ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

Το χρώμα του εγκλεισμού

 

 

1.   2.   

Η ποινή του μαύρου θανάτου

ΤΟ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟ του 1994 ο δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ Χάρι Μπλάκμουν δήλωσε ότι στο εξής θα ψηφίζει εναντίον όλων των προτάσεων επιβολής θανατικής καταδίκης. 

Κατά την εξέταση μιας πρότασης αναθεώρησης θανατικής καταδίκης από δικαστήριο του Τέξας, ο Μπλάκμουν μειοψήφησε με το ακόλουθο σκεπτικό: «Αντί να εξακολουθώ να επαναπαύομαι στην αυταπάτη του δικαστηρίου ότι έχει επιτευχθεί ο ικανοποιητικός βαθμός αμεροληψίας και ότι είναι περιττές οποιεσδήποτε αλλαγές και ρυθμίσεις, αισθάνομαι ηθικά και πνευματικά υποχρεωμένος, απλά, να παραδεχτώ ότι το πείραμα της θανατικής ποινής έχει αποτύχει». 

Ο δικαστής συμμερίστηκε την άποψη πολλών νομικών, κοινωνικών επιστημόνων και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ότι «η πιο βαθιά έκφραση της φυλετικής διάκρισης στο σύστημα επιβολής ποινών εμφανίζεται στη χρήση της εσχάτης των ποινών».

Η εμπειρική καταγραφή των περιπτώσεων επιβολής και εφαρμογής της θανατικής καταδίκης επιβεβαιώνει πανηγυρικά τον Μπλάκμουν:

* 39,6% των ατόμων που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο στα τέλη του 1991 ήταν Αφροαμερικανοί.

* Από το 1930 έως το 1991 εκτελέστηκαν 4.016 άτομα στις ΗΠΑ. Από αυτά το 55,3% (2.219 άτομα) ήταν Αφροαμερικανοί.

* Από εκείνους που εκτελέστηκαν για βιασμό μεταξύ 1930 και 1972 το 88,6% (405 στους 457) ήταν Αφροαμερικανοί. Την ίδια περίοδο οι Λουιζιάνα, Μισισίπι, Οκλαχόμα, Βιρτζίνια, Δ. Βιρτζίνια και Κολούμπια εκτέλεσαν 66 Αφροαμερικανούς για βιασμό και ούτε έναν λευκό.

* Από τους καταδικασμένους σε θάνατο για βιασμό στη Β. Καρολίνα από το 1909 έως το 1954, το 56% των Αφροαμερικανών εκτελέστηκε, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους λευκούς περιορίζεται στο 43%.

* Το 20% των λευκών που καταδικάστηκαν σε θάνατο στην Πενσιλβάνια για φόνο πρώτου βαθμού μεταξύ 1914 και 1958 κατάφεραν να μετατρέψουν τις ποινές τους σε ισόβια κάθειρξη. Το αντίστοιχο ποσοστό για τους Αφροαμερικανούς περιορίζεται στο 11%.

Οι περισσότερες μελέτες σοβαρών εγκληματολόγων καταλήγουν ότι η διάκριση αυτή είναι παραπάνω από σαφής. Το θέμα άγγιξε το Ανώτατο Δικαστήριο ήδη το 1972. Σε μια ιστορική του απόφαση (Φούρμαν εναντίον Πολιτείας Τζόρτζια), το Ανώτατο Δικαστήριο με πλειοψηφία πέντε έναντι τεσσάρων έκρινε ότι η θανατική καταδίκη έτσι όπως εφαρμοζόταν ήταν αντισυνταγματική. Τρεις από τους δικαστές της πλειοψηφίας έκριναν ότι η αντισυνταγματικότητα συνίσταται στις ρατσιστικές διακρίσεις που συνοδεύουν την επιβολή και την εφαρμογή της ποινής. Και οι πέντε πλειοψηφούντες θεώρησαν ότι η θανατική ποινή αντιβαίνει στην όγδοη τροποποίηση του αμερικανικού Συντάγματος, η οποία απαγορεύει τις «σκληρές και ασυνήθεις ποινές».

Η απόφαση αυτή του 1972 προκάλεσε τεράστια αναστάτωση στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης των ΗΠΑ. Η «τάξη» αποκαταστάθηκε όμως πολύ γρήγορα. Το 1976, με μια νέα απόφαση (Γκρεγκ εναντίον Πολιτείας Τζόρτζια) το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η θανατική ποινή είναι συμβατή με το Σύνταγμα, εφόσον τηρούνται κάποιες γενικές αρχές για την επιβολή της. Σύμφωνα με τη νέα απόφαση, αυτές οι γενικές αρχές μπορούν να προστατεύσουν το δικαστήριο από τη φυλετική προκατάληψη. Περιττό να πούμε ότι η νέα απόφαση δεν εδράζεται στα πορίσματα των κοινωνικών μελετών. Η έρευνα των Γκρος και Μάουρο, π.χ., απέδειξε ότι η πιθανότητα να καταδικαστεί κάποιος για δολοφονία λευκού είναι πολύ μεγαλύτερη από την πιθανότητα να καταδικαστεί για φόνο μαύρου. Στην Τζόρτζια και στο Μισισίπι είναι δέκα φορές μεγαλύτερη, στη Φλόριντα οκτώ φορές, στο Αρκανσο επτά, κ.ο.κ. Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και η μελέτη του Μπάλντους, ο οποίος μελέτησε περισσότερες Πολιτείες.

Με όπλο αυτές τις μελέτες επιχείρησαν κάποιοι αφροαμερικανοί κατάδικοι να πετύχουν αναθεώρηση της θανατικής ποινής που τους είχε επιβληθεί. Ομως το Ανώτατο Δικαστήριο με την απόφαση της υπόθεσης Μακλέσκι εναντίον Κεμπ (1987), ενώ παραδέχθηκε τα συμπεράσματα του Μπάλντους, απέρριψε το αίτημα του μαύρου καταδίκου και αποφάνθηκε ότι οι ποσοτικές αυτές διαφορές είναι «ανεξήγητες» και δεν πρέπει να αποδοθούν σε φυλετικές διαφορές. 

Οπως σημειώνουν οι Γκρος και Μάουρο, «το κεντρικό μήνυμα της υπόθεσης Μακλέσκι είναι πολύ καθαρό: η ντε φάκτο ρατσιστική διάκριση στην επιβολή της εσχάτης των ποινών είναι νόμιμη στις ΗΠΑ».



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Samuel Walker, Cassia Spohn, Miriam DeLone «The color of Justice»
(Wadsworth Publishing Company, Belmont 1996). Ανάλυση των φυλετικών διακρίσεων σε όλες τις βαθμίδες της αμερικανικής Δικαιοσύνης και του συστήματος επιβολής ποινών. Αναλύονται όλες οι σχετικές μελέτες και σχολιάζονται οι αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Loic Wacquant «Les prisons de la misere» (Editions Raisons d' Agir, Παρίσι 1999). Βασισμένη σε πρόσφατα στατιστικά δεδομένα, αυτή μελέτη προσεγγίζει θεωρητικά το νέο αμερικανικό μοντέλο απονομής της δικαιοσύνης (κυρίως τις νέες μορφές εγκλεισμού) και παραθέτει στοιχεία για τη σταδιακή εισαγωγή του στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.

David Cole «Νο Equal Justice: Race and Class in the American Justice System» (New Press, Νέα Υόρκη 1999). Πρόσφατη μελέτη για τις ρατσιστικές και ταξικές πτυχές του συστήματος απονομής δικαιοσύνης στις ΗΠΑ.

Barry Holman «Masking the Divide: How Officially Reported Prison Statistics Distort the Racial and Ethnic Realities of Prison Growth» (Μάιος 2001). Αναλυτική παρουσίαση της ακριβούς φυλετικής/εθνοτικής σύνθεσης του πληθυσμού των αμερικανικών φυλακών. Αποκάλυψη των τεχνασμάτων με τα οποία οι επίσημες στατιστικές αποκρύπτουν την προνομιακή μεταχείριση των λευκών.



ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

http://www.motherjones.com/prisons Δημοσιεύματα του έγκυρου αριστερού περιοδικού Mother Jones για τις αμερικανικές φυλακές. Μπορείτε να συμβουλευτείτε έναν εξαντλητικό άτλαντα, ο οποίος παρουσιάζει ανά πολιτεία τον αριθμό των κρατουμένων, τη φυλετική τους σύνθεση, τους λόγους του εγκλεισμού τους, το κόστος κάθε πολιτειακής φυλακής κ.ο.κ.

http://www.mumia.org Οι εξελίξεις της υπόθεσης του Μουμία, τα σχετικά δημοσιεύματα, οι ανακοινώσεις της Διεθνούς Αμνηστίας κ.ο.κ.

(Ελευθεροτυπία, 13/1/2002)

 

www.iospress.gr                                  ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ