Τη θανατική ποινή αντιμετωπίζουν στις φυλακές οι χρήστες ναρκωτικών 

 

Ρέκβιεμ για μια «39χρονη»

 

Μια νέα γυναίκα προστέθηκε στα θύματα του σωφρονιστικού συστήματος στις 8 Φεβρουαρίου. Την ώρα που ο υπουργός Σ. Χατζηγάκης δικαιολογούσε τη διοίκηση των φυλακών που τιμώρησε κρατούμενο γιατί διάβαζε στο κελί του ένα πολιτικό έντυπο, στα υπόγεια του Κορυδαλλού πέθαινε αβοήθητη η Α.Π. Στην περίπτωση αυτή ο υπουργός δεν μπήκε καν στον κόπο να ψελλίσει έστω μια δικαιολογία. Διατάχθηκε όμως ΕΔΕ! Στην απόλυτη απαξίωση της ζωής ενός εξαρτημένου δεν βρέθηκε κανένα ίχνος αξιοπρέπειας από τους υπεύθυνους φορείς. Μόνη αξιοπρεπής μέσα στον πόνο της, η οικογένεια που κήδεψε ήσυχα το κορίτσι της και μαζί όλα τα γιατί και τα πώς. Πώς ένα παιδί δραστήριο, κοινωνικά ανήσυχο, ευαίσθητο και ταλαντούχο μεταμορφώθηκε σιγά σιγά σε έναν άνθρωπο άρρωστο και εξαρτημένο; Πώς ενώ αγωνίστηκε να γίνει καλά και ενώ τα είχε καταφέρει ξανακύλησε; Πώς -ευάλωτη όπως ήταν- την έμπλεξαν με αποτέλεσμα να συλληφθεί; Και τέλος, γιατί την άφησαν αβοήθητη να πεθάνει μέσα σε κρατικό ίδρυμα;

Το τελευταίο αυτό «γιατί» προσπαθήσαμε να αναζητήσουμε μιλώντας με τους υπεύθυνους φορείς.

* Τι μας είπε η διεύθυνση των φυλακών:

- Θα ήθελα να σας ρωτήσω για την κοπέλα που πέθανε στις φυλακές.

- Κουτσομιχάλη (διευθύντρια γυναικείων φυλακών Κορυδαλλού): Γι' αυτά τα θέματα θα πάρετε στο υπουργείο, δεν έχω αρμοδιότητα να σας ενημερώσω εγώ. Δεν μπορώ εγώ να σας δώσω πληροφορίες. Εχουμε εντολή για όλα τα θέματα που αφορούν τις φυλακές να απευθύνεστε στο γραφείο Τύπου ή στη γενική διεύθυνση του υπουργείου.

* Τι μας είπε το υπουργείο Δικαιοσύνης:

- Πότε έγινε ο εγκλεισμός της Α.Π. και με ποια κατηγορία;

- Νομίζω ότι έγινε στις 5/2 για χρήση και διακίνηση ναρκωτικών.


- Ηταν σε απομόνωση, όπως γράφτηκε;

- Πουθενά δεν γράφτηκε αυτό, ίσα ίσα το αντίθετο. Δεν ήταν σε καμία απομόνωση, ήταν με άλλες 6 μαζί για να την προσέχουν καλύτερα και κάθε 20 λεπτά της έκανε έλεγχο ο φύλακας. Γίνεται ΕΔΕ. Προφανώς έγινε μία αναρρόφηση.

- Προφανώς είχε στερητικό σύνδρομο!

- Προφανώς, και την πήγαν στο νοσοκομείο τρεις φορές επειδή αρνιόταν να πάρει τροφή και φάρμακα, ήθελε ναρκωτικά.

- Για ποιο λόγο βγήκε από το νοσοκομείο; Θεωρήθηκε ότι είναι καλά;

- Πήγε προσωρινά, γιατρός δεν είμαι, ήταν σε πρόγραμμα απεξάρτησης. Οι γιατροί βεβαίωσαν ότι είναι καλά. Ο φύλακας είχε εντολή να την παρατηρεί κι όταν πήγε το βράδυ τη βρήκε να έχει αναρρόφηση και δυστυχώς πέθανε στο ιατρείο.

* Τι δεν μας είπε το υπουργείο Δικαιοσύνης:

Με τη βοήθεια της δικηγόρου Κατερίνας Ιατροπούλου ανασυστήσαμε την προδιαγεγραμμένη πορεία της 39χρονης. Η τακτική που ακολουθείται σε τέτοιες περιπτώσεις είναι δεδομένη. Οποιος συλλαμβάνεται παραμένει στη ΓΑΔΑ ή στο αστυνομικό τμήμα μέχρι να οδηγηθεί στον ανακριτή. Στην περίπτωση που είναι χρήστης, μέχρι να πάει στον ανακριτή του χορηγούν κάποια υποκατάστατα ή (αν βρίσκεται στη ΓΑΔΑ) τον πηγαίνουν σε νοσοκομείο, ώστε να αντιμετωπίζεται κάπως το σκληρό στερητικό σύνδρομο των πρώτων ημερών. Αυτό άρχισε να συμβαίνει μετά τους πολλούς θανάτους κρατουμένων στη ΓΑΔΑ. Εάν κρατείται όμως σε αστυνομικό τμήμα (και ειδικά σε αυτό της Ομόνοιας), δεν κάνουν τον κόπο να τον πάνε σε νοσοκομείο. Εάν αυτός ο άνθρωπος επιζήσει κι οδηγηθεί στον ανακριτή, είναι σε τέτοια κατάσταση -λόγω του στερητικού συνδρόμου- που τις περισσότερες φορές είναι αδύνατο ακόμα και να μιλήσει μαζί του. Αν διαταχθεί προφυλάκιση, τότε ο κρατούμενος μεταφέρεται στις φυλακές Κορυδαλλού και οδηγείται στο υπόγειο, στην απομόνωση.

Στο χώρο αυτό υπάρχουν και άλλα άτομα. Οσοι προέρχονται απ' έξω. Η απομόνωση είναι υποχρεωτική για 4-5 μέρες, όχι για την παρακολούθηση της κατάστασης του χρήστη αλλά για να διασφαλιστεί ότι δεν μεταφέρει ουσίες στην υπόλοιπη φυλακή, έχοντας καταπιεί ή αποθηκεύσει στο σώμα του ναρκωτικά. Ο,τι λοιπόν και να έχει κάνει, μετά από 5 μέρες θα το έχει αποβάλει. Παλιότερα (επί Αραβαντινού) στους αδειούχους έδιναν ρετσινόλαδο και τους κρατούσαν λιγότερες μέρες στην απομόνωση. Πείστηκαν όμως ότι αυτό είναι βασανιστήριο και το έκοψαν. Ο άρρωστος χρήστης περνάει τη σκληρή δοκιμασία της απότομης στέρησης στο υπόγειο, χωρίς φροντίδα. Αν είναι μακροχρόνιος χρήστης, με εξασθενημένο οργανισμό, τότε δύσκολα επιβιώνει. Αυτές οι πρώτες 5-15 μέρες είναι οι πιο επικίνδυνες. Ο χρήστης σ' αυτό το στάδιο ούτε να φάει θέλει ούτε να πιει, και το μόνο που τον ανακουφίζει είναι κάποια ουσία. Είναι φυσικό λοιπόν στις συνθήκες αυτές πολλοί να πεθαίνουν. Πεθαίνει μετά από αυτή τη μεταχείριση και ως επιστέγασμα έχουμε και την εξαφάνισή του σαν πρόσωπο. Εμφανίζεται μόνο ένα στοιχείο της προσωπικότητάς του, η «39χρονη» και σβήνουν αυτό που έχει σβήσει ήδη ολόκληρη η κοινωνία. Την κοινωνική και προσωπική της ύπαρξη. Η αναγγελία ότι «39xρoνη» απεβίωσε στον Κορυδαλλό είναι η οριστική εξαφάνιση που όμως έχει επιτευχθεί με όλους τους παραπάνω τρόπους.

Οταν παραμελείς έναν άνθρωπο άρρωστο και δεν του δίνεις αυτό που χρειάζεται, ήδη τον έχεις διαγράψει. Ποιος βάζει άραγε τους γιατρούς να υπογράφουν εξιτήρια; Πώς ξέρουν οι υπεύθυνοι πόσο θα κρατήσει το στερητικό σύνδρομο και την επικινδυνότητά του ιδίως σε μεγαλύτερες ηλικίες; Εάν την είχαν επάνω, μπορεί να την σώζανε. Οι κρατούμενες είναι πιο έμπειρες και θα ξέρανε ίσως να το χειριστούνε. Εχουν φτάσει όλοι να τρέμουνε τόσο πολύ αυτό το στάδιο, είναι τέτοια η διαμαρτυρία και η αγανάκτηση, που επιβάλλεται ν' αλλάξει αυτό το καθεστώς. Μέχρι τώρα δεν πηγαίνει κανένας στη φυλακή αν δεν περάσει πρώτα την απομόνωση. Ακόμη κι αυτοί που γυρνάνε από την πενθήμερη άδεια, περνάνε υποχρεωτικά 4-5 μέρες στην απομόνωση. Με οποιοδήποτε αδίκημα, ακόμη κι αν δεν αφορά ναρκωτικά. Η απομόνωση γίνεται αποκλειστικά και μόνο για να μη μεταφερθεί κάτι στην υπόλοιπη φυλακή. Λες και στη φυλακή δεν υπάρχουν -από διάφορες μεριές- τα πάντα. Εκτός κι αν υπάρχει "μονοπωλιακό" καθεστώς παροχής ουσιών στους κρατούμενους.

Ολη η ζωή του εξαρτημένου είναι δραματική. Τους οδηγούν σε θάνατο. Η αναμονή στον ΟΚΑΝΑ είναι 4 χρόνια, τα προγράμματα δέχονται μόνο τους μικρούς σε ηλικία, η τρομερή γκετοποίηση των εξαρτημένων, τα προγράμματα επανένταξης που δεν λειτούργησαν, το σύρσιμο έξω από τον ΟΚΑΝΑ, η φυλάκιση και τελικά με μαθηματική ακρίβεια ο θάνατος. Στη φυλακή διακόπτεται απότομα η χρήση χωρίς δυνατότητα επιλογής -όπως στις άλλες χώρες της Ε.Ε.- ακόμα κι αν ο χρήστης δεν θέλει, δεν είναι έτοιμος. Στην Ελλάδα όλοι πλέον γνωρίζουν ότι πρόκειται για αρρώστους. Δεν υπάρχει δικαιολογία για να τους αντιμετωπίζουν ακόμα σαν οποιοδήποτε άλλο παραβατικό περιστατικό. Ολοι μαζί στην απομόνωση κι αν επιζήσουν επέζησαν. Σαββατοκύριακα δεν υπάρχει ψυχή εκεί, όχι γιατρός. Ο φύλακας τι να κάνει, δεν είναι δουλειά του να περνάει να κοιτάει αν είναι εν ζωή ο άρρωστος κρατούμενος, ούτε ξέρει από ιατρικές φροντίδες.

Ανθρωποι που είχαν όνειρα, είχαν εκφραστεί κοινωνικά εξαφανίζονται πίσω από το σχήμα «εξαρτημένος 40χρονος». Κι όμως υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να ξεφύγουν, να σπουδάσουν, να ολοκληρώσουν τα όνειρά τους. Γράφονται στα σχολεία δεύτερης ευκαιρίας κι αγωνίζονται. Δεν είναι ξεγραμμένα άτομα και ούτε είναι φυσιολογική κατάληξή τους ο πρόωρος θάνατος. Από καθαρή τύχη δεν είναι πολύ περισσότεροι οι θάνατοι έτσι όπως αντιμετωπίζεται το πρόβλημα. Πότε ένας φύλακας τον πρόλαβε, πότε ένας άλλος τον βοήθησε και έτσι κάποιοι επέζησαν. Μπακάλικα επέζησαν, μπακάλικα επιζούν. Από τη στιγμή που συλλαμβάνεται ένας χρήστης πρέπει να μπορεί να περάσει ακίνδυνα το στερητικό στάδιο ή να επιλέξει να μπει σε πρόγραμμα απεξάρτησης. Είναι τόσο απλό, αντί να τον πετάνε με άλλους μαζί στο υπόγειο, να του χορηγούν μεθαδόνη ή ό,τι άλλο με στοιχειώδη ιατρική παρακολούθηση και να μην υπογράφουν τη θανατική του καταδίκη. Δεν μπορεί σήμερα μια τόσο δύσκολη διεργασία όπως η αποτοξίνωση να περνάει από το υπόγειο του Κορυδαλλού. Θα πάνε δηλαδή και οι υπεύθυνοι ιδιοκτήτες και ναυτικοί του Τζούνιορ με τους 3,5 τόνους κοκαΐνης στα υπόγεια; Αστείο πράγμα!

Η μεγαλύτερη, τέλος, προσβολή σε κάθε νεκρό κρατούμενο είναι ότι διατάχθηκε ΕΔΕ. Δηλαδή η Πολιτεία έκανε το καθήκον της. Διερεύνησε όμως ποτέ μια ΕΔΕ για ποιο λόγο επικράτησε το σύστημα εισαγωγής ενός εξαρτημένου στο υπόγειο; Ποια ΕΔΕ πρέπει να διαταχθεί για να δούμε αν οι συνθήκες κράτησης είναι οι κατάλληλες; Διατάχθηκε ΕΔΕ για το αν υπήρχαν οι προϋποθέσεις για αυτή τη γυναίκα να επιβιώσει; Οχι! Γιατί δεν μπορούσε να φάει, τι συμπτώματα είχε από το στερητικό; Μην ξεχνάμε το στρες, τις ενοχές αυτής της γυναίκας που μπήκε στη φυλακή, που είχε προσπαθήσει να ξεφύγει και τα είχε καταφέρει για μεγάλο διάστημα. Ηξεραν άραγε τις ευαισθησίες και τη λεπτότητα αυτής της κοπέλας;

Ο επίλογος που ακούγεται σαν ανέκδοτο είναι τα λόγια του ίδιου του σημερινού υπουργού Δικαιοσύνης, που ακολουθεί πιστά το δρόμο των προκατόχων του σε ολοένα και περισσότερο κατασταλτικά μονοπάτια:

«Η προάσπιση των θεσμών είναι χρέος και "πυξίδα" για μας. Η ικανοποίηση του αισθήματος του δικαίου μεταξύ των πολιτών, η προάσπιση βασικών ελευθεριών και παράλληλα η γρήγορη κίνηση της νομοθετικής πρωτοβουλίας θα είναι στις πρώτες προτεραιότητες και εμού προσωπικά ως υπουργού Δικαιοσύνης». Ηδη μετά τους δεκάδες θανάτους κρατουμένων του 2007 (το ίδιο το υπουργείο τους ανεβάζει πάνω από 50) άρχισαν τα θλιβερά μαντάτα του 2008. Φαίνεται τελικά πως η μεθαδόνη είναι πολύ ακριβότερη για τα υπουργεία από δυο μέτρα χώμα.

 

 

(Ελευθεροτυπία, 16/2/2008)

 

www.iospress.gr