Ο στρατός απαγορεύεται να κάνει χρήση χημικών όπλων, όμως η αστυνομία επιτρέπεται




Τα "καλά" χημικά όπλα

 

"Ικανοποίηση για τη συζήτηση στη Βουλή του νομοσχεδίου για την απαγόρευση των χημικών όπλων"

            (Ελευθεροτυπία, 22/1/2002)

 

 
Την περασμένη Τετάρτη συνεδρίασε στη Βουλή η διαρκής επιτροπή οικονομικών υποθέσεων με θέμα ημερήσιας διάταξης "Συζήτηση και ψήφιση, σύμφωνα με το άρθρο 70 παρ. 2 του Συντάγματος, επί της αρχής, των άρθρων και του συνόλου του σχεδίου νόμου 'Εφαρμογή της Σύμβασης για την απαγόρευση ανάπτυξης, παραγωγής, αποθήκευσης και χρήσης Χημικών Οπλων και την καταστροφή τους'". Εισηγητές ήταν δύο βουλευτές Τρικάλων, ο Χρήστος Μαγκούφης από το ΠΑΣΟΚ και ο Νικόλαος Λέγκας από τη Νέα Δημοκρατία. Η είδηση είναι ευχάριστη. Επιτέλους, ύστερα από ανεξήγητη καθυστέρηση, καλείται και η χώρα μας να εφαρμόσει αυτή τη συνθήκη που θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ντοκουμέντα για τον αφοπλισμό και την κατάργηση των όπλων μαζικής καταστροφής.

Αναμένεται η ομόφωνη έγκριση του νομοσχεδίου από την επιτροπή και η προώθησή του στην ολομέλεια, όπου και πάλι θα εγκριθεί ομόφωνα. Ποιος θα διανοηθεί να φέρει αντίρρηση σε ένα τόσο ώριμο πανανθρώπινο αίτημα, δηλαδή την απαγόρευση των όπλων μαζικής καταστροφής;

Η πραγματική είδηση

Ομως η πραγματική είδηση είναι άλλη. Το κείμενο του σχεδίου νόμου περιλαμβάνει ένα στοιχείο, το οποίο επί σειρά ετών επιχειρούσαν να αποδείξουν ορισμένοι επικριτές της αστυνομικής αυθαιρεσίας. Ανάμεσά τους και η στήλη ("Τα μυστικά της φυσούνας" 13/9/1998, "Απαγορευμένα όπλα για 'εσωτερική' χρήση" 4/12/1999). Οτι δηλαδή τα δακρυγόνα και τα ασφυξιογόνα μέσα που χρησιμοποιούν οι αστυνομικές δυνάμεις σε όλο τον κόσμο, δεν είναι τίποτα άλλο παρά χημικά όπλα για εσωτερική χρήση και ότι θα έπρεπε να απαγορευτούν, για τους ίδιους λόγους που απαγορεύονται τα πολεμικά χημικά όπλα.

Η επιβεβαίωση γίνεται έμμεσα, αλλά δεν παύει να είναι επιβεβαίωση. Εξηγούμαστε. Στο άρθρο 1 του σχεδίου νόμου περιλαμβάνονται οι ορισμοί. Ανάμεσά τους, στην παράγραφο 11 ορίζεται ως "μέσο καταστολής στάσης" "κάθε χημικό προϊόν, το οποίο δεν έχει καταχωρηθεί σε πίνακα και μπορεί να προξενήσει στους ανθρώπους, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, αισθητηριακό ερεθισμό ή σωματική ανικανότητα, που αποκαθίσταται μετά παρέλευση μικρού χρονικού διαστήματος αφότου παύσει η έκθεση σε αυτό".

Οπως μπορεί κανείς να διαπιστώσει, αυτός ο ορισμός του "μέσου καταστολής στάσης" περιγράφει ακριβώς τα χημικά που έχουν στη διάθεσή τους οι αστυνομίες και μάλιστα με τον ευφημιστικό τρόπο που χρησιμοποιούν οι ίδιες οι αστυνομίες. Αποφεύγει μάλιστα να τα εντάξει στους πίνακες που συνοδεύουν τη Σύμβαση και όπου καταγράφονται τα δηλητηριώδη χημικά και οι ενώσεις τους. Μέχρι εδώ, λοιπόν, τίποτα το περίεργο. Τα περίεργα αρχίζουν στο άρθρο 4 της Σύμβασης, το οποίο επιγράφεται "περιορισμοί σχετικά με τα χημικά όπλα". Στην πρώτη παράγραφο αυτού του άρθρου σημειώνεται: "Απαγορεύεται η χρήση μέσων καταστολής στάσης, ως μέσων πολέμου". Στη δεύτερη, μάλιστα, παράγραφο ορίζεται ότι "με κάθειρξη τιμωρείται όποιος κάνει χρήση μέσων καταστολής στάσης ως μέσων πολέμου". 

Μ' άλλα λόγια, απαγορεύεται και τιμωρείται η ρίψη δακρυγόνων ή ασφυξιογόνων στον πόλεμο. Το ξαναγράφουμε για να το τονίσουμε: όποιος κάνει χρήση δακρυγόνων σε πόλεμο θεωρείται εγκληματίας πολέμου, εφόσον παραβιάζει τη Σύμβαση αυτή.

Είναι σαφές ότι πρόκειται για μια εσωτερική αντίφαση του κειμένου της Σύμβασης. Από τη μια μεριά, η Σύμβαση αποφεύγει να κατατάξει στους καταλόγους των απαγορευμένων ουσιών τα συστατικά των δακρυγόνων. Από την άλλη, απαγορεύει τη χρήση τους στη διάρκεια του πολέμου. Από νομική άποψη, η διατύπωση αυτή αφήνει ένα κενό. Δεν είναι δυνατόν να απαγορεύεται κάτι που δεν αναφέρεται παρά μόνο περιγραφικά, ως "μέσο καταστολής στάσης" (Riot Control Agents). Αν όμως, οι συντάκτες του κειμένου περιλάμβαναν αυτά τα συστατικά στους πίνακες με τα απαγορευμένα, τότε θα ήταν υποχρεωμένες οι κυβερνήσεις που συνυπογράφουν τη Σύμβαση, να πάψουν να τα χρησιμοποιούν και να τα ...καταστρέψουν.

Η ιστορία μιας Σύμβασης

Η Σύμβαση για τα Χημικά Οπλα (ΣΧΟ) ολοκληρώθηκε και άρχισε να υπογράφεται από τα κράτη που συμφωνούσαν στο Παρίσι, στις 13 Ιανουαρίου 1993. Είναι προϊόν διαπραγματεύσεων τουλάχιστον είκοσι χρόνων στη Συνδιάσκεψη για τον Αφοπλισμό που διεξάγεται στη Γενεύη της Ελβετίας. Πρόκειται -σύμφωνα με τους ίδιους τους συντάκτες της- για μια από τις πλέον περίπλοκες διεθνείς συμβάσεις. Περιλαμβάνει ένα προοίμιο, 24 άρθρα και τρία παραρτήματα που καλύπτουν περισσότερες από 140 πυκνοτυπωμένες σελίδες. Μέχρι σήμερα έχουν προσχωρήσει στη Σύμβαση 174 κράτη, και απ' αυτά τα 145 έχουν συγκροτήσει όργανα επικύρωσής της. Η ΣΧΟ τέθηκε σε ισχύ στις 29 Απριλίου 1997, 180 μέρες μετά την επικύρωσή της από το 65ο μέλος. Η Ελλάδα την υπέγραψε στις 13/1/1993 και την επικύρωσε στις 22/12/1994. Τώρα καλείται και η Βουλή να συγκροτήσει τα όργανα που θα την εφαρμόσουν.

Για να κατανοήσει κανείς την αντίφαση που περιγράψαμε πιο πάνω, αρκεί να αναφέρουμε δυο πρόσφατα παραδείγματα από την "πρώιμη" εφαρμογή της Σύμβασης από τις δυνάμεις των ΗΠΑ. Ως γνωστόν, ένας από τους στόχους, αλλά και τις αιτίες που προβλήθηκαν από τους Αμερικανούς για την εκστρατεία του Κόλπου ήταν η ανάπτυξη χημικών όπλων από τους Ιρακινούς. Η τεκμηρίωση αυτής της "απειλής" διατυπώνεται σε ένα τηλεγράφημα της CIA, με ημερομηνία Ιανουάριο 1991 και κωδικό 482763. Το τηλεγράφημα επιγράφεται "Εργοστάσιο χημικών όπλων κοντά στη Σαμάρα". Μεταξύ των άλλων χημικών όπλων τα οποία -όπως προειδοποιεί η CIA- παράγονταν σ' αυτό το εργοστάσιο, περιλαμβάνονται ως όγδοα και τα δακρυγόνα ("παράγονται για τις δυνάμεις ασφαλείας προκειμένου να ελέγχουν το πλήθος"). Παρόμοια περιγραφή των δακρυγόνων ως χημικών όπλων του εχθρού βλέπουμε να επαναλαμβάνεται και στην πιο πρόσφατη αμερικανική εκστρατεία στο Κόσοβο. Ο περιβόητος Τζέιμι Σι, στις 20 Απριλίου 1999 και στην τακτική συνέντευξη Τύπου που έδινε, εξηγούσε ότι η επέμβαση είναι αναγκαία -μεταξύ άλλων και- επειδή "έχουμε αναφορές ότι η ειδική αστυνομία (του Μιλόσεβιτς) κάνει χρήση δακρυγόνων κατά τις επιχειρήσεις εθνοκάθαρσης". 

Η επίσημη ομολογία

Αλλά η σίγουρη απόδειξη για την ταύτιση των σύγχρονων δακρυγόνων με τα χημικά όπλα βρίσκεται και σε ένα πολύ επίσημο ντοκουμέντο της αμερικανικής κυβέρνησης. Πρόκειται για το εγχειρίδιο του στρατού των ΗΠΑ για την άμυνα από χημικά όπλα (United States Army, Medical Research Institute of Chemical Defense "Medical Management of Chemical Casualties Handbook, second edition, September 1995, Chemical Casualty Care Office, Aberdeen Proving Ground, MD 21010-5425). Στο εγχειρίδιο περιλαμβάνεται ειδικό κεφάλαιο για τα "μέσα καταστολής στάσης", όπου διαβάζουμε τα ακόλουθα εξόχως διαφωτιστικά:

"Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο οι υπηρεσίες του στρατού και της αστυνομίας έκαναν χρήση του CN για διάφορους σκοπούς, έως ότου, το CS -μία πιο αποτελεσματική και λιγότερο τοξική ουσία- παράχθηκε από τους Κόρσον και Στόουτον το 1928 και επικράτησε το 1959. Σήμερα το CN είναι διαθέσιμο στο εμπόριο σε συσκευές για αυτοπροστασία (σπρέι, Mace), ενώ αυτό που χρησιμοποιείται παντού αλλού είναι το CS. Οι ένοπλες δυνάμεις των περισσοτέρων κρατών το χρησιμοποιούν στην εκπαίδευση, για τον έλεγχο των προστατευτικών συσκευών (η άσκηση του "θαλάμου αερίων") και οι ΗΠΑ το χρησιμοποίησαν ευρύτατα στο Βιετνάμ, καταρχήν για την αχρήστευση υπόγειων σηράγγων. Σε όλο τον κόσμο, οι αστυνομικές δυνάμεις πολλών χωρών, όπως η Ιρλανδία, η Γαλλία, η Ρωσία, και οι ΗΠΑ, το χρησιμοποιούν για τον έλεγχο του πλήθους ή την καταστολή στάσεων". Ακολουθεί η σημαντική παρατήρηση- κυνική ομολογία: "Οι ΗΠΑ εξαιρούν αυτά τα στοιχεία από τις προβλέψεις των διεθνών συνθηκών. Είναι δυνατή η χρήση τους σε στρατιωτικές συνθήκες, μετά από εντολή του Προέδρου".

Εδώ, ο συγγραφέας τα λέει όλα:

1. Οι ΗΠΑ προκαλούν αυτή την "αντίφαση" που παρατηρήσαμε πιο πάνω, επιβάλλοντας την εξαίρεση των χημικών αυτών όπλων από τη γενική απαγόρευση.

2. Οι ΗΠΑ διατηρούν για τον εαυτό τους το δικαίωμα (έστω και μετά από προεδρική εντολή) να κάνουν στρατιωτική χρήση αυτών των ουσιών, κάτι που απαγορεύεται ρητά από τη Σύμβαση. Σημειώνουμε ότι το Εγχειρίδιο γράφτηκε το 1995, ενώ οι ΗΠΑ είχαν υπογράψει τη Σύμβαση ήδη από το 1993!

Στο ίδιο Εγχειρίδιο περιγράφονται και οι κλινικές συνέπειες της χρήσης αυτών των χημικών. Εκτός από τις βλάβες που προκαλούνται στους οφθαλμούς, το αναπνευστικό σύστημα, το δέρμα, το μεταβολισμό, αναφέρονται ακόμα και θάνατοι από τη χρήση του CN "οι οποίοι προκλήθηκαν σε άτομα που αρνήθηκαν να εκκενώσουν έναν μολυσμένο χώρο. Σε όλες τις περιπτώσεις η ουσία είχε χρησιμοποιηθεί σε υπερβολική δόση. Ο θάνατος κατά κανόνα επέρχεται πολλές ώρες μετά την αρχική έκθεση του ατόμου στο CN, και ο ιατροδικαστικός έλεγχος έδειξε σοβαρή βλάβη στο αναπνευστικό σύστημα, κάτι που παρατηρήθηκε και στα πειραματόζωα."

Αυτό, λοιπόν, το "φιλικό" χημικό όπλο δεν περιλαμβάνεται στην απαγόρευση που πρόκειται να επικυρωθεί σε λίγες μέρες από την ολομέλεια της Βουλής. Την επόμενη φορά που θα γίνει χρήση της "φυσούνας" και των δακρυγόνων βομβίδων από την αστυνομία στο κέντρο της Αθήνας ή κάποιας άλλης ελληνική πόλης, θα γνωρίζουμε ότι τα χημικά αυτά εξαιρέθηκαν από την απαγόρευση, όχι επειδή είναι λιγότερο δραστικά, αλλά επειδή ο πόλεμος με τον "εξωτερικό" εχθρό έχει κανόνες, ενώ ο πόλεμος με τον "εσωτερικό" εχθρό μπορεί να είναι ανεξέλεγκτος.

 

(Ελευθεροτυπία, 26/1/2002)

 

www.iospress.gr