Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΒΑΛΡΑΦ


Καταζητείται δημοσιογράφος

1.   2. 

 
Οι αλυσίδες της πλατείας Συντάγματος

Το πώς αντιλαμβάνεται ο Βάλραφ τη δουλειά του δημοσιογράφου, το διαπιστώσαμε το 1974, κατά την περίοδο της ιωαννιδικής δικτατορίας στην Αθήνα. Στις 10 Μαϊου, συνεννοημένος με στελέχη της αντίστασης, ο Βάλραφ αλυσοδέθηκε σε ένα στύλο της ΔΕΗ στην πλατεία Συντάγματος και μοίραζε προκηρύξεις με αντιδικτατορικό περιεχόμενο. Είχε αφήσει τα χαρτιά και το διαβατήριό του σε φίλους που τον συνόδευαν και είχε ξηλώσει ακόμα και τις ετικέτες στα ρούχα του, για να μην αναγνωριστεί στην έρευνα και να θεωρηθεί Ελληνας. Σε λίγα λεπτά συνελήφθη και οδηγήθηκε στα κρατητήρια, όπου κακοποιήθηκε άγρια. Στις 23 Μαϊου καταδικάστηκε σε 14 μήνες φυλάκιση. Από την απολογία του στο δικαστήριο μεταφέρουμε μικρά αποσπάσματα:

Οταν εργαζόμουν στη γερμανική βιομηχανία γνώρισα Ελληνες εργάτες. Εμαθα να εκτιμώ το ταμπεραμέντο τους, τη μεγαλόκαρδη φιλοξενία τους, τις μορφές έκφρασης με το χορό και το τραγούδι, το θαυμασμό τους για τον Θεοδωράκη, που η χούντα έχει κάθε λόγο να απαγορεύει τη μουσική του. Εμαθα να αγαπώ την Ελλάδα, χωρίς να την έχω ποτέ επισκεφθεί. Εμαθα ταυτόχρονα και το φόβο των Ελλήνων εργατών -ακόμα και στη Γερμανία. Το φόβο από τους χαφιέδες της χούντας που τους κατέδιδαν όταν οργανώνονταν στα συνδικάτα ή επέκριναν το καθεστώς. Φοβούνταν ότι όταν επέστρεφαν στην Ελλάδα θα τους συνελάμβαναν. Φοβούνταν ότι οι συγγενείς τους στην Ελλάθα θα κληθούν για ανάκριση, θα πιεστούν, θα βασανιστούν. Την ίδια στιγμή παρατηρούσα την άγνοια των τουριστών από τη Γερμανία, οι οποίοι φθάνουν στην Ελλάδα, και θαμπωμένοι από το αρχαίο κλέος δεν μπορούν να αντιληφθούν την ασκήμια του σημερινού φασισμού. Πρόκειται, σε μεγάλο μέρος, για έλλειψη πληροφόρησης. Ο μαζικός γερμανικός Τύπος δεν περιέχει καθόλου ή μόνο σε μορφή μικρών ειδήσεων πληροφορίες για την τρομοκρατία και τα βασανιστήρια στην Ελλάδα. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού συνηθίζει έτσι στις φρικαλεότητες, όπως ο τυφλός συνηθίζει στο σκοτάδι.
Προτρέπω τους δημοσιογράφους που έχουν συγκεντρωθεί εδώ (σ.σ.: ήταν παρόντες πολλοί εκπρόσωποι του διεθνούς Τύπου) να επισκεφθούν το υπόγειο γκαράζ της ΕΣΑ κοντά στην αμερικανική πρεσβεία. Παρατηρήστε τον ματοβαμμμένο ξύλινο πάγκο στην εξωτερική αριστερή γωνία αυτού του γκαράζ, δείτε τον τοίχο που έχει πιτσιλιστεί με αίμα. Πάνω σ' αυτό τον πάγκο δένονται με λουριά οι κρατούμενοι και δέρνονται με ξύλα και μαστίγια από έξι υπαλλήλους με πολιτικά, μέχρι να αποσπασθούν οι επιθυμητές ομολογίες. Πηγαίντε και στα νέα κελιά στον Πειραιά! Εκεί υφίστανται οι πολιτικοί κρατούμενοι καθημερινά βασανιστήρια με ηλεκτροσόκ.
Αυτό που γίνεται καθαρό είναι το γεγονός ότι η χούντα δεν έχει καμιά λαϊκή βάση, όπου θα μπορεί να στηρίζεται. Δεν έχει καμιά εμπιστοσύνη στον πληθυσμό, γι' αυτό στηρίζεται μόνο στις μυστικές της υπηρεσίες και τους χαφιέδες. Εχει έναν που παρακολουθεί, κι έναν άλλον που παρακολουθεί αυτόν που παρακολουθεί.
Για την κατηγορία ότι αναμίχθηκα ως ξένος σε "εσωτερικές υποθέσεις του ελληνικού κράτους" υποστηρίζω ότι ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν μπορεί να ακυρωθεί από εθνικά σύνορα, είτε μέσω διαταγμάτων, είτε με την τρομοκρατία. Τα σύνορα ξεπερνιούνται όλο και περισσότερο, και μάλιστα όχι μόνο από οικονομική άποψη.
Με βασάνισαν. Ηθελαν να τους πω με ποιους Ελληνες ήρθα σε επαφή. Δυο ειδικοί με πολιτική περιβολή -μάλλον της ΕΣΑ, δεν μου συστήθηκαν- χτύπησαν το κεφάλι μου στην κόχη του τραπεζιού και το πάτωμα μέχρι που μάτωσε. Με χτύπησαν και με την αλυσίδα που είχα δεθεί. Με χτύπησαν στο στομάχι και τη σπλήνα. Με χτύπησαν με μια σιδερένια ράβδο στα δάχτυλα του ποδιού. Τα σημάδια στο κεφάλι και τα δάχτυλα είναι ακόμα ορατά. Από τότε έχω συνεχώς πονοκεφάλους.
Γνωρίζω ότι ως πολίτης ξένης χώρας και μετά από διάβημα της πρεσβείας μου είχα διακριτική μεταχείριση. Αν ήμουν Ελληνας θα είχα παραδοθεί στην ΕΣΑ, όπου θα είχα βασανιστεί μέχρι θανάτου, και δεν θα είχα τη δυνατότητα να παρουσιαστώ ενώπιόν σας.

 

Στον "Ιό" συνεργάστηκε ο Ρολφ Πόλε



ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ


ΟΤΣΑΛΑΝ. Ενα από τα σημεία της συνέντευξής του με τον Βάλραφ που ενόχλησε ιδιαίτερα τον ηγέτη του ΡΚΚ όταν δημοσιεύθηκε, αναφέρεται στην ταύτισή του με τον Χριστό. Σύμφωνα με το κείμενο που δημοσίευσε ο Βάλραφ, ο Οτσαλάν λέει: "Ο τρόπος που λειτουργώ μοιάζει με του ιερού Χριστού". Οι εκπρόσωποι του ΡΚΚ διέψευσαν την αναφορά αυτή, αλλά ο Βάλραφ, σε συνέντευξή του στην Tageszeitung, επιβεβαιώνει ότι η φράση περιέχεται αυτολεξεί στην κασέτα της συνέντευξης, και συμπληρώνει: "Κατά τη διάρκεια της συζήτησής μας, άλλωστε, ο Οτσαλάν συνέκρινε πολλές φορές τον εαυτό του με τον Χριστό".

ΣΑΛΜΑΝ ΡΟΥΣΝΤΙ. Στα τέλη του 1994 έγινε γνωστό ότι η γερμανική εταιρεία Λουφτχάνσα αρνείται να δεχθεί ως επιβάτη τον επικηρυγμένο από τους αγιατολάδες συγγραφέα Σαλμάν Ρουσντί. Η γερμανική επιτροπή υποστήριξης του Ρουσντί, που έχει συσταθεί από τον Βάλραφ, συγκέντρωσε 200 υπογραφές συγγραφέων και καλλιτεχνών που καλούσαν σε μποϊκοτάζ κατά της εταιρείας. Είχαν προηγηθεί διαβήματα και πιέσεις προς τους υπευθύνους της Λουφτχάνσα, αλλά η άρνηση παρέμεινε. "Η οικονομική πίεση είναι η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνουν", δήλωσε ο Βάλραφ. Ο συγγραφέας Πέτερ Φίνκελγκριν πρόσθεσε ότι "ο διαχωρισμός ατόμων, τα οποία δεν θεωρούνται άξια να προστατευθούν, είναι ειδικά για μια γερμανική εταιρεία απαράδεκτος". Ο ίδιος ο Ρουσντί δήλωσε ότι η Λουφτχάνσα τον ενημέρωσε πως δεν μπορεί να τον μεταφέρει, λέγοντας μάλιστα ότι δεν μεταφέρει και όσους έχουν πανούκλα ή άλλη μεταδοτική ασθένεια. "Εγώ τους καθησύχασα", είπε ο Ρουσντί. "Μπορεί να είμαι Ινδός, αλλά δεν έχω πανούκλα".

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ. Η σύγκρουση του Βάλραφ με τη Λουφτχάνσα κορυφώθηκε με τη δημόσια πρόσκλησή του προς το προσωπικό της εταιρείας να μη συμβάλλει στην εξαναγκασμένη μεταφορά μεταναστών και προσφύγων προς τις χώρες προέλευσής τους. Μόλις επιχειρήσουν να κάνουν αίτηση ασύλου, οι πρόσφυγες αντιμετωπίζονται ως εγκληματίες. "Γνωρίζω τα στοιχεία ανθρώπων που έχουν κακοποιηθεί για να επιβιβαστούν στα αεροπλάνα", δήλωσε στις 9.2.95. "Είναι απαράδεκτο να αρνούνται για λόγους ασφαλείας να δεχθούν ως επιβάτη τον Σαλμάν Ρουσντί, ο οποίος απειλείται με θάνατο από τους φονταμενταλιστές και την ίδια στιγμή να μεταφέρουν χωρίς τη θέλησή τους αλυσοδεμένους πρόσφυγες". Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της "Ενωσης δημοκρατών γιατρών", τα έσοδα της Λουφτχάνσα από αυτές τις βίαιες μεταφορές έφτασαν μόνο σ' ένα χρόνο (το 1988) τα 7 εκατ. μάρκα.

ΑΖΙΖ ΝΕΣΙΝ. Ο Βάλραφ είχε ιδιαίτερο δεσμό με τον γνωστό Τούρκο δημοκράτη συγγραφέα Αζίζ Νεσίν και φρόντισε να τον φέρει σε άμεση επαφή με τον Σαλμάν Ρουσντί. Από τη συνάντηση των δυο μαύρων προβάτων του ισλαμικού φονταμενταλισμού που πραγματοποιήθηκε στο Ρήνο τον Αύγουστο του 1993, πρόκυψε η επίσημη έκδοση των "Σατανικών Στίχων" στην Τουρκία.

ΑΝΜΑΡΙ ΣΙΜΕΛ. Το Βραβείο Ειρήνης για το 1995 απονεμήθηκε από το Γερμανικό Σύνδεσμο Βιβλίου στην 73χρονη οριενταλίστρια Ανμαρί Σίμελ, ειδικευμένη σε ζητήματα του Ισλάμ. Σε συνέντευξή της στη γερμανική τηλεόραση, τον Οκτώβριο του 1995, η Σίμελ έδειξε "κατανόηση" για τον ιρανικό φετφά κατά του Ρουσντί. Ο Βάλραφ, ως εκπρόσωπος της γερμανικής επιτροπής υποστήριξης του Ρουσντί, αντέδρασε και ζήτησε να ακυρωθεί η βράβευση. Αποκαλύφθηκε, μάλιστα, ότι η Σίμελ είχε δημόσια εκφράσει αυτή την άποψη, ήδη από το 1989. Σε διάλεξή της στο Ααχεν είχε υποστηρίξει ότι ο Σαλμάν Ρουσντί "άξιζε να σκοτωθεί". Αργότερα δικαιολογήθηκε με το επιχείρημα ότι έχει την "κακή συνήθεια" να λέει εύκολα φράσεις, όπως "μου 'ρθε να τον σκοτώσω" ή "θα τον έπνιγα", ακόμα και για τους φίλους της. Η βράβευση δεν ολοκληρώθηκε. Ενα χρόνο αργότερα, στις 28 Ιουλίου 1986, η Σίμελ έπαιρνε από τα χέρια του Αιγύπτιου προέδρου Χόσνι Μουμπάρακ το "Παράσημο Πρώτης Τάξεως" για την προσπάθειά της να δώσει μια ισόρροπη εικόνα του Ισλάμ στον δυτικό κόσμο.

ΧΑΙΝΤΣ ΚΛΑΟΣ ΜΕΡΤΕΣ. Ο σχολιαστής του καναλιού ARD ήταν εκείνος που έδωσε το σύνθημα σε ακροδεξιούς κύκλους το Φεβρουάριο του 1992 εναντίον του Βάλραφ. Το πρόσχημα ήταν η δημοσίευση στη βερολινέζικη εφημερίδα Super της πληροφορίας ότι ο δημοσιογράφος υπήρξε συνεργάτης της Στάζι. Η πληροφορία αποδείχθηκε ψεύτικη, αλλά στο μεταξύ το τηλέφωνο του Βάλραφ χτυπούσε συνέχεια με απειλές και βρισιές, σε σημείο που υποχρεώθηκε να πάρει από την κλινική τη γυναίκα του και το νεογέννητο παιδί του και να τους κρύψει σε συγγενείς μακριά από την Κολωνία.

ΝΤΑΝΙΕΛ ΚΟΝ ΜΠΕΝΤΙΤ. Οι αποκαλύψεις του Βάλραφ για το μηχανισμό παραγωγής ψεύδους από την εφημερίδα Bild προκάλεσαν μια μεγάλη καμπάνια ενημέρωσης του αναγνωστικού κοινού, στην οποία συμμετείχαν πολλοί Γερμανοί αριστεροί διανοούμενοι. Ομως σήμερα διαπιστώνουμε ότι γράφουν πού και πού στην εφημερίδα, ακόμα και ο Κον Μπέντιτ ή η Αλις Σβάρτσερ. Ο ίδιος ο Βάλραφ παραμένει κατηγορηματικός: "Εχω την εντύπωση ότι ο πολύχρονος αγώνας εναντίον της εφημερίδας αυτής έχει αποδώσει μόνο στο γεγονός ότι έχει ελαττώσει τις προσωπικές επιθέσεις σε άτομα. Στο σύνολό της η Bild έχει βάλει κάποιο φρένο. Ωστόσο πρόκειται για τον ίδιο βόθρο, μόνο που βρομάει λιγότερο. Το αίμα, που κυλούσε ποτάμι από την εφημερίδα, έχει κάπως μειωμένη ροή".

ΘΥΜΑΤΑ. Μεγάλο μέρος των χρημάτων που κερδίζει ο Βάλραφ από την κυκλοφορία των βιβλίων του, χρησιμοποιείται για να στηριχθούν οικονομικά τα θύματα των εταιρειών ή των μηχανισμών που ο ίδιος κατά καιρούς έχει αποκαλύψει. Εχει ιδρυθεί, π.χ., ένα ταμείο για τα θύματα της εφημερίδας Bild. Μέχρι σήμερα έχουν χρηματοδοτηθεί εκατοντάδες άτομα για να μπορούν να αμυνθούν δικαστικά. Πάνω από 100 υποθέσεις έχουν καταλήξει εις βάρος της εφημερίδας και έχουν επιδικαστεί αποζημιώσεις μέχρι 150.000 μάρκων.



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Gunter Wallraff "Στο Περιθώριο" (εκδόσεις Στάχυ, μετάφραση Γάκη Πατσικαθεοδώρου, Κολωνία 1896). Το μοναδικό έργο του Γερμανού συγγραφέα που έχει μεταφραστεί στα ελληνικά. Μεταμφιεσμένος σε Τούρκο εργάτη, ο συγγραφέας αποκαλύπτει την κουζίνα του McDonald, προσηλυτίζεται ως μουσουλμάνος στον χριστιανισμό, γίνεται πειραματόζωο σε δοκιμές φαρμάκων, "πουλιέται" σε κάθε λογής εργασία.

Selim Curukaya "PKK, Die Diktatur des Abdullah Ocalan" (εκδόσεις Fischer, Frankfurt am Main 1977). Η απομυθοποίηση του Κούρδου μονοκράτορα από ένα ιδρυτικό στέλεχος του ΡΚΚ και παλιό συνεργάτη του. Η υποστήριξη του Βάλραφ στον συγγραφέα, υπήρξε αιτία για την εκδήλωση απειλών εις βάρος του. Περιλαμβάνονται πρόλογος του Βάλραφ και η συνέντευξη που πήρε από τον Οτσαλάν τα περασμένα Χριστούγεννα. 

Gunter Wallraff "Der Aufmacher" (εκδόσεις Kiepenheuer & Witsch, Koln 1977). Το πρώτο της σειράς των βιβλίων που έβγαλε ο Βάλραφ με τις εμπειρίες του από την πολύμηνη παραμονή του στη συντακτική ομάδα της Bild, όπου δούλεψε ως Χάνς Εσερ.

Gunter Wallraff "Akteneinsicht" (εκδόσεις Steidl, Gottingen 1987). Ντοκουμέντα από τις πιέσεις, τις παρακολουθήσεις και τις διώξεις που υπέστη ο συγγραφέας από τις μυστικές γερμανικές υπηρεσίας. Οι λόγοι που τον οδήγησαν να μετακομίσει στην Ολλανδία.

Gunter Wallraff "Vom Ende der Eiszeit und wie man Feuer macht" (εκδόσεις Kiepenheuer & Witsch, Koln 1987). Συλλογή άρθρων, ομιλιών και ρεπορτάζ.

Gunter Wallraff "Enthullungen" (εκδόσεις Steidl, Gottingen 1992). Ανθολογημένα ρεπορτάζ από την τριαντάχρονη καριέρα του Γερμανού συγγραφέα. Περιλαμβάνεται η απολογία του στο ελληνικό δικαστήριο που τον καταδίκασε σε 14μηνη φυλάκιση επειδή μοίραζε αντιδικτατορικές προκηρύξεις αλυσοδεμένος στην πλατεία Συντάγματος. 



ΔΕΙΤΕ

Ganz Unten
, του Jorg Gfrorer (1987). Το υλικό από την δίχρονη εμπειρία του Βάλραφ στο ρόλο του Τούρκου μετανάστη Αλί. Το οδοιπορικό του δημοσιογράφου στο "βασίλειο του ρατσισμού" (Newsweek), καταγραμμένο από κρυφή κάμερα. Η ταινία εμποδίστηκε να προβληθεί σε κανάλι της γερμανικής τηλεόρασης.

The man inside (1980). Γάλλο-αμερικάνικη παραγωγή, εμπνευσμένη από την επιχείρηση-Bild και στηριγμένη στο βιβλίο Der Aufmacher.

(Ελευθεροτυπία, 29/6/1997)

 

www.iospress.gr                                   ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ