ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΥΣΤΡΙΑ

1.   2.   3.


Ο εντιμότατος φίλος μας


Η ιστορία του Βίλχελμ Χετλ δεν είναι μοναδική. Συνιστά, ωστόσο, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για την ευκολία με την οποία πρωτοπαλίκαρα του ναζισμού προσχώρησαν εγκαίρως -και με το αζημίωτο- στο στρατόπεδο των νικητών και σήμερα παριστάνουν χωρίς το παραμικρό πρόβλημα τους ευυπόληπτους πολίτες.

Γεννημένος στις 19 Μαρτίου του 1915, ο Βίλχελμ Χετλ ξεκίνησε τη λαμπρή σταδιοδρομία του στα 1934 ως επικεφαλής της υπηρεσίας πληροφοριών των Ες-Ες στη Βιέννη. Μετά το "Άνσλους" αφιέρωσε όλες του τις δυνάμεις στον αγώνα κατά "της Εκκλησίας, των Εβραίων και των Μασόνων". Όταν αποκαλύφθηκαν κάτι περίεργες κινήσεις του, η υπηρεσία πληροφοριών των Ες-Ες τον έθεσε σε διαθεσιμότητα και διέταξε τη διεξαγωγή σχετικής έρευνας. Στα 1942, ο Χετλ μπήκε στα Βάφεν Ες-Ες και ανέλαβε τη σύνταξη των εκθέσεων που πληροφορούσαν το κέντρο για τη "θριαμβική πορεία" της Βέρμαχτ και των Ες-Ες στη Γιουγκοσλαβία. Όταν Τσέχοι αντιφασίστες εκτέλεσαν τον περιβόητο αρχηγό της Γκεστάπο Ράινχαρντ Χάιντριχ, επικεφαλής της παντοδύναμης Υπηρεσίας Ασφαλείας του Ράιχ αναδείχθηκε ο στενός φίλος του Χετλ Ερνστ Καλτενμπρούνερ. Ο νέος αρχηγός ανέθεσε στον Χετλ την ευθύνη της αντικατασκοπίας στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Σύντομα, ο Χετλ βελτίωσε το κατασκοπευτικό δίκτυο των ναζί στην περιοχή των Βαλκανίων, προετοίμασε προσωπικά την ανατροπή του ούγγρου δικτάτορα Χόρτι, βοήθησε το συνάδελφό του Κάπλερ, τον "χασάπη της Ρώμης", να συγκροτήσει το ιταλικό δίκτυο της ναζιστικής αντικατασκοπίας και ασχολήθηκε συστηματικά και με τα οικονομικά ζητήματα των Ες-Ες. Μεταξύ άλλων, οργάνωσε τη μεταφορά τεράστιων ποσοτήτων χρυσού και χρήματος από την Ουγγαρία και τα Βαλκάνια και ασχολήθηκε με τη διαχείριση κρυφών λογαριασμών των Ες-Ες στην Ελβετία.

Σε συμφωνία με τον Καλτενμπρούνερ, ο Χετλ φρόντισε πριν από το τέλος του πολέμου να αποκαταστήσει κάποια επικοινωνία με τους Αμερικανούς. Πρότεινε να τους πουλήσει πληροφορίες για το εντελώς φανταστικό "οχυρό των Αλπεων" και σε αντάλλαγμα τους ζήτησε να διευκολύνουν την εκγκαθίδρυση μιας μεταπολεμικής φιλοναζιστικής κυβέρνησης στην Αυστρία. Οι Αμερικανοί αρνήθηκαν, τον συνέλαβαν μετά το τέλος του πολέμου και τον έστειλαν στη Νιρεμβέργη όπου παρέμεινε φυλακισμένος μέχρι το 1947. Στη δίκη της Νιρεμβέργης κατέθεσε ως μάρτυρας κατηγορίας δίνοντας στοιχεία για πληροφορίες που είχε από τον Άιχμαν σχετικά με τον αριθμό των θυμάτων του Ολοκαυτώματος.

Ο Χετλ δούλεψε στη συνέχεια για την αμερικανική μυστική υπηρεσία CIC, την αντικατασκοπία του αμερικανικού στρατού. Η νέα του θητεία διήρκεσε επισήμως μέχρι το 1950, όταν οι Αμερικανοί διαπίστωσαν ότι ο υπάλληλός τους είναι ένας "γυρολόγος με πλαστές πληροφορίες". Δύο χρόνια αργότερα, ο Χετλ επέστρεψε στην Αυστρία και ίδρυσε ένα ιδιωτικό γυμνάσιο. Το καλοκαίρι του 1995, τιμήθηκε για τις υπηρεσίες του στην παιδεία με τον Χρυσό Σταυρό της χώρας.


Μια "αθώα" γιορτή

Κάθε 1η Νοεμβρίου, στο νεκροταφείο του Ζάλτσμπουργκ μαζεύονται οι επιζώντες παλαιοί πολεμιστές των Βάφεν Ες-Ες για να καταθέσουν στεφάνι στη μνήμη των συμπολεμιστών τους. Τα τελευταία χρόνια, μια συγκέντρωση διαμαρτυρίας υποδέχεται την τελετουργική επανεμφάνιση των γηραλέων Ες-Ες: φοιτητές και φοιτήτριες με ένα λευκό τριαντάφυλλο στο χέρι, εκπρόσωποι των εβραϊκών κοινοτήτων με το κίτρινο αστέρι στο πέτο και οικολόγοι με στεφάνια στα οποία αναγράφονται τα ονόματα των δολοφονημένων από τα Βάφεν Ες-Ες λιποτακτών. Οι παλαίμαχοι Ες-Ες δεν δείχνουν ενοχλημένοι από τους "γραφικούς" αντιπάλους τους: ολοκληρώνουν το μνημόσυνό τους και αποχωρούν με βήμα παρέλασης, τσαλαπατώντας τα χαρτιά που μοίρασαν οι διαμαρτυρόμενοι με τα ονόματα των Εβραίων του Ζάλτσμπουργκ που έχασαν τη ζωή τους στα ναζιστικά στρατόπεδα.

Το ετήσιο μνημόσυνο των Βάφεν Ες-Ες αποτελεί εδώ και δεκαετίες μια πραγματικότητα σε μεγάλο βαθμό αποδεκτή τόσο από την πολιτική ηγεσία όσο και από σημαντική μερίδα της λεγόμενης κοινής γνώμης της χώρας. Ούτως ή άλλως, πολλοί Αυστριακοί θα υποστήριζαν με ευκολία ότι πρόκειται για μια συγκινητική και ανώδυνη συνάθροιση μερικών βετεράνων που φροντίζουν να διατηρήσουν ζωντανή τη μνήμη των νεκρών συντρόφων τους. Τα πράγματα, προφανώς, είναι διαφορετικά: Για πρώτη φορά, η τελετή διοργανώθηκε τον Νοέμβριο του 1954 με την ανοχή των αμερικανικών στρατευμάτων κατοχής και υπήρξε το πρώτο βήμα για τη συγκρότηση ενώσεων πολεμιστών, οι οποίες θα έπαιζαν στη συνέχεια σοβαρό ρόλο στον "αποχαρακτηρισμό" των ναζιστικών θηριωδιών του Β' Παγκόσμιου Πολέμου. Την πρώτη εκείνη φορά, κάποιοι είχαν ήδη την ετοιμότητα να διαμαρτυρηθούν για την ηρωοποίηση των Ες-Ες, καθώς και για το στρατοκρατικό και φιλοναζιστικό πνεύμα που προσπαθούσαν να αναβιώσουν οι επιζώντες βετεράνοι. Κυρίως, όμως, ανησυχούσαν για την έμμεση επιδοκιμασία που έδειχναν προς τους νοσταλγούς του εθνικοσοσιαλισμού πολλά μέλη της κυβέρνησης και στελέχη των δύο βασικών κομμάτων, του Σοσιαλδημοκρατικού και του Λαϊκού, μερικά από τα οποία δεν θα δίσταζαν να εκφράσουν την προτίμησή τους για τους βετεράνους του Παγκόσμιου Πολέμου, "εάν έπρεπε να διαλέξουν μεταξύ αυτών και των μπολσεβίκων επιδρομέων".

Στο σημείο αυτό βρίσκεται και το μυστικό της ανάπτυξης των σχετικών κινήσεων. Σύμφωνα και με αρχειακό υλικό που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα, οι αμερικανικές και λοιπές δυτικές δυνάμεις κατοχής κράτησαν μια στάση "ευμενούς ουδετερότητας" προς τις φιλοναζιστικές αυτές συσπειρώσεις, θεωρώντας τις χρήσιμο εργαλείο για τη διάδοση αντιρωσικής προπαγάνδας, αλλά και μια σοβαρή εφεδρεία για την περίπτωση κάποιας "έκτακτης ανάγκης". Πολύ συχνά, παρά τον προφανή τους αντισημιτισμό, οι ενώσεις των βετεράνων εμφανίζονταν ως "απλώς αντιμπολσεβικικές", την ώρα που ήταν ακόμη νωπή στα μυαλά των ανθρώπων η εθνικοσοσιαλιστική ταύτιση κομμουνισμού και εβραϊσμού. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά σε αμερικανικές εκθέσεις, οι ΗΠΑ "δεν θεωρούν επικίνδυνες τις συγκεντρώσεις των βετεράνων, αφού σε αυτές διακινείται απλώς προπαγανδιστικό υλικό κατά των κομμουνιστών". Στο κλίμα αυτό, οι ενώσεις παλαιών πολεμιστών στην Αυστρία πέτυχαν βαθμιαία να συγκροτήσουν το μύθο της "καλής" Βέρμαχτ και να επιτύχουν την αποσύνδεσή της από το ναζιστικό καθεστώς: χάρη στις προσπάθειες των παλιών στρατιωτών που κάθε χρόνο θυμούνται τους χαμένους συντρόφους τους, η Βέρμαχτ και -μέσω αυτής- τα περιβόητα Βάφεν Ες-Ες επρόκειτο έτσι πολύ σύντομα να αποκτήσουν μια απρόβλεπτη νομιμοποίηση, το πιο ανέλπιστο δώρο για τους νοσταλγούς του ναζισμού. 

(Ελευθεροτυπία, 27/2/2000)

 

www.iospress.gr                                  ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -  ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ