ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Πολιτισμοί ή βαρβαρότητες;

1.  /  2.

Μετανάστριες από τον Τρίτο Κόσμο στις πρωτεύουσες της Δύσης

Το σκοτεινό αντικείμενο του πολιτισμού


Ποιοι κανόνες πρέπει να διέπουν μια πολυπολιτισμική κοινωνία ώστε να γίνεται αποδεκτή η -πολιτισμική- ποικιλία αλλά και να προωθούνται κοινοί όροι συμβίωσης πληθυσμών με τις πιο διαφορετικές παραδόσεις; Το ερώτημα, πέρα από τις εύκολες ρητορείες, παραμένει αναπάντητο και οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης μοιάζουν ανήμπορες να αντιμετωπίσουν πειστικά τη νέα αυτή πρόκληση των καιρών. Και ενώ η καθημερινότητα της συνύπαρξης αποδεικνύεται δυσχερέστερη από ό,τι συχνά διατείνονται τα αντιρατσιστικά ευχολόγια, η ήδη συσσωρευμένη ευρωπαϊκή εμπειρία μαρτυρεί ότι στην καρδιά της Ευρώπης υπάρχουν σήμερα κάποιοι πιο "ξένοι" από τους "ξένους", πιο "άλλοι" από τους "άλλους": οι γυναίκες τους.
Τα γερμανικά δικαστήρια έχουν επανειλημμένα βρεθεί σε αμηχανία, όταν καλούνται να εκδικάσουν υποθέσεις κατάχρησης της συζυγικής ή πατρικής εξουσίας από μετανάστες που θεωρούν ότι δεν παραβίασαν κανένα νόμο κλειδώνοντας τη γυναίκα τους στο σπίτι, απαγορεύοντας στην κόρη τους να πάει στο σχολείο ή επιβάλλοντάς της να απέχει από το ανήθικο μάθημα της γυμναστικής. Ετσι και η ετυμηγορία ποικίλλει: ο τούρκος σύζυγος αθωώθηκε γιατί αγνοούσε ότι τιμωρείται ο βίαιος εγκλεισμός ενός ατόμου, ο αιγύπτιος πατέρας εξαναγκάστηκε να στείλει την κόρη του στο σχολείο γιατί η βασική εκπαίδευση είναι υποχρεωτική για όλους, ενώ ο ιμάμης από το Ανόβερο κέρδισε την άδεια να απαγορεύσει στην κόρη του να γυμνάζεται γιατί αυτό επιτάσσει η απρόσκοπτη άσκηση της θρησκευτικής ελευθερίας. Για τον ίδιο λόγο, δικαστήριο της Φραγκφούρτης διέταξε την επαναπρόσληψη σε υπεραγορά της πόλης νεαρής Μαροκινής που είχε απολυθεί, όταν επτά χρόνια μετά την πρόσληψή της άρχισε να πηγαίνει στη δουλειά φορώντας την ισλαμική της μαντίλα. (Die Zeit, 20/11/92).
Η αντιμετώπιση ζητημάτων που άπτονται του εθιμικού ή θρησκευτικού δικαίου των "ξένων" με τα εργαλεία των σύγχρονων ευρωπαϊκών νομολογιών αποτελεί μια μάλλον δευτερεύουσα πτυχή των προβλημάτων της συνύπαρξης διαφορετικών πολιτισμικών ομάδων στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Στις πιο άμεσες πολιτικές διαμάχες, αυτές για παράδειγμα που συγκλονίζουν τη Γαλλία τα τελευταία πέντε χρόνια, οι γυναίκες αποτελούν συνήθως το αντικείμενο της συζήτησης, σπανιότατα το υποκείμενο: Επιτρέπεται ή όχι να φορούν τα κορίτσια την ισλαμική μαντίλα στο σχολείο; Το ερώτημα μπορεί να μοιάζει αδιάφορο στα μάτια τρίτων, για τους Γάλλους όμως βρίσκεται στον πυρήνα μιας ακόμη ανολοκλήρωτης φιλοσοφικής και πολιτικής αντιπαράθεσης. Τι πρέπει να υπερισχύσει: η έννοια της καθολικότητας ή η ελευθερία της ;
Ας παραμείνουμε στο ενδεικτικό αυτό παράδειγμα. Πέρασαν ήδη έξι χρόνια από την ημέρα που ο τότε υπουργός Παιδείας Λιονέλ Ζοσπέν δήλωνε επισήμως ότι "το σχολείο οφείλει να μην προβαίνει σε αποκλεισμούς και γι' αυτό πρέπει να σταματήσουν οι αποβολές κοριτσιών που εμφανίζονται στην τάξη με καλυμμένο κεφάλι". Είχε προηγηθεί η αποβολή τριών μαθητριών που αρνήθηκαν να παρακολουθήσουν το μάθημα χωρίς το χιτζάμπ τους. "Η ισλαμική μαντίλα δεν αποτελεί λαϊκή φορεσιά", ήταν η άποψη του διευθυντή τους. "Πρόκειται για θρησκευτική επιταγή. Τα κορίτσια μπορούν να τη φορούν στο προαύλιο, αλλά όχι μέσα στην τάξη ενός μη εκκλησιαστικού δημόσιου σχολείου". Κατά την αναταραχή που ακολούθησε, ολόκληρη η γαλλική κοινωνία κλήθηκε να πάρει θέση στο δίλημμα κατά πόσον η ισλαμική μαντίλα σε μια τάξη δημόσιου σχολείου αναιρεί ή όχι τη σημαντική εκείνη κατάκτηση της Γαλλικής Επανάστασης που θέσπισε την αρχή του διαχωρισμού του κράτους από την εκκλησία.
Σχετικά λίγοι βρέθηκαν στο πλευρό του υπουργού Παιδείας. Ανάμεσά τους η Ντανιέλ Μιτεράν και ο τότε πρωθυπουργός Μισέλ Ροκάρ που μίλησε για "δίχως όρους υποστήριξη του Αλλου και των απόψεών του". Και ενώ η αστυνομική διεύθυνση της γαλλικής πρωτεύουσας απαγόρευε προγραμματισμένη διαδήλωση των ισλαμιστών στη Βαστίλη, το στρατόπεδο των "εχθρών του τσαντόρ" διευρυνόταν όλο και περισσότερο: οι βουλευτές της δεξιάς τοποθετήθηκαν όλοι εναντίον του υπουργού Ζοσπέν, ενώ την ίδια στάση υιοθέτησαν και πολλά στελέχη του Σοσιαλιστικού Κόμματος.
 


Α-Ω

Οι παρατηρητικοί θα έχουν προσέξει ότι στις διαφυλετικές διενέξεις που κατά καιρούς ξεσπούν στις υποβαθμισμένες γειτονιές της Αθήνας δεν προτάσσονται "βιολογικά" επιχειρήματα, αλλά πάντοτε ζητήματα πολιτισμικής καθυστέρησης των "άλλων". Στα Α. Λιόσια είναι "η όχληση από τον τσιγγάνικο τρόπο ζωής", στο Γκαζοχώρι "τα σαματατζίδικα πανηγύρια των Τουρκομουσουλμάνων" κ.ο.κ.

Αν και σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ του "Εθνους" (4.5.95) στη χώρα μας ζούν 880.000 μουσουλμάνοι εκ των οποίων περίπου 300.000 στην Αθήνα, ουδείς κρατικός ή πολιτικός παράγοντας συζητά σοβαρά την ιδέα της ύπαρξης ενός τζαμιού ή δικού τους νεκροταφείου στην ελληνική πρωτεύουσα.

Πατριώτες Γάλλοι, Αγγλοι, Γερμανοί -καί άλλοι "αναμφισβήτητα" πολιτισμένοι- κήρυκες της μισαλλοδοξίας μεγεθύνουν συστηματικά τα "βάρβαρα ήθη" των τριτοκοσμικών μεταναστών, κρύβοντας μερικές απ' τις δικές τους συνήθειες: Το ότι πολλοί πλένονται σε κοινή μπανιέρα, είναι λειτουργικά αναλφάβητοι, ρεύονται και πέρδονται δημοσίως, τρώνε αιμάζοντα μπιφτέκια και ταρτάρ, μαγειρεύουν χέλια, σαλιγκάρια, βατράχια, άλογα, λουκάνικα με αίμα κ.λπ, και μετά βλέπουν 5 ώρες T.V κατά μέσον όρο την ημέρα.

(Ελευθεροτυπία, 21/5/1995)

 

www.iospress.gr                                          ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ