ΔΑΚΡΥΓΟΝΑ ΝΕΑΣ ΕΣΟΔΕΙΑΣ


Τα μυστικά της φυσούνας 

1.   2.   3.

 

Τα νέα ζιζανιοκτόνα της ΕΛ.ΑΣ

Η Ελληνική Αστυνομία εκσυγχρονίζει το οπλοστάσιό της. Πάει πια ο καιρός που η διάλυση μαζικών "οχλοκρατικών συναθροίσεων" γινόταν μέσα στους κρότους των δακρυγόνων που πηγαινοέρχονταν, σαν σε ένα αέναο τένις ανάμεσα σε ΜΑΤ και διαδηλωτές. Τώρα οι δυνάμεις της τάξης απλώς ψεκάζουν τους συγκεντρωμένους, με μια διαδικασία που φέρνει στο νου διαφήμιση για κατσαριδοκτόνο. Κάθε διμοιρία των Ειδικών Δυνάμεων έχει και τη "φυσούνα" της, όπως λέγεται το καινούριο όπλο. Πρόκειται για εκτοξευτήρα δακρυγόνου με μορφή σπρέι που μεταφέρεται από ειδικευμένο χειριστή και χρησιμοποιείται, κατά κανόνα, σε συμπλοκές εκ του συστάδην. Μόλις ο "στόχος" βρεθεί σε βολική απόσταση, ο χειριστής πιέζει τη σκανδάλη του εκτοξευτή και τον περιλούζει με μια εξαιρετικά δραστική δακρυγόνα ουσία.
Είχαμε την ευκαιρία να δούμε από κοντά τα αποτελέσματα του νέου όπλου κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων του περασμένου Ιουνίου έξω από τα εξεταστικά κέντρα της Αθήνας. Δεκάδες μέτρα μακριά από το σημείο ψεκασμού, ήταν αδύνατο να σταθεί κανείς έστω και για λίγα δευτερόλεπτα. Η εισπνοή του αερίου προκαλεί ισχυρό κάψιμο στα μάτια και τους πνεύμονες, αλλά και ζαλάδα και μια αίσθηση ασφυξίας που διαρκεί για ώρα. Αντίθετα με τα συνηθισμένα "δακρυγόνα", η επίδραση των οποίων υποχωρεί κάπως μόλις κατακάτσει ο βασικός όγκος των αερίων, η περιοχή που δέχεται το πέρασμα της "φυσούνας" παραμένει no man's land για πέντε-έξι τουλάχιστον ώρες μετά τον αρχικό ψεκασμό. Οσο για τους τυχερούς που θα δεχτούν εξ επαφής το υλικό της, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που εμφάνισαν εγκαύματα ή άλλες δερματικές παθήσεις στο συγκεκριμένο σημείο τις αμέσως επόμενες ώρες και μέρες.

Η δραστικότητα του καινούριου όπλου ήταν μοιραίο να προκαλέσει το ενδιαφέρον μας. Απευθυνθήκαμε στο Υπουργείο Δημόσιας Τάξης, ζητώντας να πληροφορηθούμε τη χημική σύσταση και τις προδιαγραφές της "φυσούνας". Μας απάντησαν σχεδόν αμέσως, γνωστοποιώντας μας ένα σχετικό έγγραφο της Διεύθυνσης Μελετών (Αθήνα 26/6/98, αρ. πρωτ. 7017/4/182α) και τις τεχνικές οδηγίες για το χειρισμό και την αναγόμωση του Protectojet Model 5 (όπως είναι η επίσημη ονομασία του συγκεριμένου όπλου). Σύμφωνα με αυτά τα έγγραφα:
* "η φυσούνα έχει βάρος 7,5 κιλά περίπου κενή και 9,5 κιλά γεμάτη".
* η δακρυγόνα ουσία που εκτοξεύει είναι oρθοχλωροβενζαμαλονονιτρίλη (CS) αναμιγμένη, για τις ανάγκες της εκτόξευσης, με συμπιεσμένο διοξείδιο του άνθρακα (CO2). Η αναλογία γόμωσης είναι 1,1 κιλό CS με 700-750 γραμμάρια CO2 σε υγρή μορφή.
* "η φυσούνα αδειάζει με συνεχή χρήση 16 δευτερολέπτων" και, ως εκ τούτου, "η χρήση πρέπει να γίνεται διακεκομμένα, με διάρκεια ενός (1) δευτερολέπτου κάθε φορά".
* το γέμισμα του εργαλείου, τόσο με CS όσο και με CO2 γίνεται από τον ίδιο το χειριστή, από δοχείο 25 κιλών (στην πρώτη περίπτωση) και φιάλη αερίου (στη δεύτερη). Οι οδηγίες δεν παραλείπουν να τονίσουν τα μέτρα ασφαλείας που πρέπει να παίρνουν τα αστυνομικά όργανα: "Προσοχή! Πάντοτε φορούμε γάντια και μάσκα με γυαλιά και σκουπίζουμε με χαρτί κουζίνας τις πιθανές διαρροές και εκχυλίσεις".
* "η εκτόξευση της δακρυγόνου ουσίας δεν επηρεάζεται από την βροχή ή τη θερμότητα, φτάνει δε σε απόσταση 20 έως 30 μέτρων ανεξαρτήτως της φοράς του ανέμου, ακολούθως δε διαχύνεται (sic) ανάλογα με την φορά και την ένταση αυτού, φθάνοντας σε απόσταση 100-200 μέτρων".
Απαντώντας στις αντιδράσεις των ημερών, ο αστυνομικός διευθυντής Χρίστος Σωτηρίου που υπογράφει το έγγραφο της Διεύθυνσης Μελετών της ΕΛΑΣ προσπαθεί παράλληλα να τεκμηριώσει με κάθε τρόπο την εικόνα ενός μέσου καταστολής αποτελεσματικού μεν, πλην απολύτως ακίνδυνου για την υγεία. Τα επιχειρήματα είναι δύο:
* η γενικευμένη χρήση των δακρυγόνων στις δυτικές χώρες ("όλες οι αστυνομικές δυνάμεις των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης αλλά και των ΗΠΑ χρησιμοποιούν εδώ και χρόνια την δραστική αυτή ουσία CS ως το ηπιότερο μέσο, όταν απαιτείται διάλυση συγκεντρωμένου πλήθους") και η τήρηση των προβλεπόμενων προδιαγραφών από τους κατασκευαστές
* η χαμηλή περιεκτικότητα των δακρυγόνων αερίων σε CS ("σε ελάχιστη συγκέντρωση, πολύ κάτω του 56,3 mg/m3, που θεωρείται αβλαβής") και η, ως εκ τούτου, απουσία οποιουδήποτε κινδύνου: "Κατόπιν τούτων καθίσταται σαφές ότι δεν υπάρχουν βλαβερές συνέπειες στις ανωτέρω συγκεντρώσεις δραστικής ουσίας πέραν αυτής του συμπτώματος της δακρύρροιας, με πλήρη ανάληψη εντός δέκα ( 10) λεπτών από την έκθεση".
Και τα δυο αυτά επιχειρήματα, ωστόσο, κάθε άλλο παρά καθησυχαστικά μπορούν να θεωρηθούν. Σε διπλανές στήλες ασχολούμαστε με τα προβλήματα που προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό η έκθεσή του στα "ακίνδυνα" δακρυγόνα. Τα στοιχεία προέρχονται από μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί σε ευρωπαϊκές χώρες και τις ΗΠΑ, ακριβώς εξαιτίας της γενικευμένης χρήσης αυτών των ουσιών από όλες τις αστυνομίες του κόσμου! Ορισμένες μάλιστα από αυτές ξεκίνησαν με πρωτοβουλία των συνδικάτων των αστυνομικών, που θέλησαν να προστατεύσουν τα μέλη τους από την αλόγιστη χρήση αυτών των χημικών όπλων "εσωτερικού χώρου"...

Στη χώρα μας όμως τι γίνεται; Θελήσαμε να γνωρίσουμε την άποψη που έχουν τα συνδικάτα των ελλήνων αστυνομικών για το ζήτημα. Διαπιστώσαμε μια έντονη ανησυχία, που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ίδια την άμεση εμπειρία των χειριστών του "ακίνδυνου" όπλου. "Πολλοί συνάδελφοι παραπονούνται πως αντιμετωπίζουν προβλήματα με αυτές τις ουσίες", μας εξηγεί ο γενικός γραμματέας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αστυνομικών Υπαλλήλων Γιάννης Μακρής. "Αν οι μάσκες έχουν παλιά φίλτρα, επιτρέπουν την εισαγωγή αερίου. Και στο δέρμα δημιουργεί φαγούρα και αν τρίψεις το μάτι σου... Ακόμα και μέσα στα λεωφορεία μετακίνησης των Δυνάμεων, σχεδόν πάντα υπάρχει κάποια διαρροή από τα κουτιά στα οποία φυλάσσονται αυτά τα χημικά. Σε παλιότερη συνάντησή μας με τον υπουργό είχαμε αναφερθεί και σ'αυτό. Οτι δηλαδή αντιμετωπίζουμε πρόβλημα μέσα στις κλούβες. Ο αέρας μυρίζει πολλές φορές από τις ουσίες". Ρωτάμε το συνομιλητή μας αν τους έχει δοθεί επίσημη ανάλυση σχετικά με τους κινδύνους από την επαφή με τα "δακρυγόνα". Μας διαβεβαιώνει πως όχι: "Δεν έχουμε δεί ποτέ γνωμάτευση του Γενικού Χημείου του Κράτους ή κάποιας άλλης αρμόδιας υπηρεσίας που να λέει καθαρά και ξάστερα πως δεν υπάρχει πρόβλημα. Θέλουμε να γίνει μια τέτοια έρευνα, έτσι ώστε κι εμείς να έχουμε μια επίσημη απάντηση. Τώρα ακούγονται διάφορα από διάφορες πλευρές, ότι είναι καρκινογόνες ουσίες. Δεν μπορώ να το γνωρίζω. Φυσικά, τις όποιες βλάβες επιφέρουν δε θα τις επιφέρουν μονάχα στους διαδηλωτές αλλά και σ' αυτούς που κάνουν τη χρήση. Κι ίσως αυτοί οι τελευταίοι να το δέχονται και σε μεγαλύτερη ένταση, γιατί η επαφή τους μ' αυτή την ουσία είναι συνεχόμενη..."
Αυτά όσον αφορά τη μια πλευρά της "φυσούνας". Γιατί στην άλλη, ακόμη κι αν κάποιος υποψιασμένος διαδηλωτής θελήσει να πάρει τα μέτρα του, τον περιμένουν άλλοι μπελάδες. Τυπικό παράδειγμα η περίπτωση του Ειρηνόφιλου Καρίμαλη, που συνελήφθη το πρωί της 14ης Ιουνίου 1998 έξω από το εξεταστικό κέντρο Πατησίων ως συμπαραστάτης των αγωνιζόμενων καθηγητών. Προνοητικός, ο νεαρός οικοδόμος είχε μαζί του μια αντιασφυξιογόνα μάσκα και ένα γάντι, έτσι ώστε να προστατευθεί στοιχειωδώς από τα χημικά δηλητήρια με τα οποία ψέκαζε την περιοχή η αστυνομία. Πού να το φανταζόταν ότι αυτά ακριβώς τα προστατευτικά μέσα -που σε ώρα εργασίας τον προφύλασσαν από τις αναθυμιάσεις των βερνικιών- θα του κόστιζαν τη σύλληψη και την απαγγελία δέσμης κατηγοριών, ακόμη και για γεγονότα που συνέβησαν πολλές ώρες μετά τη σύλληψή του! Καταθέτοντας στον ανακριτή, ο αστυφύλακας Σπυρίδων Μπατσίλας θα προσκομίσει με τη μεγαλύτερη δυνατή επισημότητα τα επίμαχα προστατευτικά υλικά σαν επιβαρυντικά στοιχεία της υποτιθέμενης ενεργητικής (και όχι απλά παθητικής) συμμετοχής του στα μπλόκα των εκπαιδευτικών. Αν είχε αναπνεύσει οικειοθελώς το νέφος του CS, μπορεί και να μην είχε καν συλληφθεί...

(Ελευθεροτυπία, 13/9/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ