Μικρή περιδιάβαση στα γκράφιτι και τις πολιτικές αφίσες της βουλγαρικής πρωτεύουσας 
 

Τοίχοι της Σόφιας

 

Οι τοίχοι έχουν τη δική τους ιστορία, όχι μόνο σε ταραγμένες ιστορικές εποχές αλλά και σε καιρούς που συνηθίζουμε να θεωρούμε «κανονικούς», χωρίς ιδιαίτερες πολιτικοϊδεολογικές εξάρσεις. Απεναντίας: όσο πιο καταθλιπτική είναι η μονοχρωμία του επίσημου λόγου, τόσο πιο ενδιαφέρουσα γίνεται η καταγραφή του «παράλληλου» (και κατά κανόνα υποτιμημένου) δημόσιου λόγου που αποτυπώνεται σε αφίσες και συνθήματα γραμμένα με σπρέϊ ή μαρκαδόρο.

Παραθέτουμε σήμερα ένα μικρό και κάθε άλλο παρά εξαντλητικό δείγμα από τις αφίσες και τα συνθήματα που συναντήσαμε περπατώντας στους δρόμους της Σόφιας. Ολες οι φωτογραφήσεις έγιναν κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Μαρτίου κι αντιστοιχούν σε μια συγκυρία πολιτικά μάλλον υποτονική, εννιά μήνες μετά τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές.

Οι πολιτικοϊδεολογικοί χώροι που κυριαρχούν στο «διάλογο» των τοίχων, είναι αυτοί των «άκρων»: αντιεξουσιαστές και νεοφασίστες. Οι δυνάμεις του «μεσαίου χώρου» έχουν, άλλωστε, πολύ πιο «αξιοπρεπή» μέσα για να διαδίδουν τις όποιες απόψεις τους.

Οι βούλγαροι αντιεξουσιαστές υπογράφουν όπως σ’ όλη την υφήλιο. Συνθήματά τους: «Οπου δεν υπάρχουν δούλοι, δεν υπάρχει αφεντικό» [1]. «Αναρχία και φαΐ» [2]. «Εξω ο Πάπας και το ΝΑΤΟ» [3]. Αναρχικοί υπογράφουν και τη μοναδική αφίσα που καλεί σε κινητοποίηση για οικονομικούς λόγους: «Οι τιμές υψώνονται, ας εξεγερθούμε κι εμείς» (λογοπαίγνιο με το ρήμα vdigam se, που σημαίνει ταυτόχρονα 'υψώνομαι' κι 'εξεγείρομαι') [4].

Η ακροδεξιά εκπροσωπείται κυρίως από την «Εθνική Ενωση 'Επίθεση'» (Natsionalen Sayuz Ataka), γνωστότερη ως «Ατάκα». Είναι το κόμμα που, με 8,2 % των ψήφων και 21 έδρες, αποτέλεσε τη μεγάλη έκπληξη των εκλογών του περασμένου Ιουνίου, κεφαλαιοποιώντας τη λαϊκή δυσαρέσκεια για δεκαπέντε χρόνια εξαθλίωσης των μισθωτών κι άγριας λεηλασίας του δημόσιου πλούτου από τη νέα αστική τάξη. Συνθήματά του, διαρκώς επαναλαμβανόμενα: «Η Βουλγαρία υπεράνω όλων» [5], «Ζήτω η νίκη» [6] και «Ατάκα – πατριωτικά». Αντιφρονούντες θέτουν συχνά αυτό το τελευταίο σε (κόκκινα) εισαγωγικά [7].

Περισσότερο εκφραστικές αποδεικνύονται οι ανυπόγραφες ακροδεξιές εγγραφές: «Μαχαίρι στους Τούρκους» [8], «Πυρηνική επίθεση στις ΗΠΑ» [9], «Μπιν Λάντεν» (με πυρηνικό μανιτάρι) [10]. Οσο για το ναζιστικό κέλτικο σταυρό, έχει την τιμητική του. Μεταξύ άλλων, διεκδικείται ταυτόχρονα απ’ τους οπαδούς και των δύο «αιώνια αντιπάλων» τοπικών ποδοσφαιρικών ομάδων, της «Τσε Σε Κα» [11] και της «Λέφσκι» [12]. Χουλιγκάνικη προέλευση έχει και το μοναδικό σφυροδρέπανο που είδαμε σε τοίχο: «Κόκκινοι σκινάδες, εμπρός!» [13].

Ενδιαφέρουσα είναι πάντως η έλξη που ασκούν σε οπαδούς της «Ατάκα» τα ταξικά, αντικαθεστωτικά κι αντιιμπεριαλιστικά συνθήματα των αναρχικών: «Αλληλεγγύη στους διαδηλωτές δασκάλους» [14], «Πολιτικοί γουρούνια, κράτος χοιροστάσιο» [15], «Στείλτε ελεγκτές όπλων στις ΗΠΑ» [16]. Εκεί, οι ακροδεξιοί αντικατέστησαν την αρχική υπογραφή των αντιεξουσιαστών με τη δική τους. Διαφορετική τύχη είχε φυσικά το σύνθημα «ΑΤΑΚΑ=φασίστες» [17]. Υπάρχουν και αντινατοϊκά συνθήματα απροσδιόριστης προέλευσης [18]. Η μοναδική τέλος αφίσα ενάντια στη δημιουργία αμερικανικών βάσεων στη χώρα, υπογράφεται από το «Βουλγαρικό Εθνικό Συμβούλιο Ειρήνης» και το «Βουλγαρικό Κοινωνικό Φόρουμ» [19].

 

(Ελευθεροτυπία, 8/4/2006)

 

www.iospress.gr