Η 'ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ' ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ


Ο πιο καλός ο βουλευτής

1.  /  2.

 
Η σύνθεση του άσπρου με το μαύρο

"Οι προτάσεις όλων σας για τα προβλήματα του τόπου μας και του κόσμου συντέθηκαν αρχικά κατά εκλογική περιφέρεια και ήδη άρχισε η τελική σύνθεση που θα συζητηθεί στη συνεδρίαση της Ολομέλειας των 300 'Εφήβων Βουλευτών'", εξηγούσε ο Απόστολος Κακλαμάνης σε επιστολή του προς τους μαθητές που επιλέχθηκαν για τη "Βουλή των Εφήβων" (30.5.96). Το ντοκουμέντο ετοιμάστηκε πράγματι εγκαίρως με ευθύνη της επιτροπής και κυκλοφόρησε με τίτλο "Σύνθεση κειμένων των μαθητών της Β' Λυκείου που πήραν μέρος στο πρόγραμμα 'Βουλή των Εφήβων'".
Αγνοούμε ποια μέθοδος θα επέτρεπε την πειστική συνθετική παρουσίαση των προτάσεων που περιλαμβάνονται σε 16371 κείμενα και αφορούν μια ευρύτατη θεματολογία. Γιατί δεν πρόκειται για την -ασφαλώς δυσχερή και ενδεχομένως χωρίς πολύ νόημα- στατιστική αποτίμηση των θέσεων που διατύπωσαν τα παιδιά στα προς αξιολόγηση γραπτά τους. Η έγνοια να παρουσιαστεί η "σύνθεση" των όσων γράφτηκαν παγίδευσε κατά τη γνώμη μας τα μέλη της επιτροπής και τα οδήγησε στην εκπόνηση ενός κειμένου που περισσότερο συνοψίζει τα προβλήματα του όλου εγχειρήματος και λιγότερο τις ανησυχίες που διατύπωσαν στο χαρτί οι μαθητές.
Καταρχάς δεν πρόκειται για σύνθεση των κειμένων, αλλά για σύνοψη ορισμένων από τις απόψεις των παιδιών. Οι μαθητικές θέσεις αθροίζονται η μία δίπλα στην άλλη, ταξινομούνται και κατ' αναλογίαν προς τις επιτροπές της Βουλής και εμφανίζονται ως ισοδύναμες, ενώ σε σπάνιες περιπτώσεις γίνεται κάποια ασαφής αναφορά στη συχνότητα της εμφάνισής τους στα γραπτά των παιδιών. Ας μη σταθούμε ιδιαίτερα στην ενίοτε ατυχή ιεράρχηση των θεμάτων. Η αναγκαστικά σύντομη παρουσίαση των προτάσεων καταλήγει στην εναλλαγή κοινότοπων αοριστολογιών που δύσκολα μπορεί ο αναγνώστης να συνδέσει με την εφηβική ηλικία και τα ενδιαφέροντά της. Εντύπωση προκαλεί ακόμη το γεγονός ότι από το ντοκουμέντο απουσιάζουν προτάσεις που αργότερα θα ακούγονταν ή θα ψηφίζονταν στις επιτροπές, ενώ μερικές εξαιρετικά συντηρητικές (πολιτικά και κοινωνικά) απόψεις εμφανίζονται στη "Σύνθεση" με ειδικό βάρος μεγαλύτερο εκείνου που θα καταλάμβαναν στην αντίστοιχη επιτροπή. Εξίσου "μονής κατεύθυνσης" είναι και τα ελάχιστα παραθέματα που σταχυολογούνται από τα ίδια τα γραπτά.
Εως εδώ, τα προβλήματα συνδέονται με τις εγγενείς δυσκολίες ενός κειμένου που αποπειράται να συγκεράσει τις ιδέες 16371 γραπτών. Το σοβαρό ολίσθημα της "Σύνθεσης" είναι ότι κάποιες στιγμές, εγκαταλείποντας την "ουδετερότητά" της, παρασύρεται σε κριτική των μαθητικών απόψεων: "Οι νέοι και οι νέες αδυνατούν να διακρίνουν τις πραγματικές αιτίες της κρίσης του κοινωνικού συστήματος και των κοινωνικών κινδύνων για την υγεία", διαβάζουμε στο τέλος του σχετικού υποκεφαλαίου (σ. 47). "Η οξύτητα του ύφους που χρησιμοποιείται δεν είναι πάντοτε ανάλογη με τη διεισδυτικότητα της κριτικής που ασκείται, Ετσι, στις περισσότερες συμβολές, ο αναγνώστης μένει με την εντύπωση ενός συνήθως γενικόλογου -αν όχι συνθηματικού- εντοπισμού των 'κακών', χωρίς σοβαρή προσπάθεια να αναζητηθούν τα (...) αίτια της κακοδαιμονίας", αναφέρεται στο κεφάλαιο περί "δημοκρατικών θεσμών" (σ. 53). Ας μη μείνουμε στο γεγονός ότι οι απαιτήσεις της επιτροπής από τους εφήβους είναι μάλλον υπερβολικές. Αλλά θεωρούμε ακατανόητους τους λόγους που οδήγησαν τους συντάκτες να σχολιάσουν πολύ συγκεκριμένα σημεία, "νομιμοποιώντας" με τον τρόπο αυτό όλες τις άλλες απόψεις που παρατίθενται ασχολίαστες. Γιατί να κρίνονται αυστηρά κάποιες απόψεις για την υγεία, για παράδειγμα, ενώ περνούν απαρατήρητες θέσεις που διεκδικούν την προσάρτηση της Κύπρου (σ. 22), την απαγόρευση των αμβλώσεων (σ. 56) ή την... κατάργηση του δικαιώματος των φυλακισμένων να βλέπουν τηλεόραση; (σ.58).
Δεν περιορίζεται όμως η επιτροπή στον επιλεκτικό σχολιασμό των μαθητικών ιδεών. Προχωρά και στη διατύπωση κάποιων "προσωρινών συμπερασμάτων" (σ. 48- 49). Στα συμπεράσματα αναφέρονται ποιες από τις ιδέες των παιδιών προκαλούν "εντύπωση", ποιες "ανησυχία" και ποιες γεννούν "ελπίδες" στους κριτές τους. Το ερώτημα που ανακύπτει είναι και πάλι αυτονόητο: Μια "σύνθεση" των μαθητικών απόψεων είναι δυνατόν να περιλαμβάνει την αξιολόγηση (και μάλιστα προσωρινή!) των ενηλίκων που ανέλαβαν απλώς να τις ταξινομήσουν;


ΟΙ ΜΕΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ
(Ν. Ροδόπης): "Τα ΜΜΕ συμβάλλουν στη διάδοση και την εμπέδωση των ρατσιστικών προκαταλήψεων, ιδιαίτερα αναντίων των ξένων, των μεταναστών και των μειονοτήτων. Οι νέοι γνωρίζουν τη δομική υφή της κρίσης στην αγορά εργασίας και φοβούνται για το μέλλον τους. Επηρεάζονται πολύ από τα ΜΜΕ και νομίζουν ότι οι μετανάστες τους παίρνουν την εργασία.
Για την καταπολέμηση του ρατσισμού προτείνω συνεχή επαφή και γνωριμία με τους 'άλλους'. Παιδεία, πληροφόρηση, συζητήσεις, διαλέξεις. Μεγάλη είναι η ευθύνη της Πολιτείας, του σχολείου, της Εκκλησίας και των ΜΜΕ, προ πάντων όμως της οικογένειας. Να κάνουμε έμπρακτη την αλληλεγγύη μας με τα θύματα των ρατσιστικών προκαταλήψεων. Υπάρχει ανάγκη οικονομικής και ηθικής στήριξης των θυμάτων του ρατσισμού. Να εξισωθούν τα δικαιωμάτα των αλλοδαπών με αυτά των ελλήνων πολιτών και να διωχθόύν ποινικά οι ρατσιστές". (Ομόφωνα αποδεκτή θέση της Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής των Εφήβων).

ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΓΙΑΤΑΚΗ (Κέρκυρα): "Να υπάρξουν προσπάθειες ανάπτυξης φιλικών σχέσεων με τούρκους μαθητές για τη σύσφιξη των μεταξύ μας σχέσεων. Να γίνουν ανταλλαγές μαθητών ξεκινώντας από το δικό μου σχολείο -Λύκειο Αγρού, Κέρκυρας. Να στείλουμε εμείς ως Βουλή των Εφήβων ένα μήνυμα στους τούρκους συνομηλίκους μας, όπου θα εκφράζουμε τα ειλικρινή αισθήματα αλληλεγγύης και αδελφικότητας που νιώθουμε γι αυτούς". (Η πρόταση έγινε δεκτή κατά πλειοψηφία στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής των Εφήβων).

ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΗΓΑΚΟΣ (Ν. Λακωνίας): "Προτείνω την αποποινικοποίηση της απλής χρήσης, την προσφορά εργασίας και την οικονομική, ηθική και κοινωνική στήριξη των πρώην χρηστών ναρκωτικών. Να χτυπηθεί το παράνομο εμπόριο ναρκωτικών, ώστε να μειωθεί η εγκληματικότητα που πηγάζει από τον εθισμό του χρήστη. Να ενισχυθούν τα προγράμματα απεξάρτησης και το πρόγραμμα της μεθαδόνης." (Δεκτό κατά πλειοψηφία).

ΝΙΚΟΣ ΚΕΧΑΓΙΑΣ (Θεσσαλονίκη): "Η διδασκαλία των Θρησκευτικών να μην είναι υποχρεωτική. Να αλλάξει το βιβλίο των Θρησκευτικών με σκοπό τη γνώση όλων των θρησκειών και φιλοσοφιών ώστε ο νέος να έχει τη δυνατότητα να κατασταλάξει". (Ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων).

ΑΝΝΑ ΓΑΙΤΑΝΙΔΟΥ (Κεφαλλονιά): "Να διατηρηθεί το δικαίωμα στην άμβλωση σε όλες τις γυναίκες ανεξαρτήτως ηλικίας. Το δικαίωμα αυτό να θεσπιστεί με νομοθεσία η οποία να απαγορεύει στις ιδιωτικές κλινικές να προβαίνουν σε επεμβάσεις άμβλωσης και να καθορίσει στα δημόσια νοσοκομεία τη διαδικασία που θα πρέπει να ακολουθείται". (Κατά πλειοψηφία δεκτή η πρόταση).

ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΣΟΝΑΚΑ (Ν. Φωκίδας): "Οι φυλακισμένες μητέρες, εφόσον είναι ικανές να μεγαλώσουν τα παιδιά τους, να μπορούν να εκτίουν την ποινή τους με περιορισμό στον τόπο διαμονής τους και ψυχολογική στήριξη από ειδικούς.
Συνεργασία με ψυχολόγους, ώστε οι δικαστικοί να μην ασκούν κριτική στα θύματα βιασμού προκειμένου να αποσπάσουν από αυτά την ομολογία ότι έφταιγαν και εκείνα για το 'πάθημά'τους λόγω της εμφάνισής τους. Επιβολή αυστηρών ποινών στους βιαστές". (Δεκτό κατά πλειοψηφία).

ΚΑΣΣΙΑΝΗ ΖΩΗ (Ν. Ιωαννίνων): "Να βελτιωθούν οι συνθήκες διαβίωσης στις φυλακές και να επιμορφωθεί το προσωπικό των φυλακών. Να παρέχεται βοήθεια στους αποφυλακιζόμενους" (Ομόφωνη θέση).

ΣΟΦΙΑ ΓΑΛΗ (Ν. Φλώρινας): "Να θεσπιστούν νόμοι για την επιβολή κυρώσεων σε όσους κακοποιούν τους σκύλους. Συγκρότηση κτηνιατρικών ομάδων για εμβολιασμό και στείρωση των αδέσποτων σκύλων. Τοποθέτηση δοχείων πόσιμου νερού και τροφής σε διάφορα σημεία των πόλεων για τους αδέσποτους". (Θέση ομόφωνη).

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΘΩΜΑ (Ν. Αχαΐας): "Να απαγορευθεί στην Ελλάδα η χρησιμοποίηση ζώων σε πειράματα από εταιρίες καλλυντικών". (Ομόφωνη άποψη).

ΑΚΡΙΒΗ - ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΓΚΟΤΣΗ (Ν. Αργολίδας): "Να περιοριστεί η καπιταλιστική εκμετάλλευση. Να αυξηθούν οι μισθοί και να αποκεντρωθεί η βιομηχανία" (Ομόφωνα αποδεκτή η προσθήκη στην έκθεση της Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων).

ΜΑΡΙΟΣ ΚΑΖΑΣ (Αθήνα): "Παρατηρώντας την εξαθλίωση του Τρίτου Κόσμου σε αντιδιαστολή με τον πλούτο των ισχυρών, βλέπουμε την παιδική θνησιμότητα, την πείνα, την εγκληματικότητα, τον υπερπληθυσμό κ.λπ. Από την πλευρά μας προτείνουμε την ανακατανομή του παγκόσμιου πλούτου, την ιατροφαρμακευτική βοήθεια, την καταπολέμηση του ρατσισμού και την απεξάρτηση από τις 'προστάτιδες' δυνάμεις.
Η Ελλάδα να γίνει φάρος ειρήνης, προωθώντας την ανθρωπιστική παιδεία, καλώντας τους νέους σε δράση για να περιοριστούν οι στρατιωτικοί και να ενισχυθούν οι φιλειρηνικοί οργανισμοί με πορεία προς τον αφοπλισμό." (Κατά πλειοψηφία δεκτές θέσεις στην Επιτροπή Αμυνας και εξωτερικών Υποθέσεων).

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΡΜΑΡΑΣ (Ν. Μεσσηνίας): "Στις σημερινές συνθήκες η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων από μόνη της δεν είναι σε θέση να οδηγήσει στη λύση της αντίθεσης ανθρώπου - φύσης, παρά μόνο να οξύνει τις καταστροφικές της συνέπειες (...) Η αλόγιστη επιδίωξη του κέρδους από επιτηδείους οι οποίοι καταδυναστεύοντας το περιβάλλον καρπώνονται προς ατομικό τους συμφέρον τα ωφέλη που προκύπτουν. Για την παραπάνω αποθαρρυντική κατάσταση ευθύνεται τόσο το κράτος με τις καθυστερήσεις νομοθετικών μέτρων, όσο και οι επιστήμονες οι οποίοι είναι ανίκανοι να αντιδράσουν στην καμπή που έχει πάρει το περιβαλλοντικό πρόβλημα (...) Οι λύσεις που πρέπει να δώσουμε στα παραπάνω προβλήματα πρέπει να είναι δυναμικές. Η ανάληψη δράσης από μέρους μας πρέπει να δώσει έμφαση στην ανθρωπιστική και περιβαλλοντική εκπαίδευση αλλά και να ενισχύσει οικολογικές οργανώσεις". (Κατά πλειοψηφία αποδεκτή θέση στην Επιτροπή Οικονομικών).

ΓΕΩΡΓΙΑ ΖΑΜΠΟΥΝΗ (Αθήνα): "Οι μαθητές επισημαίνουν την κακή λειτουργία των ΜΜΕ, κρίνουν την ποιότητα της πληροφόρησης, τη γελοιοποίηση των ανθρωπίνων σχέσεων, την εισβολή της κάμερας στον ιδιωτικό βίο των πολιτών, την καλλιέργεια του καταναλωτικού προτύπου, την επιμονή στην προβολή της βίας, την περιφρόνηση της δημοσιογραφική δεοντολογία. Διαπιστώνουν πως συνέπεια όλων αυτών είναι ο εθισμός του κοινού σε προϊόντα 'ενημέρωσης και ψυχαγωγίας' χαμηλού επιπέδου, η προσβολή της νοημοσύνης, η μετατροπή του κοινού σε παθητικό αποδέκτη". (Ομόφωνη θέση στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων).


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Kωνσταντίνου Τσουκαλά "Εξάρτηση και αναπαραγωγή. Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών μηχανισμών στην Ελλάδα (1830-1922)"
(εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1977). Κλασική ανάλυση του κοινωνικού ρόλου της εκπαίδευσης στο πρώιμο νεοελληνικό κράτος. Ο συγγραφέας υπήρξε μέλος της Επιτροπής του προγράμματος "Βουλή των Εφήβων".

Ν. Αλιβιζάτου, "Οι πολιτικοί θεσμοί σε κρίση. Οψεις της ελληνικής εμπειρίας, 1922-1974" (εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1983). Ανατομία του κρατικού αυταρχισμού από τον συνταγματολόγο Αλιβιζάτο, επίσης μέλος της Επιτροπής.

"Αξιολόγηση, εξετάσεις, επιλογή στην εκπαίδευση": Ενδιαφέρουσα σειρά αφιερωμάτων του περιοδικού "Σύγχρονη Εκπαίδευση" (τ. 55 -58, 1990-91).

Χ, Κάτσικα, Γ.Κ.Καββαδία, "Η ελληνική εκπαίδευση στον ορίζοντα του 2000. Εκπαιδευτικοί, μαθητές και σχολική πραγματικότητα" (εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα 1996). Χαρτογράφηση των "παράδοξων" χαρακτηριστικών της σύγχρονης ελληνικής εκπαίδευσης: κοινωνικοί φραγμοί και φυλετικοί αποκλεισμοί, τα αίτια της βίας στο σχολείο, οι λόγοι άνθησης της παραπαιδείας κ.ο.κ.



ΔΕΙΤΕ

Εάν
( If...) του Λίντσεϊ Αντερσον (1968). Η καταπιεστική καθημερινότητα ενός σύγχρονου βρετανικού σχολείου καταλήγει σε ένοπλη εξέγερση των μαθητών. Ταινία που προβλήθηκε έντονα λογοκριμμένη στην Ελλάδα της χούντας αλλά, παρόλα αυτά, δημιούργησε το δικό της θρύλο.

Πεθαίνοντας στα τριάντα ( Mourrir a 30 ans) του Ρομέν Γκουπίλ (1982). Αυτοβιογραφικό ντοκιμαντέρ ενός από τους ηγέτες του μαθητικού κινήματος κατά το γαλλικό Μάη του '68. Μέλος της Κομμουνιστικής Νεολαίας και στη συνέχεια της (τροτσκιστικής) Κομμουνιστικής Λίγκας, ο σκηνοθέτης είχε αποβληθεί από το Λύκειό του για πολιτική δραστηριότητα.

O κύκλος των χαμένων ποιητών (Dead poets' society) του Πίτερ Γουέιρ (1989). Πρόταση για μια ανορθόδοξη, εναλλακτική μορφή κοινωνικοποίησης της μαθητιώσας νεολαίας, που σάρωσε τα ταμεία όταν πρωτοπροβλήθηκε στη χώρα μας.

Μέση Εκπαίδευση (High School) του Φρέντερικ Γουάιζμαν (1968). Ντοκιμαντερίστικη ανατομία της αμερικανικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και του ρόλου της στην ιδεολογική εγχάραξη του `αμερικανικού ονείρου'. Εμφαση στις ιεραρχικές σχέσεις εφήβων / ενηλίκων, που αποτελούν τη βάση αναπαραγωγής των αστικών κυριαρχικών σχέσεων.

(Ελευθεροτυπία, 7/7/1996)

 

www.iospress.gr                                   ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ