Ενα αποκαλυπτικό ντοκουμέντο του ΥΠΕΞ για το εθνικό «μακεδονικό» ταμπού

 

Η «προφανής γλωσσική ιδιαιτερότητα»

«Θίασος 'Μακεδονομάχων'»
     
(Εθνος, 8/11/06)


Σπάνια η παρουσίαση ενός βιβλίου προκαλεί τόσο ενδιαφέρον για τα κανάλια και τέτοια συρροή δημοσιογράφων του διπλωματικού και του στρατιωτικού ρεπορτάζ όσο η εκδήλωση που οργανώθηκε στις 7/11 από τις εκδόσεις Μπατάβια για να παρουσιαστεί η επανέκδοση του «Abecedar». Πρόκειται για το αναγνωστικό που συντάχθηκε από το ελληνικό κράτος το 1925 για να διδαχθεί στις περιοχές της ελληνικής Μακεδονίας όπου μιλιόταν η σλαβομακεδονική, αλλά οι υπερεθνικόφρονες της εποχής δεν επέτρεψαν τη διδασκαλία του και έκαψαν τα περισσότερα αντίτυπα.

Τελικά από τα κανάλια δεν «παίχτηκε» τίποτα, παρά το γεγονός ότι προσφέρονταν τα πλάνα με τους Χρυσαυγίτες που ωρύονταν κατά των «Σκοπιανών», ενώ και τα ρεπορτάζ των εφημερίδων της επομένης περισσότερο μαρτυρούσαν το εθνικό πάθος των συντακτών τους, παρά ενημέρωναν για την εκδήλωση και το βιβλίο. Αλλά και οι ερωτήσεις των δημοσιογράφων προς το πάνελ των ομιλητών, μας θύμισαν για μια ακόμα φορά το έλλειμμα ενημέρωσης του αθηναϊκού κέντρου για την πραγματικότητα του λεγόμενου «ντόπιου στοιχείου» της Μακεδονίας.

Με έκπληξη άκουγαν για διακρίσεις που έχουν κατά καιρούς υποστεί όσοι μιλούσαν «το τρισκατάρατο ιδίωμα», ενώ φάνηκε να μη γνωρίζουν ότι εδώ και δεκαετίες η ΕΣΥΕ δεν καταγράφει στις απογραφές της τη μητρική γλώσσα των πολιτών. Αναρωτιούνταν γιατί το Ουράνιο Τόξο δεν ανοίγει ιδιωτικά φροντιστήρια και ζητούσαν κατάλογο με υπογραφές υπέρ της διδασκαλίας της γλώσσας. Προφανώς δεν είχαν ακούσει για το κάψιμο της δίγλωσσης πινακίδας που είχε αναρτηθεί το Σεπτέμβριο του 1995 στα γραφεία του Ουράνιου Τόξου στη Φλώρινα. Και βέβαια αγνοούν ότι ακόμα δεν έχει γίνει δυνατή η νόμιμη λειτουργία του σωματείου Στέγη Μακεδονικού Πολιτισμού, παρά τη σαφή εντολή του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Τα ιδιωτικά φροντιστήρια έλειπαν!

Το έγγραφο του ΥΠΕΞ

Το κακό είναι ότι αυτά τα ζητήματα που υποτίθεται ότι αφορούν την κοινωνία των πολιτών και την εσωτερική έννομη τάξη καλείται να τα αντιμετωπίσει το υπουργείο Εξωτερικών. Στις 6/10 ρωτήθηκε σχετικά με την έκδοση του “Abecedar” ο εκπρόσωπος του υπουργείου κ. Κουμουτσάκος, για να δώσει την ακόλουθη απάντηση: «Το θέμα το γνωρίζουμε. Το θέμα παρακολουθείται. Δεν έχουν κυκλοφορήσει αυτές οι εκδόσεις. Σε κάθε περίπτωση δεν υπάρχει κάποιος προβληματισμός ή ανησυχία από πλευράς υπουργείου Εξωτερικών. Είναι μια ακόμα απόπειρα γνωστών κύκλων χωρίς κάποιο ειδικό πολιτικό βάρος και εμβέλεια. Επαναλαμβάνω, το θέμα το παρακολουθούμε».

Αλλά από πού κι ως πού «παρακολουθεί» τις εκδόσεις βιβλίων ή την πολιτική τους σημασία το υπουργείο Εξωτερικών; Την απάντηση μας δίνει ένα εμπιστευτικό έγγραφο του υπουργείου, με τίτλο «Δραστηριοποίηση 'Ευρωπαϊκής Ελεύθερης Συμμαχίας' (ΕΕΣ) υπέρ θέσεων Ουράνιου Τόξου περί υπάρξεως 'μακεδονικής μειονότητος' στη Βόρεια Ελλάδα», στο οποίο αναφέρεται μεταξύ άλλων:

«Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται έντονη κινητικότητα των γνωστών ακτιβιστών του Ουράνιου Τόξου στη Μακεδονία με σκοπό τη διεθνοποίηση των ψευδών ισχυρισμών τους περί υπάρξεως 'μακεδονικής μειονότητος' στη χώρα μας. Ως πρώτο βήμα για την επίτευξη του στόχου αυτού προσδιορίζεται η αναγνώριση 'μακεδονικής' γλώσσας και η επίσημη διδασκαλία της από δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα σε επιλεγμένες περιοχές της Βορείου Ελλάδος.

Το βάρος της προπαγανδιστικής αυτής εκστρατείας του Ουράνιου Τόξου επωμίζεται πλέον επίσημα το κόμμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 'Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία – ΕΕΣ' (αποτελεί κοινή πολιτική ομάδα με το κόμμα των Πρασίνων και διαθέτει πέντε ευρωβουλευτές), αντιπροσωπεία του οποίου, με επικεφαλής τον Ισπανό ευρωβουλευτή, καταλανικής καταγωγής, Bernat Joan i Mari, επισκέφθηκε στις 12 και 13 Οκτωβρίου τη Θεσσαλονίκη και τη Φλώρινα, για να εξετάσει επί τόπου την κατάσταση των δίγλωσσων κατοίκων της Δυτικής Μακεδονίας».

Παρακολούθηση στη Φλώρινα

Το ενδιαφέρον είναι ότι το έγγραφο περιγράφει αναλυτικά τις κινήσεις των ευρωβουλευτών και της συνοδείας τους, ενώ έχει καταγράψει και τις αντιδράσεις όσων ήρθαν σε επαφή μαζί τους, ακόμα και τα πολιτικά πρόσωπα και τους πανεπιστημιακούς:

«Κατά τη διάρκεια της εν θέματι επισκέψεως, η αντιπροσωπεία της ΕΕΣ συναντήθηκε, κατόπιν φροντίδος του Υπουργείου Εξωτερικών, στη Θεσσαλονίκη, με στελέχη της Υπηρεσίας Διεθνών Σχέσεων (ΥΔΙΣ), πλαισιωμένα από ειδικούς επιστήμονες, και στη Φλώρινα με τοπικούς βουλευτές, εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης και μέλη της εκεί επιστημονικής κοινότητος.

Πραγματικοί στόχοι της επισκέψεως ήταν η επιβεβαίωση και προβολή της πολιτικής agenda της ΕΕΣ -και του εδώ εταίρου της Ουράνιου Τόξου- και όχι η ενημέρωση της αντιπροσωπείας της. Επιπλέον, η διακίνηση και προλείανση του εδάφους για την μελλοντική εισαγωγή της 'μακεδονικής' γλώσσας στα δημόσια σχολεία της περιοχής της Φλώρινας. Το θέμα αυτό φαίνεται ότι συζητήθηκε εκτενώς στη συνάντηση με τους τρεις δημάρχους Περάσματος (σ.σ. Αιμ. Ασπρίδη), Αμυνταίου (σ.σ. Ι. Λιάση) και Μελίτης (σ.σ. Κ. Τσακμάκη), καθώς και δευτερευόντως με τους δύο πανεπιστημιακούς κ.κ. Βλασίδη και Ζάικο. Ο δήμαρχος Περάσματος προέβαλε τη θέση ότι ενδεχόμενη κωδικοποίηση του γλωσσικού ιδιώματος της περιοχής θα κατέληγε, στην πράξη, σε απώλεια του 70% των στοιχείων εκείνων που διαμορφώνουν την ιδιαιτερότητα του ιδιώματος, δεδομένου ότι αυτό διαφοροποιείται από περιοχή σε περιοχή ('τοπολαλιές').

Η αντιπροσωπεία επέμεινε -συχνά επιθετικά και προκλητικά απευθυνόμενη προς τους δίγλωσσους συνομιλητές της- ότι 'οφείλουν' να αισθάνονται διαφορετικοί και ότι λίγα κοινά στοιχεία έχουν με τον υπόλοιπο πληθυσμό της περιοχής. Οι απαντήσεις που έλαβε ήταν ομοιόμορφες στο περιεχόμενό τους και συνοψίζονται στις ακόλουθες φράσεις: 'Δεν αισθανόμαστε διαφορετικοί. Δεν αισθανόμαστε μειονότητα. Δεν αισθανόμαστε οιαδήποτε καταπίεση'.

Η συζήτηση με τα μέλη του πανεπιστημίου Φλώρινας εστιάσθηκε, πέραν της γλώσσας, στο ζήτημα της ταυτότητος. Στη θέση του κ. Mari ότι η ελληνική πολιτεία στερεί από τη 'μακεδονική' μειονότητα τον προσδιορισμό και το δικαίωμά της να αυτοαποκαλείται όπως αισθάνεται, οι δύο πανεπιστημιακοί αντέταξαν, μεταξύ άλλων επιχειρημάτων, ότι ο χαρακτηρισμός ενός τμήματος του ντόπιου πληθυσμού με τον όρο 'Μακεδόνας-μακεδονικός' χωρίς άλλο προσδιορισμό, θα στερούσε αντίστοιχο δικαίωμα από ένα άλλο τμήμα πληθυσμού, πολλαπλασίως μεγαλύτερο. Θέση που η αντιπροσωπεία της ΕΕΣ φάνηκε να συγκρατεί. [...]

Στις συναντήσεις στη Φλώρινα, παρά τις περί αντιθέτου προσπάθειες, τελικώς συμμετείχαν και γνωστοί εκπρόσωποι του Ουράνιου Τόξου, χωρίς όμως να παρέμβουν. Στη συνάντηση με τους δημάρχους, εκπρόσωπός του ανέφερε ότι το κόμμα του πρόκειται να συγκεντρώσει υπογραφές από τον τοπικό πληθυσμό για την εισαγωγή της 'μακεδονικής' γλώσσας στα τοπικά δημόσια σχολεία.

Ελάχιστο ενδιαφέρον υπήρξε για την συνέντευξη τύπου στην οποία πέραν των τεσσάρων μελών της αντιπροσωπείας και πέντε εκπροσώπων του Ουράνιου Τόξου, συμμετείχαν έξι τοπικοί δημοσιογράφοι, δηλαδή συνολικά 15 άτομα.

Στην ανωτέρω συνέντευξη, ο καταλανός ευρωβουλευτής προέτρεψε τις ελληνικές αρχές να πάψουν να αρνούνται την ύπαρξη 'μακεδονικής μειονότητος' και να προβούν σε απογραφή του πληθυσμού της Μακεδονίας, όπου ο καθένας θα μπορεί να δηλώσει ελεύθερος την εθνοτική καταγωγή του».

Το συμπέρασμα

Το συμπέρασμα του εγγράφου του υπουργείου Εξωτερικών είναι ότι «η πολιτική εμβέλεια που διατηρεί το Ουράνιο Τόξο στους δίγλωσσους πολίτες, κυρίως της περιοχής της Φλώρινας, είναι περιορισμένη» αλλά «απαιτείται από ελληνικής πλευράς εγρήγορση και συνεχής ενημέρωση, ώστε να αποφευχθούν δυσάρεστες για τα ελληνικά συμφέροντα εξελίξεις, ειδικά όσο παραμένει ακόμη εκκρεμές το ζήτημα του ονόματος της ΠΓΔΜ».

Ξεχωριστή αναφορά γίνεται φυσικά και στο 'Abecedar':

«Εξάλλου αξίζει προσοχής η επανέκδοση του γνωστού από το 1925 'Abecedar', του αναγνωστικού δηλαδή της 'σλαβομακεδονικής' που εξέδωσε τότε η ελληνική πολιτεία, συμμορφούμενη προς υποχρέωσή της, βάσει του συμφώνου Πολίτη-Καλφώφ και ανταποκρινόμενη στις πολιτικές επιλογές που είχαν προωθηθεί και ανετράπησαν στη συνέχεια. Το εν λόγω πόνημα κυκλοφορεί ήδη από τον Εκδοτικό Οίκο Μπατάβια με κεντρικά σημεία διαθέσεως σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Κωνσταντινούπολη και Σκόπια, ενώ έχει ήδη παρατηρηθεί και διαφημιστική καταχώρισή του στο ένθετο περιοδικό 'Βιβλιοθήκη' της εφημερίδος 'Ελευθεροτυπία' (13/10/06). Η επανέκδοση αυτή είναι φανερό ότι συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια προωθήσεως -και με τη στήριξη της ΕΕΣ- του αιτήματος για εισαγωγή της διδασκαλίας της 'μακεδονικής' γλώσσας στα δημόσια σχολεία της Φλώρινας. Στόχος, η μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη απόδειξη, μέσω της έμπρακτης προβολής της προφανούς γλωσσικής ιδιαιτερότητας και της εθνικής διαφορετικότητας».

Το πλήρες έγγραφο του υπουργείου Εξωτερικών θα αναρτηθεί αύριο στον δικτυακό τόπο του «Ιού» (www.iospress.gr) γιατί παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Από τη μια, φαίνεται να αναγνωρίζει κάποια στοιχεία του προβλήματος (τη γλωσσική ιδιαιτερότητα, την ευρωπαϊκή διάσταση), αλλά από την άλλη ακολουθεί την πεπατημένη των περασμένων δεκαετιών, με τη στενή παρακολούθηση των «ακτιβιστών» (παλιά τους έλεγαν «εαμοβούλγαρους»), τη δυσφήμηση όσων διανοούνται να θίξουν το θέμα-ταμπού και το πατρονάρισμα κάθε σχετικής δημόσιας συζήτησης.

Στο ίδιο έγγραφο το υπουργείο Εξωτερικών εμμέσως παραδέχεται ότι σε επίπεδο ευρωπαϊκών θεσμών έχει ήδη χάσει τη μάχη, παρά το κλίμα της εθνικής αυτοπεποίθησης που επιχειρεί να περάσει στους αποδέκτες του. Σημειώνει ότι «ο κ. Mari είναι εισηγητής της εκθέσεως της Επιτροπής Πολιτισμού του ΕΚ, αναφορικά με το στρατηγικό πλαίσιο για την πολυγλωσσία». Πρόκειται για την έκθεση που συζητήθηκε τη βδομάδα αυτή στο ΕΚ, με έμμεση αρνητική αναφορά (και) στην Ελλάδα. Η έκθεση, πάντως, υπερψηφίστηκε στην αρμόδια επιτροπή του ΕΚ με 26 ψήφους υπέρ, 3 αποχές και καμία αρνητική.

Υ.Γ. Αναλυτικά για την περιπέτεια του «Abecedar», αλλά και την ιστορία της κρατικής καταστολής των σλαβικών διαλέκτων στην ελληνική Μακεδονία μπορείτε να συμβουλευτείτε τη μελέτη του Τάσου Κωστόπουλου «Η απαγορευμένη γλώσσα» (εκδ. Μαύρη Λίστα, Αθήνα 2000).

 

ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΤΟΥ ΥΠΕΞ

(Ελευθεροτυπία, 18/11/2006)

 

www.iospress.gr