ΤΟ ΑΒΑΤΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ


Κιβωτός για ένα είδος 

1.   2.   3. 

 


ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ


ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ
. "Το Αγιον Ορος, αν κινδυνεύει σήμερα, είναι από τον εκσυγχρονισμό που υφίσταται. Το άβατον δεν έχει να κάνει μονάχα με τη γυναίκα που της υπαγορεύεται η είσοδος, αλλά και με τα 'δώρα' εκείνα του πολιτισμού μας, όπως ο ηλεκτρισμός, οι δρόμοι, τα αυτοκίνητα, οι τηλεοράσεις, τα ιντερνέτ κλπ. Αυτός ο χώρος αποτελεί σε παγκόσμιο επίπεδο την κιβωτό της Ορθοδοξίας, είναι η θεία ευλογίατου ανείπωτου που δεν πρέπει να αφήνει απ' έξω τη γυναίκα, γιατί τότε ο έρωτας ως 'καύση καρδίας' προς την Παναγία δεν είναι αληθινός, όταν η γυναίκα αντιμετωπίζεται ως πειρασμός. Το να συνεχίσει το ταξίδι της η Κιβωτός μέσα στο χρόνο, διαφυλάττοντας τις μνήμες και τα κειμήλια, τις λατρευτικές παραδόσεις και το τελετουργικό της βυζαντινής μας παράδοσης είναι ένα αναφαίρετο δικαίωμα που δεν εκχωρείται σε κανένα, παρά μονάχα στον ίδιο το Θεό, γι' αυτό και το ταξίδι των μοναχών σαν σκοπό, τέλος και στόχο έχει τη θέωση".

ΤΟΥΛΑ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ. "Νομίζω ότι το θέμα δεν είναι εθιμοτυπικό, αλλά επιβολή και έκφραση της αντίληψης που έχει η εκκλησία για τη γυναίκα, αντίληψη μεσαιωνική. Πιστεύω ότι ξεκινά από το γεγονός ότι η γυναίκα, όντας επιφορτισμένη από τη φύση με την αναπαραγωγική λειτουργία, έχοντας την περίοδο κάθε μήνα, θεωρήθηκε από την εκκλησία ότι εκείνες τις μέρες του μήνα οι γυναίκες είναι όντα ακάθαρτα και επομένως δεν μπορούν να πλησιάσουν κάποιους χώρους". ("Σχεδία", Ιαν. 1987).

ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΣ. Με το ψευδώνυμο αυτό, ο επιφυλλιδογράφος του μεσοπολεμικού "Ριζοσπάστη" Νίκος Κατηφόρης επιτίθεται τόσο στους μοναχούς του Αγίου Ορους όσο και στις γυναίκες που εκείνη την εποχή επιχειρούσαν να σπάσουν το άβατο: "Το 'Αγιον Ορος', παλιό προπύργιο πάσης αρετής και πάσης μαλακίας, κλονίζεται συθέμελα κι η αγιότητά του κινδυνεύει να πάει φούντο μέσα στο γαλάζιο Αιγαίο που το αγκαλιάζει. Οι 'πρωτοπόρες' γυναίκες της αστικής τάξης λύσσαξαν να το φάνε, αυτό και πολλά άλλα πράματα που έχουνε στην κατοχή τους οι άγιοι καλόγεροι. Αυτές, που σύμφωνα με τις θρησκευτικές παραδόσεις φάγανε πρώτες τον απαγορευμένο καρπό του Παραδείσου για να μην αφήσουν ύστερα καρπό αφάγωτο στη γη, δεν μπορούνε να ανεχθούν τη βαριά προσβολή που γίνεται στο φύλο τους να τους απαγορεύωνται οι ιεροί καρποί των καλογήρων του Αγίου Ορους". (7.7.1932).

ΦΑΝΗ ΖΕΡΒΟΥ. "Η μοναδική μοναστική πολιτεία σε ολόκληρο τον κόσμο να γίνει ΒΑΤΟ για όλον τον κόσμο, ώστε οι γυναίκες του κόσμου να γνωρίσουν το μεγάλο μουσείο τέχνης, εθνολογίας και εκκλησιαστικής ιστορίας και οι Ελληνίδες τον ανεκτίμητο αυτό θησαυτό για την Ελλάδα. Γι' αυτό η ΕΓΕ, με όλο το σεβασμό προς τους πατέρες της εκκλησίας ζητά να μην ισχύσει και ΝΑ ΚΑΤΑΡΓΗΘΕΙ ο θρησκευτικός αυτός θεσμός και να συμφωνήσουν μαζί μας στην αλλαγή του ποινικού νόμου που προτείνουμε για το Αβατο του Αγίου Ορους". ("Σχεδία", Ιαν. 1987).

ΒΙΡΓΙΝΙΑ ΤΣΟΥΔΕΡΟΥ. "Ετόνισα ότι τούτο το πρόβλημα είναι από τα λιγότερα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες σ' αυτή τη χώρα. Εως ότου φθάσουμε να εξετάσουμε αυτό το θέμα, θα πρέπει να είχαν λυθεί πολλά άλλα τέτοια, τα οποία έχουν σαφώς ανασταλτικό χαρακτήρα επάνω εις την ολοκλήρωση της προσωπικότητος της γυναίκας. Προβλήματα και γεγονότα, τα οποία δεν αφήνουν τη γυναίκα να εξελιχθεί. Εάν υπάρχει ένα πρόβλημα για τις γυναίκες στο Αγιον Ορος και το οποίον μπορεί να συζητηθεί τώρα είναι το πρόβλημα των επιστημόνων γυναικών". (Από τη συζήτηση στη Βουλή, 7.6.1976).

ΚΩΣΤΑΣ ΖΟΥΡΑΡΙΣ. "Ο μοναχός, επειδή είναι και στρατιωτικός, ξέρει το εξής: ότι επειδή είναι πολύ πιο αδύνατος ο κάθε μοναχός ως πραγματικός άντρας, αισθάνεται την αδυναμία του μπροστά στην υπεροχή του ισχυρού φύλου, και το ισχυρό φύλο βεβαίως είναι η γυναίκα -δεν είναι οι άντρες, αυτά τα λένε οι φαλλοκρατικές κοινωνίες-. Οταν είσαι πραγματικά Χριστιανός Ορθόδοξος ξέρεις πολύ καλά ότι το ισχυρό φύλο είναι η Γυναίκα... Λοιπόν, ο καλός στρατιώτης ξέρει ότι δεν κάνεις μετωπική σύγκρουση με τον εχθρό, όταν ο εχθρός είναι πιο δυνατός. Ποιος είναι ο εχθρός; Είναι αυτός που θα σε νικήσει, θα σε υποτάξει μέσα σε ένα γαιώδες φρόνημα προσωρινό. Να αγαπήσεις μια γυναίκα ή πολλές (αν είσαι πολυγαμικός), ενώ εσύ θέλεις να αγαπήσεις όλες τις γυναίκες μαζί και μόνο με την Παναγία μπορείς να κάνεις έρωτα". (Από συνέντευξη στη "Σχεδία", Ιαν. 1987).

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Σταύρου Ιωσ. Παπαδάτου, "Το πρόβλημα του αβάτου του Αγίου Ορους"
(Θεσσαλονίκη 1969). Διατριβή που υποβλήθηκε στη Σχολή Νομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Α.Π.Θ. από συγγραφέα ειδικευμένο στα θέματα του Αθω και ο οποίος χρημάτισε εκεί προανακριτικός υπάλληλος. Η μελέτη περιλαμβάνει εκτενές ιστορικό του αβάτου και υπερασπίζεται τη συνταγματικότητά του. Εξετάζει επίσης λεπτομερώς το Νομοθετικό Διάταγμα 2623 της 16/28 Σεπτεμβρίου 1953 που ποινικοποίησε το άβατο και το κρίνει αντισυνταγματικό και λανθασμένο.

Πίτσας Βερβέρογλου, "Το Αβατον και η γυναικεία πρόκληση" (περιοδικό "Σχεδία", Ιανουάριος 1987, σ. 30-37). Ενδιαφέρον αφιέρωμα στο άβατο που περιλαμβάνει συνέντευξη του Κώστα Ζουράρι και δηλώσεις του τότε υφυπουργού Πολιτισμού Γιώργου Παπανδρέου, του συνταγματολόγου Γ. Δασκαλάκη, της Φανής Ζερβού (ΕΓΕ) και της Τούλας Δρακοπούλου (Κίνηση Δημοκρατικών Γυναικών).

Χαράλαμπου Κ. Παπαστάθη, "Το νομικό καθεστώς της Ιεράς Κοινότητας. Πώς καθορίζονται ο τρόπος λειτουργίας των μονών, η συνύπαρξη μοναχών διαφορετικών εθνικοτήτων αλλά ομοδόξων και η ιεράρχηση της εξουσίας" (αφιέρωμα "Αγιον Ορος", Επτά Ημέρες της Καθημερινής, τόμος Α', "Κέντρα Ορθοδοξίας", σ. 16-22). Ειδική μνεία στο άβατο, όπως καθορίζεται από τον Καταστατικό Χάρτη του Αγίου Ορους, στην ποινικοποίησή του το 1953, αλλά και στις ισχύουσες νεότερες Κανονιστικές Διατάξεις. Ο συγγραφέας, καθηγητής Εκκλησιαστικού Δικαίου, υπήρξε υποψήφιος για τη θέση του Διοικητή του Αγίου Ορους, την οποία τελικώς κατέλαβε ο διευθυντής του "Βήματος".

Μαρίζ Σουαζί, "Ενα μήνα με τους άνδρες στο Αγιον Ορος" (απόδοση Κ. Βαλέτα, εισαγωγή Γ. Πικρού, Εκδόσεις "Σταθμός", χ.χ.). Το "αμαρτωλό" οδοιπορικό της γαλλίδας δημοσιογράφου στον Αθω όπου, ντυμένη ανδρικά, παρέμεινε κατά τους ισχυρισμούς της έναν ολόκληρο μήνα.

Δημήτρη Παπαχρήστου. "Το Αγριον Ορος της ψυχής" (εκδ. "Νέα Σύνορα", Αθήνα 1992). Βιωματική λογοτεχνική κατάθεση ενός συχνού επισκέπτη του Αθω, χαρακτηριστική του ιδεολογικού ρεύματος που αποκλήθηκε νεοορθόδοξο.



ΔΕΙΤΕ

Αθως, το Αγιον Ορος
του Βασίλη Μάρου (1967). Ντοκιμαντέρ από τον πρωτοπόρο Ελληνα σκηνοθέτη του είδους. Δόξα τω Θεώ, η προβολή του δεν απαγορεύθηκε για το γυναικείο κοινό της χώρας μας.


(Ελευθεροτυπία, 10/11/1996)

ΣΧΕΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ "ΙΟΥ"

"Χίλια χρόνια χωρίς θήλεα" (20/9/1997)

 

www.iospress.gr                                  ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -   ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ