ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΣ ΚΑΝΤΙΩΤΗΣ


1.   2.   3.


Μόνο εναντίον

                του Μίμη Σουλιώτη*


Έχω προσωπικούς λόγους να είμαι δυσμενώς προκατειλημμένος για την υπερτριαντακονταετία του Αυγουστίνου Καντιώτη στη Φλώρινα. Οι λόγοι σχετίζονται με τις διαμάχες για το αυτόματο διαζύγιο επί Κυβέρνησης ΝΔ και υπουργίας Σταμάτη. Δεν θα επανέλθω, πρώτον επειδή είχα τότε γράψει σχετικώς, και δεύτερον επειδή θα ήταν άχαρο αφού ο δεσπότης δεν είναι σήμερα μάχιμος.

Πέρα από το προσωπικό, όμως, ξανοίγεται ο κάμπος της Καντιωτικής Πολιτικής, που πρέπει να τη δούμε. Ο Άγιος Φλωρίνης «ήλθε βαλείν μάχαιραν», κατά τας Γραφάς. Οι Φλωριναίοι διαιρέθηκαν σε πρόβατα και ερίφια κι ανάμεσά τους τάφρος βαθύτερη. Στον Καντιωτισμό ο ψυχρός πόλεμος βρήκε την πλήρη έκφρασή του. Η έκφραση είχε τη γελοία και την φριχτή της όψη. Γραφικές έως γελοίες ήσαν οι επιθέσεις κατά των μεικτών μπάνιων, του Καρνάβαλου (ο ηρωικός και δεξιόφρων λαός του πολιορκημένου Αμυνταίου αντέστη ωστόσο σθεναρά, προασπίζων τις πάτριες καρναβαλικές παραδόσεις του), κατά των προγαμιαίων σχέσεων, κατά των εύρω-ενδυμασιών, κατά των «ασέμνων» κλπ.

Φριχτές όμως ήσαν οι κατεδαφίσεις των εκκλησιών (και του όμορφου Οικονομικού Γυμνασίου της Φλώρινας, μέσα σ' ένα Σαββατοκύριακο αργίας!) με την επίκληση της περιβόητης «εθνικής ευαισθησίας», δηλαδή με τη σκύλευσή της για σκοπούς ενδομητροπολιτικούς και, αν μη τι άλλο, μωροφιλόδοξους.

Το ακόμη φρικτότερο είναι ότι οι εικόνες, η βαθέως μελωδική Ρώσικη καμπάνα, το περίφημο ωρολόγι και άλλα δεν τοποθετήθηκαν ξανά στον μητροπολιτικό ναό του Αγίου Παντελεήμονα. Εξηφανίσθησαν από προσώπου γης. Πού βρίσκονται; Σιωπή. Αλλά γιατί γκρεμίζονται κι αφανίζονται όλα αυτά; Διότι «ήσαν Βουλγάρικα».

Έστω, λοιπόν, ότι ήσαν Βουλγάρικα. Στο Πλόβντιβ της Βουλγαρίας υπάρχουν θησαυροί της ελληνικής ορθοδοξίας, θα έπρεπε ο μητροπολίτης του Πλόβντιβ να γκρεμίσει τις εκκλησίες και να αφανίσει τις αγιογραφίες και τις τοιχογραφίες, διότι «ήσαν ελληνικές»; Η τακτική του αφανισμού μνημείων, που την εφήρμοσε συστηματικά ο Καντιωτισμός, είναι επιζήμια για τον ελληνισμό, όπως και κάθε άλλη κραυγαλέα εθνικοφροσύνη. Αλλά ο Καντιωτισμός βρήκε και έκανε, αφού και πριν από αυτόν γκρεμίσαμε όλα τα τζαμιά και ασεβήσαμε στα Εβραίικα και στα Τούρκικα νεκροταφεία της Φλώρινας, εξαγριωνόμαστε όμως όταν οι φανατικοί μουσουλμάνοι επιτίθενται στο Φανάρι και στο χριστιανικό κοιμητήριο της Πόλης. Από τέτοιες καταστρεπτικές λογικές σαν του Καντιωτισμού (αντίστοιχες με των εθνικιστών της πΓΔΜ) κινδυνεύει σήμερα, Δεκέμβριο του έτους 1999 μ.Χ., ο ιερός Ναός του Αγίου Δημητρίου στα Βιτώλια να χάσει τις εικόνες και τους πολυελαίους του. Κάποτε πρέπει πατήσουμε πάνω στους επιζήμιους εθνικισμούς και να αποδεχθούμε την διαβαλκανική αμοιβαιότητα. Κι όποιος έχει το νου του στις Βρυξέλες χωρίς να προσπαθεί να αφομοιώσει τα διδάγματα της Σόφιας, της Αχρίδας, του Νόβισαντ, του Βουκουρεστίου κλπ, είναι βαθιά νυχτωμένος. Μόνο μέσω Βαλκανικής συνείδησης θα ολοκληρωθούμε ως Ευρωπαίοι.

Ακόμη πιο φρικαλέο είναι, ωστόσο, ότι για τα ιερά και όσια που γκρεμίστηκαν επικλήθηκε μεν η «εθνική ευαισθησία», ενώ η καταστροφή συντελέσθηκε λόγω του γνωστού από την Τουρκοκρατία και διαδεδομένου «δεσποτικού συνδρόμου»: πολλοί δεσπότες χαλούσαν τα έργα των προκατόχων τους, για να μείνουν και να μνημονεύονται αυτοί από τους μεταγενεστέρους και να ενισχυθούν τα θυγατρικά τους σωματεία. Τόσο απλό, μερικές φορές!

Φθάνω στην απόλυτη φρίκη: οι ενορίτες μας δεν προέβαλαν αντίσταση (πλην του ηρωικού Αγίου Νικολάου Φλωρίνης, ο οποίος και διεσώθη). Για τον αποδημήσαντα μητροπολίτη Κοζάνης Διονύσιο, άκουσα πρόσφατα να λένε: «Καλός ήταν. Μόνο που μας έκοψε εκείνα τα δύο δέντρα από το ξωκλήσι, το 1956»... Οι Κοζανίτες είναι ενιαίοι και συμπαγείς μες στις διαφορές τους. Ενώ εμείς, αναμίξ ενορίτες κι ενορίτισσες, σκύψαμε και φιλήσαμε τις φρέσκιες μπογιές, και προσκυνήσαμε μίαν αλλότρια τεχνοτροπία και όχι την οικεία της Σχολής αγιογράφων του Βιτσίου.

-«Ναι, αλλά ήταν υπεράνω χρημάτων». Σιγά τον πολυέλαιο. Καταντήσαμε στο σημείο να προβάλλουμε ως προτέρημα ένα γνώρισμα αυτονόητο για μητροπολίτη. -«Ναι, αλλά έκανε έργα». Στην Εύβοια και στην Αθήνα, ναι. Εδώ, εγώ δεν βλέπω απολύτως τίποτα. -«Μας βοήθησε στη μάχη για το Κατάστημα-Μαμούθ με τα αδασμολόγητα και σε άλλα σοβαρά οικονομικά ζητήματα». Δεν ήταν κουτός ο Άγιος Φλωρίνης, να χάσει την ευκαιρία, όταν εμείς τον βάλαμε μπροστάρη. Αλίμονο, όμως, στην περιοχή που για να σταθεί στα πόδια της οικονομικά προτάσσει τον μητροπολίτη. Μένει 100 χρόνια πίσω απ' την Κοζάνη.

Στο πεδίο της καθαρής πολιτικής, ο Καντιωτισμός έχοντας πάρει τα (ιδεολογικά και πρακτικά) ηνία της Δεξιάς αμαχητί, και συνεχίζοντας με ακροδεξιούς καλπασμούς την άλωση της περιοχής, δυσκόλεψε την πολιτική ωρίμανση της περιοχής.

-«Ναι, αλλά τα έβαλε με όλους. Ακόμη και με τη Χούντα που τον διόρισε!». Αληθώς, αλλά για ζητήματα ανούσια και από θέση «ακραιφνώς επαναστατική». Συγκριτικά με τον Άγιο Φλωρίνης, ο δικτάτωρ Γ. Παπαδόπουλος φαντάζει, ενίοτε, απλώς δεξιός.

(*) Ο ποιητής Μίμης Σουλιώτης είναι επίκουρος καθηγητής Λογοτεχνίας στην Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας του ΑΠΘ.

(Ελευθεροτυπία, 16/1/2000)

 

www.iospress.gr                               ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ  -   ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ