Τα μέλη της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών ψηφίζουν αύριο για νέο Δ.Σ.

 

Περιπέτειες ενός ιστορικού σωματείου



Αύριο το πρωί ανοίγουν οι κάλπες του ιστορικού σωματείου «Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών» (ΕΕΛ, www.eel.org.gr). Από τις 10 ώς τις 6 το απόγευμα τα μέλη της ΕΕΛ καλούνται να εκλέξουν νέο Διοικητικό Συμβούλιο. Οι αρχαιρεσίες αυτές θα έμοιαζαν με οποιαδήποτε άλλη εκλογική διαδικασία σωματείου, αν δεν συνοδεύονταν από σοβαρές αντιδικίες μεταξύ μελών, που έχουν φτάσει μάλιστα στα δικαστήρια. Επίδικο αντικείμενο της υπόθεσης είναι η τροποποίηση του καταστατικού της ΕΕΛ που αποφασίστηκε σε Γενική Συνέλευση στις 13/5/06. Μέλη της ΕΕΛ έχουν υποβάλει αιτήσεις και αγωγές στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, προσβάλλοντας τη νομιμότητα αυτής της Γενικής Συνέλευσης, με βασικό επιχείρημα ότι δεν ήταν παρόντα τα μισά από τα μέλη, όπως απαιτεί το καταστατικό του σωματείου. Σύμφωνα με τις παρεμβάσεις αυτές, «ο αριθμός των μελών του σωματείου, σύμφωνα με τον κατάλογο των μελών του έτους 2006 ανέρχεται σε 384, ήτοι τα μισά ανέρχονται σε 192, ενώ (στη γενική συνέλευση) παρέστησαν μόνο 126». Στα επιχειρήματα κατά της νομιμότητας εκείνης της γενικής συνέλευσης προστίθεται και η καταγγελία ότι η εκκαθάριση του μητρώου των μελών που πραγματοποίησε το Διοικητικό Συμβούλιο δεν ήταν σύννομη.

Η υπόθεση εξετάστηκε στα δικαστήρια την περασμένη Τρίτη και Πέμπτη και αναμένονται οι σχετικές αποφάσεις. Ούτως ή άλλως αυτό δεν θα έχει κάποιες άμεσες επιπτώσεις, εφόσον το απερχόμενο Δ.Σ. έχει φροντίσει να διεξαχθούν οι αυριανές εκλογές με το παλιό καταστατικό.

Κατάργηση της απλής αναλογικής;

Αλλά ανεξάρτητα από το ποιοι έχουν δίκιο στην καταμέτρηση των μελών στη διαδικασία της γενικής συνέλευσης του περασμένου Μαΐου, παραμένει το ερώτημα: για ποιο λόγο υπάρχει τέτοια αντιπαράθεση γύρω από το ζήτημα της τροποποίησης του καταστατικού; Ποιο είναι τελοσπάντων αυτό το σημαντικό ζήτημα που διχάζει τα μέλη του ιστορικού σωματείου; Το κρίσιμο ζήτημα από ό,τι φαίνεται εντοπίζεται στο άρθρο 7 του καταστατικού, το οποίο κατά την τροποποίηση που εισηγήθηκε το Δ.Σ., μετατρέπει τον τρόπο εκλογής από απλή αναλογική σε πλειοψηφικό σύστημα. Σύμφωνα με τη διατύπωση του τροποποιημένου καταστατικού, «οι αρχαιρεσίες διεξάγονται με ενιαίο ψηφοδέλτιο».

Πρόκειται ασφαλώς για πρωτοφανή τροποποίηση καταστατικού σωματείου. Οι εκλογές με «ενιαίο ψηφοδέλτιο» ως γνωστόν κάτω από την επίκληση της «ενότητας του κλάδου ή του χώρου» αποκλείουν την ύπαρξη παρατάξεων και στην πραγματικότητα επιβάλλουν τεχνητά την παντοκρατορία της ισχυρότερης (άτυπης) παράταξης, αποκλείοντας κάθε αντιπολίτευση και κατά συνέπεια κάθε ουσιαστικό έλεγχο.

Εδώ και πολλά χρόνια, από την περίοδο της μεταπολίτευσης και μετά την οδυνηρή εμπειρία των σωματείων-σφραγίδα των περασμένων δεκαετιών, υπήρξε η τάση εφαρμογής της απλής αναλογικής σε όλα τα σωματεία που έχουν πολιτικό, πνευματικό, επαγγελματικό ή συνδικαλιστικό περιεχόμενο. Οσα σωματεία εξαιρούνται από αυτό τον κανόνα είναι συνήθως δέσμια παρωχημένων καταστατικών και ο μόνος λόγος που παραμένουν στη λογική του πλειοψηφικού συστήματος και του «ενιαίου ψηφοδέλτιου» είναι ότι αδυνατούν να συγκεντρώσουν τις αυξημένες πλειοψηφίες που απαιτούνται για τη δημοκρατική προσαρμογή.

Και να τώρα που βλέπουμε να συμβαίνει το αντίστροφο, δηλαδή η υπαναχώρηση από την απλή αναλογική στο πλειοψηφικό σύστημα. Η αντίδραση πολλών μελών σ' αυτή την πρωτοβουλία του Δ.Σ. ήταν λοιπόν αναμενόμενη. Στην υπό αμφισβήτηση γενική συνέλευση του Μαΐου απείχαν δύο από τις τρεις παρατάξεις που δραστηριοποιούνται στην ΕΕΛ, η Αγωνιστική Πανδημοκρατική Ενότητα Λογοτεχνών -**Συνεργαζομένων (ΑΠΕΛ-Σ) και η Ενωτική Εκφραση Λογοτεχνών (Εν.Ε.Λ.). Μετείχε μόνο η τρίτη παράταξη, η Λογοτεχνική Συνεργασία (Λ.Σ.) την οποία εκπροσωπεί ο απερχόμενος πρόεδρος της ΕΕΛ κ. Παύλος Ναθαναήλ.

Διάλογος ή διαγραφές;

Η υπόθεση αυτή έχει ιστορικό βάθος. Δεν πρόκειται για ξαφνική έμπνευση των σημερινών διοικούντων τον σωματείο. Εδώ και κάποια χρόνια, η κριτική που ασκείται στην πολιτεία του Δ.Σ. έχει αντιμετωπιστεί με σπασμωδικά μέτρα περιστολής της δημοκρατικής έκφρασης. Χαρακτηριστική είναι η περιπέτεια του συγγραφέα Βαγγέλη Σακκάτου, γνωστού στους αναγνώστες του «Ιού» από παλιότερα δημοσιεύματα («Το μαντολίνο της Γκεστάπο», 4/6/00 και «Τα διαβατήρια και ο κ. γενικός», 21/11/04). Ο κ. Σακκάτος ανήκει στην παράταξη Ενωτική Εκφραση Λογοτεχνών και έχει ασκήσει έντονη κριτική στη διαχείριση του σωματείου από το προεδρείο του Δ.Σ. Πριν από τέσσερα χρόνια είχε διεξαχθεί γενική συνέλευση των μελών του σωματείου και θα ακολουθούσαν αρχαιρεσίες στις 16/6/02. Από ορισμένα μέλη διαπιστώθηκαν παρατυπίες και αυθαιρεσίες στη διαδικασία της γενικής συνέλευσης. Αυτές οι παρατυπίες καταγράφηκαν σε ανακοίνωση της Ενωτικής Εκφρασης Λογοτεχνών που εκδόθηκε στις 9/6/06. Το πρόβλημα στις διαδικασίες της γενικής συνέλευσης αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η εφορευτική επιτροπή παραιτήθηκε, ενώ οι αρχαιρεσίες πραγματοποιήθηκαν πολύ αργότερα (29/9/02). Στις εκλογές αυτές εκλέχτηκε ως μέλος του Δ.Σ. και ο κ. Σακκάτος. Λίγες μόνο βδομάδες μετά την εκλογή του, ο κ. Σακκάτος παραπέμφθηκε στο πειθαρχικό συμβούλιο, με την κατηγορία ότι η προ μηνών ανακοίνωση της παράταξής του περιείχε δυσφημιστικές αναφορές για τον πρόεδρο της γενικής συνέλευσης. Το πειθαρχικό συμβούλιο συνεδρίασε στις 16/12/02 και επέβαλε στον κ. Σακκάτο την «πρόσκαιρη παύση από την ιδιότητα του μέλους της ΕΕΛ επί δύο έτη». Ο πρόεδρος του πειθαρχικού μάλιστα υποστήριξε την οριστική παύση.

Ετσι ένα μόλις πρόσφατα εκλεγμένο μέλος του Δ.Σ. αποκλείστηκε από το σωματείο εξαιτίας μιας δημόσιας ανακοίνωσης της παράταξής του. Οπως ήταν φυσικό, ο κ. Σακκάτος κατέφυγε στη δικαιοσύνη και δικαιώθηκε πανηγυρικά. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών με την 47/87/2003 απόφασή του ακύρωσε την απόφαση του πειθαρχικού συμβουλίου της ΕΕΛ και καταδίκασε το σωματείο να καταβάλει τη δικαστική δαπάνη. Το δικαστήριο έκρινε ότι «τα αναγραφόμενα στην ανακοίνωση δεν συνιστούν παράπτωμα αλλά αποτελούν άσκηση δικαιώματος, έκφραση γνώμης και άσκηση κριτικής αναφορικά με τα όσα έλαβαν χώρα στη γενική συνέλευση», ενώ επισημαίνονται και οι παρατυπίες που διαπιστώθηκαν στη συνέλευση.

Το κακό είναι ότι το Δ.Σ. της ΕΕΛ δεν αρκέστηκε σ' αυτή τη δικαστική απόφαση, αλλά υπέβαλε και έφεση, επιμένοντας πεισματικά στην αποβολή του κ. Σακκάτου. Αλλά και το Εφετείο Αθηνών με την απόφαση 1429/2004 επικύρωσε την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου. Ο κ. Σακκάτος αποκαταστάθηκε, αλλά όλη αυτή η διαδικασία καταδείχνει το έλλειμμα δημοκρατίας σε ένα σωματείο, το οποίο θα έπρεπε να επιδεικνύει απόλυτη ανοχή σε κάθε κριτική φωνή. Για ποιο λόγο παρουσιάζεται αυτό το έλλειμμα δημοκρατίας; Τι έχουν να φοβηθούν οι διοικούντες από τον κριτικό έλεγχο των μελών του σωματείου;

Μετά από όλα αυτά, αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον οι αυριανές αρχαιρεσίες. Είναι σίγουρο ότι ο μοναδικός δρόμος για την επιβίωση του ιστορικού σωματείου, από το οποίο πέρασαν μορφές των ελληνικών γραμμάτων, είναι η αυστηρή τήρηση των δημοκρατικών διαδικασιών και ο σεβασμός όλων των απόψεων, όσο «κριτικές» ή «ενοχλητικές» κι αν θεωρούνται.


 

 

Ζήτημα δημοκρατίας


Οταν έγινε η πρώτη προσπάθεια να τροποποιηθεί το καταστατικό της ΕΕΛ και να εισαχθεί το ενιαίο ψηφοδέλτιο κατά την εκλογή των οργάνων του σωματείου, ζητήθηκε γνωμοδότηση από τον πρώην πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθήνας κ. Ευάγγελο Μαχαίρα. Στην απάντησή του, που φέρει ημερομηνία 4/5/03, ο έγκριτος νομικός πρότεινε ορισμένες αλλαγές και κυρίως κατέκρινε την αντικατάσταση της απλής αναλογικής από το πλειοψηφικό σύστημα. Στην αμέσως επόμενη συνεδρίασή του (9/5/03) το ΔΣ της ΕΕΛ αποφάσισε ομόφωνα να ενσωματωθούν όλες οι προτάσεις του κ. Μαχαίρα στο σχέδιο του νέου καταστατικού. Αλλά σιωπηρά το προεδρείο τού Δ.Σ. επανέφερε τρία χρόνια αργότερα την πρόταση για ενιαίο ψηφοδέλτιο. Παραθέτουμε το απόσπασμα από τη γνωμοδότηση του κ. Μαχαίρα:

«Ειδικότερα επί του άρθρου με το οποίο προτείνεται η καθιέρωση του ενιαίου ψηφοδελτίου και συνεπώς του πλειοψηφικού συστήματος στις αρχαιρεσίες της ΕΕΛ, έχω να παρατηρήσω τα εξής:

Υπήρξα επί μία εικοσαετία περίπου πρόεδρος της "Επιτροπής για την Απλή Αναλογική" και αγωνίστηκα όχι απλώς υπέρ του συστήματος αυτού, αλλά και κατά της νόθευσής του με διάφορους νόμους περί 'ενισχυμένης αναλογικής', κ.λπ. Η επιτροπή αυτή είχε απήχηση στον ελληνικό λαό (μετείχαν οι Γ. Μαύρος, Γ. Μυλωνάς, Χ. Πρωτόπαπας, Γ. Κριμπάς, Ι. Πεσμαζόγλου) και κατά το έτος 1989 υποβάλαμε στη Βουλή σχέδιο νόμου για την καθιέρωση της απλής αναλογικής, ελπίζοντας ότι η τότε κυβέρνηση (ΠΑΣΟΚ, Ν.Δ., Συνασπισμός) ή τουλάχιστον η πλειοψηφία της Βουλής (ΠΑΣΟΚ, Συνασπισμός) θα την εψήφιζε. Δυστυχώς όμως δεν την εισήγαγαν καν προς συζήτηση (βλ. σελ. 251του βιβλίου μου "Διότι δεν συνεμορφώθην προς τας υποδείξεις").

Αφού για τη γνήσια έκφραση της θέλησης του ελληνικού λαού στο θέμα της εκλογής των εκπροσώπων του θεωρώ ότι το καλύτερο σύστημα είναι η απλή αναλογική, δεν είναι δυνατόν να έχω διαφορετική γνώμη για τα μέλη ενός πνευματικού σωματείου όπως η ΕΕΛ».

Ευάγγελος Ι. Μαχαίρας

 

(Ελευθεροτυπία, 4/11/2006)

 

www.iospress.gr