ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ

1.   2.   3.

 

ΣΤΟ ΟΡΙΟ


ΒΡΕΤΑΝΙΑ. Παρόλο που η θρησκευτική ταυτότητα δεν επηρεάζει την πολιτική, οικονομική κ.ο.κ. εξέλιξη ενός ατόμου, υπάρχει μια θεσμική εξαίρεση που έχει ήδη σχολιαστεί από διάφορες πλευρές: οι αρχιεπίσκοποι του Γιορκ και του Καντέρμπουρι και 24 ακόμη αγγλικανοί επίσκοποι γίνονται αυτομάτως μέλη της Βουλής των Λόρδων, κάτι που δεν ισχύει για τους προκαθημένους άλλων θρησκευμάτων. Μία ακόμη κριτική προέρχεται από τα συνδικάτα των δασκάλων που θεωρούν ότι η ημερήσια συλλογική προσευχή στο σχολείο είναι μια πρακτική που πρέπει να αναθεωρηθεί, καθώς ενισχύει την αντίληψη περί μιας ιδιαίτερης σχέσης του χριστιανισμού με το έθνος. Όπως είναι γνωστό, στη Βόρεια Ιρλανδία τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα εκφράζονται συχνά με θρησκευτικούς όρους (καθολικοί/προτεστάντες). Είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά τις σχετικές απόπειρες εξομάλυνσης, το ποσοστό των άνεργων καθολικών στη Βόρεια Ιρλανδία παρέμενε έως πρόσφατα διπλάσιο από το αντίστοιχο ποσοστό των άνεργων προτεσταντών.

ΙΣΠΑΝΙΑ. Παρά τη σε γενικές γραμμές θετική εικόνα της χώρας σε ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας, διατυπώνονται κάποιες επιμέρους καταγγελίες για μεροληπτική συμπεριφορά των αρχών υπέρ της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας. Σύμφωνα με θρησκευτικό ηγέτη των προτεσταντών της Ισπανίας, οι προτεστάντες ζητούν τις ίδιες φοροαπαλλαγές με τους καθολικούς, τις ίδιες δυνατότητες πρόσβασης σε νομικές υπηρεσίες, τα ίδια δικαιώματα ως προς τη δημιουργία ιδρυμάτων, την ίδια παρουσία στα μέσα ενημέρωσης και καλύτερη μεταχείριση σε ζητήματα που αφορούν θρησκευτικές ομάδες. Από την πλευρά του, θρησκευτικός ηγέτης των μουσουλμάνων της Ισπανίας διαμαρτυρήθηκε πρόσφατα για το γεγονός ότι το 1999, τριάντα κορίτσια από τη Γρανάδα υποχρεώθηκαν να βγάλουν τα μαντίλια τους για τις φωτογραφίες της αστυνομικής τους ταυτότητας, ενώ στις καθολικές καλόγριες επιτρέπεται να φωτογραφίζονται για την ταυτότητά τους με καλυμμένο κεφάλι. Στις αρχές του 1999, η Ομοσπονδία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ελσίνκι παρουσίασε στον ΟΑΣΑ έκθεση, στην οποία αναφερόταν ότι η Ισπανία δεν τήρησε τις υποχρεώσεις της που απορρέουν από την Απόφαση της Βουδαπέστης για την Ελευθερία της Θρησκείας και της Συνείδησης: ασκεί πολιτική διακρίσεων σε βάρος των "νέων θρησκειών", ενώ οι "παλιές" θρησκείες συνεχίζουν να δέχονται οικονομικά και άλλα προνόμια από το κράτος.

ΣΟΥΗΔΙΑ. Προκειμένου να αντιμετωπίσει τα συχνά κρούσματα αντισημιτισμού (βανδαλισμούς συναγωγών, απειλητικά γράμματα κ.ο.κ.), η σουηδική κυβέρνηση ξεκίνησε το 1998 εκστρατεία ενημέρωσης των μαθητών για την ιστορία του Ολοκαυτώματος, ενώ τα τελευταία χρόνια ενισχύει συστηματικά τις δραστηριότητες ομάδων που ασχολούνται με την καταπολέμηση του αντισημιτισμού. 

ΟΛΛΑΝΔΙΑ. Σε μια χώρα με λυμένα σε θεσμικό επίπεδο τα ζητήματα της θρησκευτικής ελευθερίας, εντάσεις προκαλούνται ενίοτε όταν ένα δικαίωμα (π.χ. της θρησκευτικής ελευθερίας) έρχεται σε σύγκρουση με κάποιο άλλο (π.χ. να μη γίνεται ο πολίτης αντικείμενο διακρίσεων). Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των δημόσιων θρησκευτικών σχολείων, των οποίων τα συμβούλια αρνήθηκαν να προσλάβουν ομοφυλόφιλους καθηγητές, καθώς και καθηγήτριες που φορούσαν την ισλαμική μαντίλα. Τον Φεβρουάριο του 1999, η Επιτροπή Ίσων Ευκαιριών γνωμοδότησε ότι ένα δημόσιο σχολείο απαγορεύεται να μη δίνει δουλειά σε μια εκπαιδευτικό επειδή αυτή φορά μαντίλι, κάτι που η κυβέρνηση είχε επιτρέψει προ ετών στις μαθήτριες. Τον Απρίλιο του 1999, η ίδια Επιτροπή έκρινε ότι ένα χριστιανικό σχολείο δεν μπορεί να αρνείται την πρόσληψη σε ένα άτομο για λόγους που σχετίζονται με τη σεξουαλική του προτίμηση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Δημήτρης Χριστόπουλος
(επιμ.) "Νομικά ζητήματα θρησκευτικής ετερότητας στην Ελλάδα" (Κέντρο Ερευνών Μειονοτικών Ομάδων, εκδ. Κριτική, Αθήνα 1999). Συλλογικό έργο για το νομικό και δικαστικό καθεστώς της θρησκευτικής ελευθερίας στην Ελλάδα και της αντιμετώπισης των θρησκευτικών μειονοτήτων. 

Αντωνίου Αλεβιζοπούλου "Εγχειρίδιο αιρέσεων και παραχριστιανικών ομάδων" (Εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Νικοπόλεως, Πρέβεζα 1991). Η ελληνική "μαύρη λίστα" των νέων θρησκειών, γραμμένη από τον τότε υπεύθυνο της Ιεράς Συνόδου. Το 1993 αποδείχθηκε ότι ο ίδιος περίπου κατάλογος είχε συνταχθεί και από την ΕΥΠ. 

Massimo Introvigne "Le fantome de la liberte" (Πανεπιστήμιο Τορίνου, 1998). Διάλεξη για τα νέα θρησκευτικά κινήματα στην Ευρώπη και τους κινδύνους που πηγάζουν από τον "αντιαιρετικό" αγώνα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Massimo Introvigne "Blacklisting or Greenlisting? A European Perspective on the New Cult Wars" (The Journal of Alternative and Emergent Religions, vol. 1, no. 3, October 1998). Κριτική στις αντιαιρετικές σταυροφορίες στη Γαλλία και τη Γερμανία.

Peter Kratz "Mutter Teresa trifft Alfred Rosenberg" (περ. Konkret, Δεκέμβριος 1996). Οι ναζιστικές προδιαγραφές του γερμανικού αντιαιρετικού αγώνα από έναν ψυχολόγο, ειδικευμένο στην ανάλυση των νέων θρησκειών.
 


ΔΕΙΤΕ

Οι δαιμονισμένες (The devils) του Κεν Ράσελ (1971). Η δυτικοευρωπαϊκή παράδοση της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, μέσα από την πραγματική ιστορία της εξόντωσης του δημάρχου της Λουντέν στην πυρά από την Ιερά Εξέταση, στις αρχές του 18ου αιώνα. Έμφαση στις κοινωνικές και πολιτικές συντεταγμένες της δίωξης των (φερόμενων ως) "αιρετικών", λίγες μόλις δεκαετίες πριν από την επίσημη διακήρυξη της ανεξιθρησκείας από τη Γαλλική Επανάσταση. 

Γαλιλαίος (Galileo) της Λιλιάνα Καβάνι (1968). Τυπική κινηματογραφική αποτύπωση της συμβολής της επίσημης Χριστανοσύνης -και όχι κάποιας σκοτεινής αίρεσης- στην επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο της ανθρωπότητας.

Ξένοιαστος καβαλάρης (Easy rider) του Ντένις Χόπερ (1969). Κινηματογραφική ματιά πάνω στην αμερικανική εμπειρία των '60ς, όταν η νεανική επιδίωξη της ατομικής απελευθέρωσης διασταυρωνόταν συχνά με αναζητήσεις θρησκευτικού χαρακτήρα, ενώ η αντίδραση μιας συντηρητικής (και βαθιά θρησκευόμενης) κοινωνίας απέναντι στο φαινόμενο έπαιρνε μέχρι και θανατηφόρες μορφές. 

 

(Ελευθεροτυπία, 6/2/2000)

 

www.iospress.gr                                   ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ -  ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ