ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΤΙΜΟΡ


Η Κύπρος του Ειρηνικού 

1.   2.   3. 

ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ


ΘΥΜΑΤΑ
. Ο απολογισμός των θανάτων που προκάλεσε η ινδονησιακή εισβολή και οι συνεχιζόμενες προσπάθειες "επιβολής της τάξης" αποτελεί αντικείμενο διαμάχης ανάμεσα στις ενδιαφερόμενες πλευρές. Σύμφωνα με τον προηγούμενο επίσκοπο του νησιού, Μαρτίνου ντα Κόστα Λόπες (1983), τα επίσημα ινδονησιακά απογραφικά στοιχεία δίνουν έναν αριθμό 158.000 νεκρών · τα στοιχεία της επισκοπής, από την άλλη, υπολογίζουν τις απώλειες του πληθυσμού μεταξύ 199 και 329 χιλιάδων. Σε γενικές γραμμές, ένας αριθμός 200.000 νεκρών γίνεται αποδεκτός από τις περισσότερες αξιόπιστες πηγές. Διαφορετικοί είναι, φυσικά, οι αριθμοί της Τζακάρτα: σύμφωνα με πρόσφατο (1995) δελτίο τύπου του ινδονησιακού ΥΠΕΞ, "οι σχετιζόμενοι με τον πόλεμο θάνατοι αριθμούν γύρω στις 5. 000, συν άλλα 25.000 θύματα υποσιτισμού και ασθενειών που επήλθαν λόγω της εξαθλιωμένης από τον πόλεμο οικονομίας και των σοβαρών ελλείψεων σε ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης". Και να σκεφτεί κανείς ότι δυό δεκαετίες πριν, τον Απρίλιο του 1977, ήταν ο ινδονήσιος Υπουργός Εξωτερικών, Αντάμ Μαλίκ, που υπολόγιζε τους - ως τότε - σκοτωμένους "μεταξύ 50-80.000"...

ΧΕΝΡΙ ΚΙΣΙΝΓΚΕΡ. Λίγες ώρες πριν αρχίσει η εισβολή της 7/12/75, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζέραλντ Φόρντ κι ο υπ. Εξωτερικών Κίσινγκερ πραγματοποιούσαν επίσημη επίσκεψη στην ινδονησιακή πρωτεύουσα. Στο αεροπλάνο της επιστροφής, τους ζητήθηκε να σχολιάζουν την είδηση. Ο Φόρντ τη γλίτωσε μ' ένα "θα τα πούμε αργότερα", ενώ ο Χένρι ήταν πιο γλαφυρός: "οι ΗΠΑ κατανοούν τη θέση της Ινδονησίας στο θέμα". Το σχόλιο δημοσιεύθηκε σε τρεις αμερικανικές εφημερίδες ( L.A.Times, Boston Globe, Christian Science Monitor) και ύστερα ξεχάστηκε δια παντός από τα καθωσπρέπει ΜΜΕ.

ΝΤΑΝΙΕΛ ΜΟΊΝΙΧΑΝ. Στα απομνημονεύματά του, ο τότε πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ δε θα μπορούσε να είναι σαφέστερος για την τύχη που επιφυλάχθηκε στις ομόφωνες αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας για το Τιμόρ: "Οι ΗΠΑ ήθελαν να έρθουν τα πράγματα όπως ήρθαν, και δούλεψαν γι'αυτό. Το Στέϊτ Ντιπάρτμεντ επιθυμούσε να αποδειχθεί ο ΟΗΕ εντελώς αναποτελεσματικός σε οποιαδήποτε μέτρα έπαιρνε. Αυτή η αποστολή μου ανατέθηκε, και την εξετέλεσα με καθόλου ευκαταφρόνητη επιτυχία".

ΟΥΛΟΦ ΠΑΛΜΕ. "Από το 1975 ώς το 1979, η Σουηδία υποστήριζε το Αν.Τιμόρ στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ενώ ταυτόχρονα πουλούσε όπλα ( ιδίως πυροβόλα Μπόφορς) στη Τζακάρτα. Επρόκειτο για μιά χαρακτηριστική περίπτωση διγλωσσίας. Στις γελοιογραφίες του σουηδικού τύπου, φορτία προοριζόμενα για εξαγωγή στην Ινδονησία έφεραν την επιγραφή `Ζήτω το Fretilin' ( T.Retboll "The East Timor conflict and western response, σ.35).

ΒΙΑΣΤΙΚΟΙ. Ξεχασμένη σήμερα, η πίεση των ΜΜΕ διεθνούς εμβέλειας για δυναμική επίλυση του προβλήματος του Τιμόρ ήταν αξιοσημείωτη στις παραμονές της ινδονησιακής επέμβασης. "Παρά την ολοφάνερη ανάγκη για γρήγορη δράση", διαβάζουμε στο Newsweek της 15ης Σεπτεμβρίου 1975, "όλες οι απόπειρες τερματισμού της σύρραξης έχουν μέχρι σήμερα καθηλωθεί λόγω των διπλωματικών παιχνιδιών. Η ινδονησιακή κυβέρνηση, παρά τους φόβους της για μιά μαρξιστική επανάσταση εν τω γεννάσθαι δίπλα στην πόρτα της, δε δείχνει να βιάζεται να επέμβει για να καταστείλει τη βία".

ΤΣΟΜΣΚΙ. Ο γνωστός αμερικανός διανοούμενος υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους υπερασπιστές της υπόθεσης του Τιμόρ, ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του '70. Σε πρόσφατο άρθρο του στην αυστραλέζικη Guardian (22/3/95) σαρκάζει με τη ρεαλπολιτίκ των ισχυρών απέναντι στην τραγωδία: "Ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ είχε πεί κάποτε ότι το Τιμόρ αξίζει την ανεξαρτησία αλλά δε θα πρέπει νά 'ναι και τόσο ανυπόμονο γι' αυτήν: αρκεί να περιμένουν κάπου χίλια χρόνια. Με αρκετή διάθεση για δουλειά από μέρους μας, θα μπορούσαμε να αλλάξουμε την πολιτική της Δύσης σ' αυτό το ζήτημα. Υπάρχουν όντως ελπίδες ότι ο λαός του Ανατολικού Τιμόρ θα μπορέσει ν'απολαύσει το δικαίωμα αυτοδιάθεσής του σε κάτι λιγότερο από χίλια χρόνια..."

ΣΑΝΑΝΑ. Ηγέτης του Fretilin ύστερα από τη συνθηκολόγηση του πρώτου προέδρου του μετώπου, Χαβιέρ ντο Αμαράλ, και το θάνατο του διαδόχου του, Νικολάου Λομπάτο, στις μάχες του 1978, ο Χοσέ Αλεχάντρο Γκουσμάο συνελήφθη από τις κατοχικές αρχές στις 20/11/92 και τον επόμενο Μάϊο καταδικάστηκε σε ισόβια. Τον Αύγουστο του 1993, η ποινή του μειώθηκε σε 20 χρόνια. Εκτοτε δεν έχει πάψει να επικοινωνεί με το τιμορέζικο κίνημα, διατηρώντας την ιδιότητα του ηγέτη του CNRM κι αποτελώντας σύμβολο για τις νεότερες γενιές. Στο στρατιωτικό επίπεδο, τη θέση του έχει πάρει ο νεότερος Κόνις Σαντάνα.

ΧΕΝΡΙ ΚΑΜ. Ο παλαίμαχος αμερικανός δημοσιογράφος ήταν ένας απ' τους πρώτους που επισκέφθηκαν το κατεχόμενο Αν.Τιμόρ. Σε κάθε του βήμα, ο ταγματάρχης Μπένι Μανταλίκα της στρατιωτικής ασφάλειας τον ακολουθούσε κρατώντας σημειώσεις για τα λεχθέντα στις επαφές του - ακόμα και με τις διορισμένες αρχές του νησιού. "Πρέπει να μείνω μαζί σας", εξήγησε, "για να έχετε τη σωστή πληροφόρηση. Ο αρχηγός μου μου είπε να σας συνοδεύσω όπου πάτε. Αν μιλήσετε με τους ανθρώπους στο δρόμο, μπορείτε να πάρετε λανθασμένες πληροφορίες" ( N.Y.Times 28/1/80).

ΧΟΑΟ ΝΤΟΣ ΡΑΙΣ. O πρώην υπάλληλος της τοπικής Γραμματείας Τύπου ( και νυν στέλεχος του Fretilin) περιγράφει την άλλη πλευρά αυτών των ελεγχόμενων δημοσιογραφικών επισκέψεων: "Λίγο πριν από τις επισκέψεις, τα στρατιωτικά μπλόκα στους δρόμους αποσύρονταν, τα τανκς κρύβονταν κι οι περισσότεροι στρατιώτες υποχρεώνονταν να φορέσουν πολιτικά (...) Οι κάτοικοι των σπιτιών δίπλα στα καταλύματα των επισκεπτών υποχρεώνονταν να παραχωρήσουν κάποιο δωμάτιο, ως παρατηρητήριο για τους ασφαλίτες" ( AMPO, τχ 22/1, σ.34). 

ΑΜΠΙΛΙΟ ΣΟΑΡΕΣ. Ο 48χρονος κυβερνήτης του Τιμόρ είναι ταυτισμένος με την πολιτική των κατοχικών δυνάμεων. Σε επίσημη ανακοίνωσή του, πριν από ένα χρόνο, προειδοποιούσε: "Κάθε δημόσιος υπάλληλος που αντιστέκεται στην πολιτική ενσωμάτωσης θα απολυθεί. Οι διαμαρτυρόμενοι φοιτητές και μαθητές θα αποβληθούν από τα σχολεία και τα πανεπιστήμια".



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Amnesty International "Εast Timor. Violations of human rights"
( Λονδίνο, 1985). Λεπτομερής διαπραγμάτευση του προβλήματος από τη γνωστή διεθνή μη-κυβερνητική οργάνωση. Ιστορικό του ζητήματος και στοιχεία για τις φρικαλεότητες του ινδονησιακού στρατού κατοχής.

Amnesty International "Indonesia & East Timor. Human rights under the New Order" (Λονδίνο 1994). Πρόσφατη έκδοση της ίδιας οργάνωσης για τα κατορθώματα της "Νέας Τάξης" του στρατηγού Σουχάρτο, όχι μόνο στο Αν.Τιμόρ αλλά και στην ίδια την Ινδονησία.

Τοrben Retboll "The East Timor conflict and Western response" ( Bulletin of Concerned Asian Scholars, τχ.19/1, 1987). Πολυσέλιδη αναλυτική παρουσίαση της στάσης των κυριότερων δυτικών χωρών, αλλά και των οργάνων του ίδιου του ΟΗΕ, στο θέμα του Τιμόρ. 

Νoam Chomsky "Ετος 501. Η κατάκτηση συνεχίζεται" ( Αθήνα 1994, εκδ. Τόπος). Η Νέα Τάξη Πραγμάτων μέσα από το βλέμμα του γνωστού αιρετικού διανοούμενου. Ενα ολόκληρο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στη σιωπή της Δύσης απέναντι στο δράμα της Ινδονησίας και του Τιμόρ.

Αction for Solidarity with Indonesia & East Timor (ASIET). Eξαιρετική αρθρογραφία για την ινδονησιακή αντιπολίτευση και το Αν.Τιμόρ, από αυστραλιανές κυρίως πηγές, στο Ιντερνετ (http://www.peg.apc.org/~asiet/).

ΤimorNet (http://www.uc.pt/Timor/TimorNet.html). Στοιχεία για το Τιμόρ, από την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη του πορτογαλικού πανεπιστημίου της Κόϊμπρα. Κείμενα στα αγγλικά και στα πορτογαλικά.

Εast Timor Information Pages (http://amadeus.inesc.pt80/~jota/Timor/). Αλλη μιά καλή ηλεκτρονική βάση πληροφοριών για το ζήτημα. Σχεδόν καθημερινή αρθρογραφία και δυνατότητα διασύνδεσης με το διεθνές δίκτυο αλληλεγγύης στο λαό του Αν.Τιμόρ.

ΔΕΙΤΕ

Manufacturing Consent: Noam Chomsky and the media των Πίτερ Ουίντονικ & Μάρκ Ασμπαρ
(1992). Τρίωρη παρουσίαση της κριτικής του Ν.Τσόμσκι για τις επιλεκτικές σιωπές της διεθνούς ειδησεογραφίας. Μεταξύ άλλων περιέχει και σκηνές από την ινδονησιακή εισβολή του 1975 στο Αν.Τιμόρ, αγνοημένες από τη βιομηχανία των ΜΜΕ.

Επικίνδυνα χρόνια (The year of living dangerously) του Πίτερ Γουίαρ (1982). δημοσιογραφικό θρίλερ με φόντο την κατάληψη της εξουσίας το 1965 από το στρατηγό Σουχάρτο και την επακόλουθη μαζική σφαγή των ινδονήσιων κομμουνιστών.

(Ελευθεροτυπία, 3/11/1996)

 

www.iospress.gr                                   ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -  ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ