Πώς η ελληνική κυβέρνηση εμπόδισε έναν καθηγητή πληροφορικής να δουλέψει στο ΝΑΤΟ
 

Το ΝΑΤΟ και ο «εθνικώς ύποπτος» καθηγητής

 

Στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης οι σχέσεις της Ελλάδας με το ΝΑΤΟ περνούσαν από ένα ιδιόμορφο στάδιο. Με μια θεαματική απόφαση, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής απέσυρε τη χώρα από το στρατιωτικό σκέλος της συμμαχίας το 1974, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη γραμμή ίσης απόστασης που τηρούσε το ΝΑΤΟ μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Η επάνοδος της Ελλάδας στο στρατιωτικό σκέλος θα γινόταν τον Οκτώβριο του 1980 επί πρωθυπουργίας Γεωργίου Ράλλη.

Πράγματα γνωστά και καταγραμμένα πλέον στα κείμενα των ιστορικών της περιόδου. Ενα επεισόδιο, όμως, που δεν είναι γνωστό από αυτή τη μεταβατική περίοδο των ελληνο-ΝΑΤΟϊκών σχέσεων είναι η υπόθεση της τοποθέτησης ενός Ελληνα σε ένα νευραλγικό πόστο των κέντρων επιστημονικού σχεδιασμού στο αρχηγείο του ΝΑΤΟ στη Χάγη. Ολες οι χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ προωθούν, όπως συμβαίνει και σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς, δικούς τους πολίτες σε όσες περισσότερες θέσεις μπορούν. Το παράδοξο είναι ότι στην περίπτωση αυτή η χώρα προέλευσης του υποψήφιου στελέχους του ΝΑΤΟ ήταν εκείνη που εμπόδισε τον διορισμό. Ο άνθρωπος που είχε επιλεγεί ως κατάλληλος από το ΝΑΤΟ μετά από πολύμηνη διαδικασία κόπηκε τελικά από την ελληνική πλευρά, επειδή κρίθηκε ότι δεν καλύπτει τις απαιτήσεις «ασφάλειας» που απαιτούσε η θέση. Βλέπετε, ο Ελληνας πολίτης που είχε διοριστεί ήταν αριστερός, στέλεχος του ΚΚΕ, άρα κατά την ελληνική κυβέρνηση απορριπτέος.

Ο Στέργιος Κλημόπουλος

Η μικρή αυτή ιστορία είναι ιδιαίτερα διδακτική για τον τρόπο που αντιμετώπιζε η Ελλάδα το ΝΑΤΟ, ακόμα και κατά την περίοδο που υποτίθεται ότι κρατούσε επιφυλάξεις για τη συμμαχία και επιδίωκε να μειώσει τη μονόπλευρη πίεσή της υπέρ της Τουρκίας στο Κυπριακό και τα ζητήματα του Αιγαίου. Δυστυχώς ο πρωταγωνιστής της υπόθεσης δεν ζει σήμερα για να μας περιγράψει από πρώτο χέρι την εμπειρία του. Μιλούν όμως τα ντοκουμέντα αυτής της υπόθεσης που έχουν διασωθεί από την οικογένειά του. Ο Στέργιος Κλημόπουλος, ο οποίος πέθανε σε ηλικία μόλις 56 χρόνων το 2002, ήταν στα μέσα της δεκαετίας του 1970 ένας από τους ελάχιστους ειδικευμένους σε ζητήματα πληροφορικής στη χώρα μας. Πήρε το πτυχίο του μαθηματικού στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας το 1969 και έκανε μεταπτυχιακά στην επιστήμη των υπολογιστών στο Λίβερπουλ ενώ κατέθεσε τη διατριβή του στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας το 1976. Υπήρξε μόνιμος επιμελητής του Πανεπιστημίου Πατρών και εργάστηκε στον ιδιωτικό τομέα ως αναλυτής συστημάτων. Μετείχε ως μέλος και ως υπεύθυνος σε διάφορες μελετητικές και ερευνητικές ομάδες και έχει δημοσιεύσει ερευνητικά άρθρα σε έγκριτα ξένα περιοδικά, καθώς και διάφορες μελετητικές εργασίες. Μέχρι το θάνατό του ήταν εν ενεργεία καθηγητής και προϊστάμενος του Τμήματος Πληροφορικής στα ΤΕΙ Αθήνας.

Ομως ταυτόχρονα ο Κλημόπουλος ήταν και ένας συνεπής κομμουνιστής, μέλος του ΚΚΕ από το 1975. Αντιγράφουμε από τον «Ριζοσπάστη» (3/3/02): «Εφυγε από κοντά μας Σάββατο ξημερώματα ο σύντροφος Στέργιος Κλημόπουλος, καθηγητής πληροφορικής στα ΤΕΙ Αθήνας. Ο σ. Στέργιος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1946. Από μικρός μαθητής και αργότερα φοιτητής πήρε μέρος στους αγώνες της νεολαίας και του λαού μας. Συνέχισε την αγωνιστική προσφορά του από το 1975 σταθερά σαν μέλος και στέλεχος του Κόμματος στο χώρο της Παιδείας και του μαζικού κινήματος στα ΤΕΙ. Στην οικογένειά του εκφράσανε τα συλλυπητήριά τους η Αλέκα Παπαρήγα και ο Χαρίλαος Φλωράκης».

Προσθέτουμε ότι ο Στέργιος Κλημόπουλος υπήρξε στις αρχές της δεκαετίας του '90 και υπεύθυνος του τμήματος Παιδείας της Κ.Ε. του ΚΚΕ, με πλούσια αρθρογραφία για εκπαιδευτικά ζητήματα στο «Ριζοσπάστη» και άλλα έντυπα.

Η θέση στο ΝΑΤΟ

Πώς βρέθηκε ένας κομμουνιστής επιστήμονας στο κατώφλι του ΝΑΤΟ και μάλιστα εκείνη την περίοδο, του Ψυχρού Πολέμου; Η υπόθεση ξεκινά το φθινόπωρο του 1978. Το ΝΑΤΟ είχε προκηρύξει μια θέση στη Διεύθυνση Μαθηματικών - Υπολογιστών στο Ανώτατο Αρχηγείο της συμμαχίας στη Χάγη της Ολλανδίας (STC). Οι πρώτες προσπάθειες εντοπισμού ενός κατάλληλου επιστήμονα από τις χώρες-μέλη απέβησαν άκαρπες. Σε έγγραφο του ΝΑΤΟ προς τους αξιωματικούς συνδέσμους όλων των κρατών-μελών αναφέρεται ότι μετά τη δημόσια προκήρυξη της θέσης σε εφημερίδες και περιοδικά «υποβλήθηκαν 60 αιτήσεις, από τις οποίες μόνο 4 θεωρήθηκαν κατάλληλες με βάση τα έγγραφα που τις συνόδευαν. Εντούτοις από τις συνεντεύξεις που ακολούθησαν, διαπιστώθηκε ότι κανείς από αυτούς τους υποψηφίους δεν ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις της θέσης». Κατόπιν αυτού επιχειρήθηκε μια νέα προσπάθεια ανεύρεσης κατάλληλου επιστήμονα «χωρίς να ελαττωθούν οι προϋποθέσεις» (9980/ΡΟ/2955/78, 14/11/1978).

Από τον μικρό κύκλο των Ελλήνων που είχαν προχωρημένες γνώσεις πληροφορικής εκείνη την περίοδο ξεχώριζε ο Στέργιος Κλημόπουλος. Μέλος του ΚΚΕ από το 1975, ο Κλημόπουλος ρώτησε το κόμμα πριν απαντήσει θετικά στην πρόταση που του έγινε. Η ηγεσία του ΚΚΕ έδωσε τη συγκατάθεσή της. Το θέμα είχε σοβαρή εθνική σημασία, διότι στην υπηρεσία όπου θα εργαζόταν ο νεοδιοριζόμενος υπάλληλος του ΝΑΤΟ υπηρετούσε ήδη ένας Τούρκος επιστήμονας.

Με εμπιστευτικό επείγον έγγραφό του, στις 24/2/79, το ελληνικό Γενικό Επιτελείο Εθνικής Αμύνης έστειλε στο ΝΑΤΟ το βιογραφικό και τα στοιχεία του Στέργιου Κλημόπουλου, προτείνοντάς τον μαζί με έναν άλλο καθηγητή πληροφορικής. Το έγγραφο υπογράφει ο υποστράτηγος Αναστάσιος Γαρδίκας, διευθυντής Δ' Κλάδου. Στις 9/4/79 η τεχνική υπηρεσία του Αρχηγείου του ΝΑΤΟ στέλνει έγγραφο στον Στ. Κλημόπουλο, με τον οποίο τον καλεί για συνέντευξη στη Χάγη. Στις 19/4/79, με εμπιστευτικό και εξαιρετικά επείγον έγγραφο, το Γενικό Επιτελείο ενημερώνει το Πανεπιστήμιο Πατρών ότι «σχετικά με την κατάληψη της θέσεως εις την Διεύθυνσιν Μαθηματικών Υπολογιστών του STC, έγινε δεκτή μόνον η αίτησις του Επιμελητού κ. Κλημόπουλου και προσκαλείται ο ίδιος στη Χάγη για συνέντευξη στις 27 Απριλίου». Το έγγραφο υπογράφει ο αρχιπλοίαρχος Σπ. Μαγκανιάρης, διευθυντής μελετών.

Η συνέντευξη στο αρχηγείο του ΝΑΤΟ έγινε και ο Στ. Κλημόπουλος θεωρήθηκε απολύτως κατάλληλος για τη θέση. Με νέο έγγραφό του, το Γενικό Επιτελείο αποστέλλει στις 21/6/79 τους όρους της πρόσληψης «με την παράκληση να την επιδώσετε στον ενδιαφερόμενο άνευ καθυστερήσεως. Παρακαλούμε τον κ. Κλημόπουλο να μας γνωρίση το συντομότερον επί της αποδοχής των όρων της προσλήψεώς του, προκειμένου να δοθή καταφατική απάντησις εις SHAPE/STC».

Το εμπιστευτικό έγγραφο υπογράφει ο υποναύαρχος Χρίστος Καρακίτσος, διευθυντής Δ' Κλάδου, και συνοδεύεται από τους λεπτομερείς όρους εργασίας (μισθός, ασφάλεια, συνθήκες εγκατάστασης).

Διορισμός και απόρριψη

Στις 23/6/79, τη μέρα δηλαδή που ενημερώθηκε για την επιλογή του, ο Στ. Κλημόπουλος έστειλε προς το Γενικό Επιτελείο επιστολή αποδοχής του διορισμού του:

«Αξιότιμοι κύριοι,

Αναφορικά με την επιστολή σας 933/414666 της 21/6/79 σας πληροφορώ ότι αποδέχομαι την πρόσληψη στο SHAPE/STC σύμφωνα με τους όρους που αναφέρονται στο σχετικό έγγραφο του STC».

Η αποδοχή αυτή, όμως, έμεινε αναπάντητη. Μάταια περίμενε ο καθηγητής να τον ειδοποιήσουν από το Γενικό Επιτελείο, έτσι ώστε να προλάβει τη νέα εκπαιδευτική περίοδο του φθινοπώρου. Ούτε φωνή ούτε ακρόαση. Από εκεί που όλη η σχετική αλληλογραφία διεκπεραιωνόταν ως εξαιρετικά επείγουσα, τώρα που το θέμα είχε κλείσει, οι αρμόδιοι του Γενικού Επιτελείου την ...ξέχασαν. Χρειάστηκε να αναζητήσει ο Κλημόπουλος κάποιους γνωστούς για να μάθει τι απέγινε, αλλά και πάλι δεν έμαθε τίποτα για την τύχη της πρόσληψης. Εως ότου το Φεβρουάριο του 1980 έλαβε ένα εμπιστευτικό έγγραφο από την Πολεμική Αεροπορία, το οποίο τον ενημέρωνε ότι «κόπηκε» λόγω φρονημάτων. Η διατύπωση είναι βέβαια πιο λεπτή. Το έγγραφο, το οποίο υπογράφει ο αντισμήναρχος Ηλίας Αρκουμανέας, αξιωματικός σύνδεσμος STC, πληροφορεί τον καθηγητή ότι απορρίπτεται για λόγους ασφαλείας:

«Κύριε Κλημόπουλε

Ως Αξιωματικός Σύνδεσμος του STC εξουσιοδοτήθηκα να σας πληροφορήσω ότι, επειδή οι απαιτήσεις για πιστοποιητικό ασφαλείας εξαιρετικά υψηλής διαβαθμίσεως που απαιτείται για πρόσληψη επιστήμονος στο STC δεν ικανοποιήθηκαν, δεν είναι δυνατή η εργασία σας στο STC».

Με άλλα λόγια, δεν μας κάνετε διότι δεν είσθε «εθνικόφρων». Το ενδιαφέρον στην περίπτωση αυτή είναι ότι ο Στέργιος Κλημόπουλος δεν είχε τότε ακόμα εκδηλωθεί ανοιχτά ως στέλεχος του ΚΚΕ. Η ενημέρωση δηλαδή των ελληνικών υπηρεσιών ασφαλείας προερχόταν από κάποιο σκοτεινό φάκελο άγνωστης προέλευσης.

Οπως θα πληροφορηθεί εκ των υστέρων ο καθηγητής, το ζήτημα της πρόσληψής του αποτέλεσε αντικείμενο ειδικής σύσκεψης στην οποία πήραν μέρος ο τότε αρχηγός ΓΕΕΘΑ στρατηγός Ντάβος και ο τότε υπουργός Εθνικής Αμύνης Ευάγγελος Αβέρωφ. Ο στρατηγός πρότεινε να γίνει αποδεκτός ο διορισμός, με το επιχείρημα ότι ήδη η Τουρκία διέθετε δικό της στέλεχος σ' αυτή τη νευραλγική υπηρεσία του ΝΑΤΟ, όμως ο υπουργός ήταν ανένδοτος. Καθώς φαίνεται, η «ΝΑΤΟϊκή ασφάλεια» προείχε των ελληνικών «εθνικών συμφερόντων».
 

 

(Ελευθεροτυπία, 20/5/2006)

 

www.iospress.gr