΤΕ

Ο αγνοούμενος
( Missing) του Κώστα Γαβρά (1981). Ο πατέρας κι η γυναίκα ενός νεαρού αμερικανού που "εξαφανίστηκε" από το στρατό κατά το πραξικόπημα του Πινοτσέτ στη Χιλή προσπαθούν να μάθουν την αλήθεια, για να αντιμετωπίσουν την παραπλάνηση από τις αρμόδιες υπηρεσίες της χώρας τους.


(Ελευθεροτυπία, 1/12/1996)

 

www.iospress.gr                                   ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -  ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ