ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΚΛΟΓΕΣ


Ο σταυρός της νέας εποχής

1.   2

 

Δύσκολη υπόθεση να βρεί κανείς το βηματισμό του επόμενου αιώνα, ιδίως αν είναι πολιτευτής και οφείλει να πείσει τους ψηφοφόρους του ότι όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν. Αναζητώντας τα ψηφαλάκια τους οι υποψήφιοι, όλο και περισσότερο μοιάζουν μεταξύ τους και όλοι μαζί γίνονται θέαμα στα μαγκαζίνο της Νέας Εποχής. 


Ψηφοθήρες του 2000

Δεν έχει διαφύγει από κανένα η μετάλλαξη αυτών των εκλογών. Η παντοδυναμία της τηλεόρασης, η παρακμή των μεγάλων συγκεντρώσεων, η επικράτηση του "καναπέ" έχουν σχολιαστεί από όλες τις πλευρές. Λιγότερη σημασία έχει δοθεί στη μετάλλαξη της μορφής του σύγχρονου πολιτικού. Και όμως, στα πρόσωπα που μας καλούν σήμερα να τους εμπιστευθούμε το σταυρό μας αναγνωρίζουμε όλο και λιγότερο τα χαρακτηριστικά εκείνα που επικράτησαν σε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις.
Η πολιτική δραστηριότητα εμφανίζεται όλο και περισσότερο ως ανθρώπινη δεξιότητα που απαιτεί απλώς εξειδίκευση και τεχνοκρατική εμπειρία. Υποχωρούν λοιπόν οι αυτοδίδακτοι "ταλαντούχοι" που αναδείχθηκαν από την ιδιαίτερη σχέση τους με την εκλογική βάση του κόμματος και αναδεικνύονται οι πολυμαθείς (έστω και όψιμοι) υποστηρικτές του. Μειώνονται αντίστοιχα και οι αναφορές σε "παλιούς αγώνες" και αναδεικνύεται η σύγχρονη "προσφορά". 
Αν αναζητήσουμε τις αιτίες αυτής της μετάλλαξης θα πρέπει να συγκρίνουμε τα σημερινά κόμματα με εκείνα που συγκροτήθηκαν την επαύριο της μεταπολίτευσης. Με τη φθορά ως και διάλυση των μαζικών κομμάτων, οι πολίτες που δεν "ανήκουν" πλέον κάπου, επανασυνδέονται στην κοινωνία με ένα νέο δεσμό: τα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης. Οταν ο σύγχρονος πολιτικός απευθύνεται στο εκλογικό κοινό, δεν στηρίζεται στην εκλαΐκευση κανενός πολιτικού προγράμματος. Οποιος έχει πρόσβαση και "είναι καλός" ή "στέκει" στην τηλεόραση, αυτός είναι και πειστικός. Το σημαντικό είναι να κατέχει την τέχνη της επικοινωνίας. Το ακριβές περιεχόμενο αυτής της επικοινωνίας είναι εντελώς δευτερεύον.
Δεν μιλάμε πλέον για την απλή "σκηνική" παρουσία, κάτι που μέτραγε ιδιαίτερα και κατά την περασμένη περίοδο των λεγόμενων χαρισματικών ηγετών τύπου Καραμανλή ή Παπανδρέου και ανιχνεύεται ακόμα και στις εκλογικές διαμάχες του περασμένου αιώνα. Σήμερα η εικόνα του πολιτικού απογυμνώνεται από τα πολιτικά της στοιχεία και συρρικνώνεται σε ορισμένες τεχνικές προδιαγραφές που απαιτούνται από τον υποψήφιο διαχειριστή της εξουσίας.
Τα κόμματα διαμαρτύρονται όταν περιγράφονται ως απλοί διαχειριστές της εξουσίας. Ακόμα και εκείνα που περηφανεύονται για τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό τους, διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους όταν ακούν ότι το κέντρο λήψης των πολιτικών αποφάσεων έχει οριστικά μεταφερθεί στις Βρυξέλες. Οι υποψήφιοι, αντιθέτως, δεν διστάζουν να προβάλουν τις "διαχειριστικές" τους ικανότητες. Για να πείσουν, μάλιστα, επιστρατεύουν τους τρέχοντες συμβολισμούς: ανασύρουν σε κάθε ευκαιρία πίνακες και διαγράμματα, φωτογραφίζονται μπροστά σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές και προβάλλουν στα βιογραφικά τους τίτλους σπουδών και δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά.
Τα χαρακτηριστικά αυτά συναντώνται κυρίως στους υποψήφιους των δυο μεγάλων κομμάτων, αλλά επίδοξους μιμητές τους ανακαλύψαμε και στα μικρότερα. Είναι φυσικό να προσαρμόζονται με τον καλύτερο τρόπο στις απαιτήσεις της νέας εποχής οι νεότεροι υποψήφιοι. Αλλά και οι παλιότεροι συνάδελφοί τους πασχίζουν με κάθε τρόπο να μη μείνουν πίσω. Κοινός τόπος των προσωπικών προεκλογικών φυλλαδίων είναι η έλλειψη οποιουδήποτε "μετώπου", η απροθυμία να προκληθεί οποιαδήποτε σύγκρουση. Ακόμα και η γλώσσα που χρησιμοποιείται τείνει να εξομοιωθεί σε όλο το φάσμα της πολιτικής σκηνής. Οι κομματικές αργκό που είχαν τόσο πολύ κατηγορηθεί ως ξύλινες, δίνουν τη θέση τους σε μια σειρά ευφημισμών: Διαβάζουμε για "προβλήματα προσαρμογής", για "κοινωνικούς εταίρους", για "δημοκρατικό έλλειμμα", για "ανακούφιση", για "μονόδρομους". Ακόμα και τα συνθήματα ταυτίζονται ή παραλλάσσονται. Η άσκηση της πολιτικής εξουσίας αποπολιτικοποιείται.
Οπως θα περίμενε κανείς, οι πρώτοι που δίδαξαν την αξία της "απολίτικης πολιτικής" προέρχονται από τη δεξιά παράταξη. Καθόλου όμως δεν περιορίζονται σ' αυτήν. Ισως ήταν ο κ. Αβραμόπουλος ο πρώτος που εφάρμοσε με απόλυτη συνέπεια τη συνταγή της "νέας εποχής". Και γίναμε τότε όλοι μάρτυρες της αδυναμίας του κ. Πάγκαλου να παρακολουθήσει την εκλογική καμπάνια εκείνου που ονόμασε "κύριο Τίποτα". Είναι γνωστή η έκβαση εκείνης της πολιτικής μάχης. Δεν έχουν περάσει ούτε δύο χρόνια από τις Δημοτικές Εκλογές και οι "κ.κ. Τίποτα" έχουν γίνει πολύτιμοι για τις λίστες των κομμάτων. Οσο πιο άχρωμος και απροσδιόριστος ο υποψήφιος, τόσο το καλύτερο. Οι λίγοι που επιμένουν να εξαιρούνται από τον κανόνα, κινδυνεύουν να εξοβελιστούν στο χώρο των γραφικών.

(Ελευθεροτυπία, 22/9/1996)

 

www.iospress.gr                                   ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ