Ενα Σούπερ Μάρκετ "μεικτού τύπου" διχάζει το Χαλάνδρι

 

Οι νόμοι της (υπερ)αγοράς
 

Η παράδοση θέλει τους καλογήρους να βαφτίζουν το κρέας ψάρι, έτσι ώστε να μπορούν να το καταναλώσουν σε εποχές νηστείας. Η σύγχρονη νεοφιλελεύθερη διακυβέρνηση, που όπως γνωρίζουμε από την υπόθεση του Βατοπεδίου έχει πολλά πάρε-δώσε με μια μερίδα καλογήρων, κατάφερε να μετονομάσει ένα «σούπερ μάρκετ» σε «μεικτό κατάστημα τροφίμων», έτσι ώστε να παρακαμφθεί η ισχύουσα νομοθεσία και να εγκατασταθεί σε περιοχή που έχει καθοριστεί ως «γενικής κατοικίας».

Η θαυματουργή αυτή μετονομασία πραγματοποιείται τους τελευταίους μήνες στο Χαλάνδρι, στο Οικοδομικό Τετράγωνο (Ο.Τ.) 750, στη συμβολή των οδών Δουκίσσης Πλακεντίας και Αρτεμισίου, όπου επιχειρείται πάση θυσία να εγκατασταθεί ένα νέο κατάστημα της αλυσίδας «Καρφούρ - Μαρινόπουλος Α.Ε.». Στο ισχύον Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμου Χαλανδρίου, η περιοχή είναι χαρακτηρισμένη ως περιοχή «γενικής κατοικίας» και σύμφωνα με τα άρθρα 230 και 232 του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας στις περιοχές «γενικής κατοικίας» επιτρέπονται εκτός της κατοικίας μόνο απλά εμπορικά καταστήματα και απαγορεύονται υπεραγορές και πολυκαταστήματα.

Οι κάτοικοι της περιοχής αντιδρούν, υποστηρίζοντας ότι η μετονομασία είναι προσχηματική και ότι αυτό που σχεδιάζεται είναι ένα ακόμα μεγάλο σούπερ μάρκετ, το οποίο δεν θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες των κατοίκων, αλλά σε κάλυψη εμπορικών αναγκών μετακινούμενου ή διερχόμενου πληθυσμού. Ο πληθυσμός της περιοχής ανέρχεται σε 13.500 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2001 και εξυπηρετείται χωρίς πρόβλημα από 5 σούπερ μάρκετ (Καρφούρ, ΑΒ Βασιλόπουλος, Γαλαξίας, Σκλαβενίτης, DIA), 1 λαϊκή αγορά και 1 λαϊκή αγορά βιολογικών προϊόντων. Υπάρχει ακόμα τοπική αγορά με φούρνους, μανάβη, ψαράδικα, κρεοπωλεία, μαγαζιά τοπικών και βιολογικών προϊόντων, ψιλικατζίδικα, φαρμακεία, είδη κιγκαλερίας και χρώματα, κάβες και πώληση ξηρών καρπών, μικρούς σιδεράδες, ηλεκτρολόγους, υδραυλικούς, μικρά συνεργεία αυτοκινήτων, κομμωτήρια-κουρεία, ανθοπωλεία, ζαχαροπλαστεία κ.ά. Σε μελέτη που είχε γίνει παλιότερα, ο βαθμός ικανοποίησης των καταναλωτικών απαιτήσεων των κατοίκων από το τοπικό κέντρο της γειτονιάς σε συνδυασμό με το εμπορικό κέντρο του Χαλανδρίου έφτανε το 90%.

Κατά συνέπεια, για τους κατοίκους που αντιδρούν, ο πραγματικός στόχος της εγκατάστασης σούπερ μάρκετ είναι η μεγάλη διαμπερής κυκλοφορία προς τις νέες αναπτυσσόμενες περιοχές κατοικίας (Γέρακας, κ.λπ.), στις οποίες δεν θεωρείται ακόμα επικερδής μια επιτόπια εγκατάσταση σούπερ μάρκετ. Μέχρι σήμερα, οι μεγάλες εμπορικές αλυσίδες εκμεταλλεύονταν τη διαμπερή κυκλοφορία με υπερκαταστήματα στη Λεωφόρο Πεντέλης. Μετά τα οδικά έργα που πραγματοποιήθηκαν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, το ενδιαφέρον τους προσελκύεται και από τη Δουκίσσης Πλακεντίας και την προγραμματισμένη Ελευθέρα Λεωφόρο Πεντέλης (που θα συνδέει τη Μεσογείων με την Πλακεντίας).

Οι συνέπειες για τους κατοίκους από τη δημιουργία του σούπερ μάρκετ είναι πολλαπλές. Οι πιο κοντινοί θα υποστούν το βάρος ενός πολυσύχναστου οικοδομήματος. Η ευρύτερη περιοχή («κατοικίας», να μην το ξεχνάμε) θα επιβαρυνθεί από την προσέλκυση κυκλοφοριακού φόρτου, τη ρύπανση και το θόρυβο. Αλλά το σοβαρότερο είναι ότι ανοίγει ο δρόμος για τη μετακίνηση μεγάλων εμπορικών δραστηριοτήτων κατά μήκος των δύο οδικών αξόνων (Δουκίσσης Πλακεντίας και Ελευθέρας Πεντέλης), με αποτέλεσμα την ανατροπή του ισχύοντος πολεοδομικού σχεδίου όλης της πόλης και την απαξίωση του τοπικού και του παραδοσιακού της κέντρου.

Από την άλλη μεριά, καθώς φαίνεται, ο Δήμαρχος Χαλανδρίου και οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες έχουν εξαρχής συναινέσει στην εγκατάσταση και επιχειρούν με κάθε τρόπο να ξεπεράσουν τα εμπόδια που θέτει η νομοθεσία. Για τη δημοτική αρχή θεωρείται πετυχημένο αναπτυξιακό μοντέλο αυτό που επικράτησε στο γειτονικό Μαρούσι, με τα γνωστά και απολύτως ορατά αποτελέσματα.

Η υπόθεση βρίσκεται στα δικαστήρια, μετά από την προσφυγή 68 κατοίκων της περιοχής. Ομως ήδη μπορεί κανείς να επισημάνει ορισμένα χαρακτηριστικά στοιχεία της υπόθεσης που αποκαλύπτουν τις μεθοδεύσεις της διοίκησης.

- Το επίμαχο Ο.Τ. 750 φιλοξενούσε ιδιωτικό εκπαιδευτήριο (Ελληνογερμανική Αγωγή), το οποίο μεταφέρθηκε το 2007 στην Κάντζα. Οταν διαπιστώθηκε ότι επιχειρείται να εγκατασταθεί εκεί σούπερ μάρκετ, πράγμα το οποίο απαγορεύεται από την πολεοδομική νομοθεσία, υπήρξε πρόταση από δημοτικούς συμβούλους της αντιπολίτευσης να αγοράσει ο δήμος το κτίριο και να στεγάσει εκεί τα ΕΠΑΛ (Τεχνικά Λύκεια) που έχουν πρόβλημα στέγης. Παρά το γεγονός ότι ο πρόεδρος του Οργανισμού Σχολικών Κτιρίων δέχτηκε να διερευνήσει την περίπτωση αυτή, ο δήμαρχος την απέρριψε, με το επιχείρημα ότι έχει προγραμματιστεί για αλλού η ανέγερση κτιρίων για τα ΕΠΑΛ. Στις 23/4/08 εγκρίθηκε από την Πολεοδομία η κατεδάφιση του κτιρίου, η οποία πραγματοποιήθηκε σε χρόνο-ρεκόρ. Ετσι η πρόταση έμεινε χωρίς αντικείμενο.

- Η θετική εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας του δήμου, στην οποία στηρίχτηκε η προέγκριση έκδοσης άδειας για «μεικτό κατάστημα τροφίμων» της εταιρείας «Καρφούρ Μαρινόπουλος Α.Ε.» υποβλήθηκε προτού ακόμα υποβάλει σχετική αίτηση η ενδιαφερόμενη εταιρεία. Συγκεκριμένα, η εισήγηση της υπηρεσίας εκδόθηκε στις 4/8/08 με αριθμό πρωτοκόλλου 13803, ενώ η αίτηση της εταιρείας υποβλήθηκε δύο μέρες αργότερα, στις 6/4/08, με αρ. πρωτ. 13885.

- Το αρχικό έγγραφο του δήμου (και της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Ανατολικής Αττικής), με το οποίο επισημαίνεται το γεγονός ότι δεν είναι σύννομη η εγκατάσταση σούπερ μάρκετ στο συγκεκριμένο οικοδομικό τετράγωνο, δίνει ταυτόχρονα και τη «λύση» στην αλυσίδα σούπερ μάρκετ. Δηλαδή υποδεικνύεται στον επιχειρηματικό όμιλο ο τρόπος παράκαμψης του νόμου. Οπως αποδεικνύεται από τα σχετικά έγγραφα, η εταιρεία «Καρφούρ Μαρινόπουλος Α.Ε.» κατέθεσε αίτηση στις 13/4/07 (αρ. πρωτ. 6752) με την οποία ζητεί «άδεια ίδρυσης καταστήματος τροφίμων Σούπερ Μάρκετ στο Ο.Τ. 750». Αναφέρεται, δηλαδή, ρητά σε σούπερ μάρκετ. Στην απάντηση (10/5/07), ο δήμος δεν αρκείται στην απόρριψη του αιτήματος («δεν είναι δυνατή η χορήγηση αδείας καταστήματος σούπερ μάρκετ»), αλλά υποδεικνύει και το παραθυράκι: «είναι δυνατή η χορήγηση αδείας μόνο εμπορικού καταστήματος τροφίμων». Το ίδιο συμβαίνει και με το έγγραφο της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Ανατολικής Αττικής (6805/581/13.4.07), όπου αφού επισημαίνεται ότι σ' αυτή την περιοχή γενικής κατοικίας «απαγορεύονται οι υπεραγορές και τα πολυκαταστήματα», προστίθεται ότι «επιτρέπονται εμπορικά καταστήματα τροφίμων στο 50% του Σ.Δ.». Οπως αναμενόταν, επανήλθε η εταιρεία με νέα αίτηση, στις 21/5/07 ζητώντας άδεια για ...«μεικτό κατάστημα τροφίμων». Ούτε γάτα ούτε ζημιά. Και άσε μετά τους κατοίκους να φωνάζουν ότι ένα κατάστημα 2.000 τετραγωνικών δεν μπορεί να είναι παρά σούπερ μάρκετ.

- Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι διάφορες άλλες υπηρεσίες του Δημοσίου έσπευσαν να εκδώσουν άδειες και πιστοποιητικά για το οικοδόμημα, χωρίς να ασχολούνται με το κεντρικό πρόβλημα.

Για παράδειγμα, εγκρίθηκε από το ΥΠΕΧΩΔΕ η κυκλοφοριακή σύνδεση του οικοπέδου, χωρίς να συσχετιστεί η θέση του με την προγραμματιζόμενη (από το ίδιο υπουργείο) νέα λεωφόρο που θα συνδέει την Πλακεντίας με τη Μεσογείων.

Στην ίδια κατηγορία ανήκει και η απαλλαγή από την υποχρέωση εκπόνησης Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που εξέδωσε και πάλι το ΥΠΕΧΩΔΕ. Με υπόμνημα προς τον γενικό γραμματέα της Περιφέρειας Αττικής (22/9/08) 13 δημοτικοί σύμβουλοι όλων των παρατάξεων της αντιπολίτευσης καταγγέλλουν ως απαράδεκτη και παράνομη την απόφαση της πλειοψηφίας της Δημαρχιακής Επιτροπής Χαλανδρίου, με την οποία χορηγήθηκε προέγκριση άδειας λειτουργίας σούπερ μάρκετ στο χώρο αυτό. Στο έγγραφο αυτό επισημαίνεται και η «πράξη της Δημαρχιακής Επιτροπής να αποδεχτεί μια ανταποδοτικού χαρακτήρα πρόταση της εταιρείας, σύμφωνα με την οποία η εταιρεία αναλαμβάνει να τοποθετήσει στέγαστρα στο γήπεδο Χαλανδρίου και στο κολυμβητήριο επί της οδού Αποστολοπούλου και να κατασκευάσει στο Ο.Τ. παιδική χαρά».

Οπως παρατηρούν οι δημοτικοί σύμβουλοι, «πέραν του ότι η διοίκηση κατά την ευρύτερη έννοια οφείλει να ενεργεί στο πλαίσιο της νομιμότητας και όχι επ' ανταλλάγματι, η αποδοχή δημιουργίας κοινωφελών χώρων εκ μέρους της εταιρείας από τον Δήμο ως ρυμοτομική αρμοδιότητα δεν αποτελεί αρμοδιότητα της Δημαρχιακής Επιτροπής αλλά του ίδιου του Δημοτικού Συμβουλίου».

«Ζούμε στην κυριολεξία», παρατηρούν οι δημοτικοί σύμβουλοι, «την παραλλαγή του γνωστού γνωμικού, "όπου γκρεμίζεται ένα σχολείο, χτίζεται μια φυλακή" στη νεότερη και πιο σύγχρονη εκδοχή, "όπου γκρεμίζεται ένα σχολείο, χτίζεται ένα σούπερ μάρκετ"».

 

(Ελευθεροτυπία, 28/3/2009)

 

www.iospress.gr