Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΥΦΕΣΗ

12.  3.

 

 

ΣΤΟ ΟΡΙΟ

 

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΑ. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου του "Ουράνιου Τόξου" στην Αθήνα ο παρευρισκόμενος βουλευτής Γιώργος Λιάνης αναφέρθηκε στο πρόβλημα των πιστοποιητικών: "Η κυβέρνηση -γνωρίζω καλά- ότι έχει αντιμετωπίσει το θέμα και είχε ή έχει σχετικό νόμο έτοιμο. Όταν άκουσε ο κ. Σημίτης στη Φλώρινα ότι δεν εκδίδονται πιστοποιητικά για πολίτες γεννημένους στο νομό που είναι στην Αυστραλία ή στον Καναδά εξερράγη και είπε ότι αυτό είναι ψυχροπολεμικό γεγονός. Αυτό συνέβη πριν από δυο χρόνια και ακόμα δεν έχει γίνει τίποτα, δηλαδή ακόμα δεν εκδίδονται πιστοποιητικά. Κι αυτό είναι ένα γεγονός που πρέπει να σταματήσει".

ΒΙΖΕΣ. Την εποχή του εμπάργκο είχαν επιβληθεί ακριβές βίζες μεταξύ Ελλάδας και Π.Γ.Δ.Μακεδονίας, οι οποίες πρακτικά εμπόδιζαν τους πολίτες της μιας χώρας να επισκεφθούν την άλλη. Με τη βελτίωση του κλίματος, η Π.Γ.Δ.Μακεδονίας κατάργησε μονομερώς τη βίζα, ενώ η Ελλάδα εξακολουθεί να απαιτεί βίζες και μάλιστα υποχρεώνει ακόμα και τους κατοίκους των συνοριακών περιοχών της Π.Γ.Δ.Μακεδονίας να ταξιδεύουν μέχρι τα Σκόπια για να πάρουν από το ελληνικό προξενείο το απαιτούμενο ταξιδιωτικό έγγραφο. Αυτή η διαδικασία αποθαρρύνει ασφαλώς τις ημερήσιες επισκέψεις και δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο την υποτονική εμπορική κίνηση της περιοχής. Αίτημα των κατοίκων των συνοριακών περιοχών και από τις δύο πλευρές είναι να καταργηθεί πλήρως η βίζα και να διευκολυνθεί η διακίνηση πολιτών σε μια ζώνη λίγων δεκάδων χιλιομέτρων από τα σύνορα. Ένδειξη ότι κάτι αλλάζει είναι η άτυπη συμφωνία μεταξύ των συνοριακών φρουρών των δύο πλευρών να εξυπηρετούν τους κατοίκους των δύο πλευρών κατά προτεραιότητα.

ΒΜΡΟ. Στις αρχές της δεκαετίας του '90, η εθνικιστική συνθηματολογία του BMPO-DPMNE αποτελούσε το υπ' αριθμόν ένα επιχείρημα όσων προσπαθούσαν να μας πείσουν για τον νέο "από βορράν κίνδυνο" που μας απειλούσε. Σήμερα το κόμμα του Λιούπτσο Γκεοργκιέφσκι κυβερνά την ΠΓΔΜ, αντιμετωπίζοντας τη μόνιμη κατηγορία των κομμάτων και ΜΜΕ της αντιπολίτευσης ότι ξεπουλά τη χώρα του στο ελληνικό κεφάλαιο. Σύμφωνα με λεπτομερές σχετικό ρεπορτάζ του περιοδικού "Στάρτ" (10/3/00), τα πρώτα βήματα γι' αυτή τη "στρατολόγηση" των "σκοπιανών εθνικιστών" από την Αθήνα σημειώθηκαν τις ίδιες τις μέρες της κρίσης του 1992-93, μέσα από τις επαφές της ηγεσίας του ΒΜΡΟ με το τότε στέλεχος του ελληνικού προξενείου Μανόλη Μαλέλη και τον (γνωστό) στρατηγό Γρυλάκη.

ΒΙΒΛΙΑ. Πριν από λίγα χρόνια, οι μόνες αποδεκτές απόψεις για την ιστορία της Μακεδονίας και το Μακεδονικό πρόβλημα ήταν αυτές που έγραφαν τα επίσημα προπαγανδιστικά εγχειρίδια. Οποιαδήποτε άλλη άποψη λογιζόταν αντεθνική, ακόμα κι αν προερχόταν από έγκριτους επιστήμονες και οι φορείς της καταδικάζονταν σε δημόσιο λιθοβολισμό (όπως συνέβη με την περίπτωση της κυρίας Καρακασίδου, της οποίας το βιβλίο "κάηκε" πριν ακόμα κυκλοφορήσει). Σήμερα όλοι αναζητούν την αποκατάσταση της πραγματικής ιστορίας. Στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων της Φλώρινας προβάλλουν νέα μπεστ σέλερ: η "Μακεδονική Διαμάχη", "Τα τετράδια του Ιλιντεν" και "Η απαγορευμένη γλώσσα".

ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ. Ισως μοναδική εξαίρεση στο κλίμα ύφεσης και συνδιαλλαγής που κυριαρχεί στο συνοριακό νομό της Φλώρινας είναι οι υψηλοί τόνοι που ακούγονται, για μια ακόμα φορά, από την Εκκλησία. Ο νεοεκλεγμένος μητροπολίτης Θεόκλητος Πασαλής, ο οποίος είχε εμφανιστεί μέχρι την εκλογή του ως "μετριοπαθής" και "διαλλακτικός" ξιφουλκεί τις τελευταίες μέρες κατά της πολιτείας, χαρακτηρίζοντας "κλέπτη εν νυκτί" τον πρωθυπουργό: "Παρά τις υποσχέσεις που έδωσε, εσήμανε την έναρξη μιας εσχάτης εποχής ολοκληρωτικής δουλείας. Τι φοβούνται οι άρχοντες και δεν πραγματοποιούν το δημοψήφισμα; Τη λαϊκή ετυμηγορία; Αν ναι, τότε έχουμε στυγνή δικτατορία". Καθώς φαίνεται, η πολύχρονη μαθητεία του στον Καντιώτη έχει αφήσει ανεξίτηλα σημάδια στον νέο επίσκοπο.

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Τάσος Κωστόπουλος "Η απαγορευμένη γλώσσα. Κρατική καταστολή των σλαβικών διαλέκτων στην ελληνική Μακεδονία" (Αθήνα 2000, εκδ. Μαύρη Λίστα). Δεκαετίες υπηρεσιακών σχεδιασμών, αστυνομικών κι εκπαιδευτικών μέτρων για την εξάλειψη του "επάρατου σλαβοφανούς ιδιώματος" της Βόρειας Ελλάδας. Για τη συγγραφή του βιβλίου χρησιμοποιήθηκε ένας μεγάλος αριθμός από αδημοσίευτα έγγραφα και άλλα ντοκουμέντα.

Loring Danforth "Η μακεδονική διαμάχη. Ο εθνικισμός σε έναν υπερεθνικό κόσμο" (Αθήνα 1999, εκδ. Αλεξάνδρεια). Η σοβαρότερη διαθέσιμη ανάλυση της πρόσφατης μακεδονικής κρίσης, μέσα από το βλέμμα ενός κοινωνικού ανθρωπολόγου. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα η μελέτη της αντιπαράθεσης (αλλά και της ρευστότητας των ταυτοτήτων) στο εσωτερικό των μεταναστευτικών κοινοτήτων της Αυστραλίας.

Αναστασία Καρακασίδου "Μακεδονικές ιστορίες και πάθη (1870-1990)" (Αθήνα 1999, εκδ. Οδυσσέας). Το πολύκροτο βιβλίο που προκάλεσε την οργή των εθνικιστών -σε Ελλάδα και διασπορά- πολύ πριν δει το φως της δημοσιότητας. Επικεντρωμένο στην ιστορική διαδρομή ενός ως επί το πλείστον ελληνόφωνου (και όχι σλαβόφωνου, όπως θα περίμενε κανείς) χωριού του Λαγκαδά, θέτει ωστόσο πολύ ενδιαφέροντα ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία συγκρότησης της νεοελληνικής εθνικής ταυτότητας στο μακεδονικό χώρο.

Γιώργος Πετσίβας (επιμ) "Ιωνος Δραγούμη. Τα τετράδια του Ιλιντεν" (Αθήνα 2000). Μνημειώδης συλλογή ανέκδοτων εγγράφων από το αρχείο του Ιωνα Δραγούμη - και, επικουρικά, τα αρχεία του Υπ.Εξ. ή άλλες πηγές. Αποκατάσταση της πραγματικής εικόνας για την αντιοθωμανική εξέγερση του 1903, που καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τις μετέπειτα πολιτικές εξελίξεις στην περιοχή.

Δημήτρης Λιθοξόου "Ελληνικός αντιμακεδονικός αγώνας. Α΄. Από το Ιλιντεν στη Ζαγκορίτσανη (1903-1905)" (Αθήνα 1998, εκδ. Μεγάλη Πορεία). Η πιο προωθημένη αναθεωρητική μελέτη της ίδιας περιόδου, βασισμένη σχεδόν αποκλειστικά σε ελληνικές πηγές.

Σπύρος Καράβας "Το παλίμψηστο των αναμνήσεων του καπετάν Ακρίτα" (περ. Τα Ιστορικά, τχ.31, Δεκέμβριος 1999). Η κατασκευή και ο κατά καιρούς μετασχηματισμός της "εθνικά ορθής" ιστοριογραφίας του Μακεδονικού Αγώνα μέσα από τις διαδοχικές εκδόσεις των απομνημονευμάτων ενός επώνυμου μακεδονομάχου.  

ΔΕΙΤΕ

Βαλκανιζατέρ του Σωτήρη Γκορίτσα (1996). Η ελληνική οικονομική διείσδυση στο βαλκανικό μας περίγυρο, μέσα από μια δημοφιλή κωμωδία που αναπαράγει όλα τα τρέχοντα στερεότυπα για την περιοχή και τους κατοίκους της.

(Ελευθεροτυπία, 11/6/2000)

 

www.iospress.gr                                       ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ - ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ