Οι δυνάμεις των ΜΑΤ στα γραφεία του Δικτύου για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα
 

Ανατομία μιας εισβολής

«Αγρια νύχτα στα Εξάρχεια»
                
(«Ε», 16/12/2005)

Η είδηση είναι γνωστή: την Πέμπτη 15 Δεκεμβρίου, άνδρες των ΜΑΤ εισέβαλαν στο κτίριο της οδού Τσαμαδού 13, όπου στεγάζονται τα γραφεία του Δικτύου για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα και του Δικτύου Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών. Δεν διέθεταν ένταλμα, αλλά, όπως ισχυρίστηκαν, είχαν την εντολή να ψάξουν το χώρο. Την ώρα που γινόταν η εισβολή, τον κτίριο της Τσαμαδού είχε ζωστεί από μια διμοιρία των ΜΑΤ. Οι αστυνομικοί αποχώρησαν μετά από λίγη ώρα άπρακτοι, το μήνυμα ωστόσο είχε δοθεί: στο στόχαστρο των όλο και πιο εκτεταμένων «εκκαθαριστικών επιχειρήσεων» που διενεργούνται με μεγάλη πλέον συχνότητα στην περιοχή των Εξαρχείων βρίσκονται στο εξής και τα γραφεία κινήσεων που έχουν δώσει από καιρό δείγματα γραφής στον τομέα των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων και μάλιστα έχουν ασχοληθεί με ιδιαίτερη έμφαση με τα δικαιώματα των μεταναστών.

Τα γεγονότα

Το περιστατικό έχει τη σημασία του και έχει νόημα να δούμε τι ακριβώς συνέβη στις 15 Δεκεμβρίου, καθώς και ποια είναι η καθημερινότητα του χώρου στον οποίο εισέβαλαν τα ΜΑΤ. Γιατί μπορεί κάποιες δραστηριότητες των κινήσεων οι οποίες στεγάζονται στο κτίριο της οδού Τσαμαδού να απολαμβάνουν μια σχετική δημοσιότητα -θυμίζουμε το εξαιρετικό ετήσιο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ-, η εσωτερική ωστόσο ζωή του «ύποπτου» κτιρίου δεν είναι ευρύτερα γνωστή. Για τα θέματα αυτά συζητήσαμε με την Ολγα Λαφαζάνη και τον Νίκο Γιαννόπουλο. Η Ολγα Λαφαζάνη βρισκόταν στα γραφεία την ώρα της εισβολής και της ζητήσαμε να μας αφηγηθεί πώς εξελίχθηκαν τα γεγονότα.

«Την Πέμπτη το απόγευμα έκανα τη βάρδια μου στον δεύτερο όροφο του κτιρίου, στο γραφείο όπου υποδεχόμαστε τους μετανάστες», μας εξηγεί. «Στον χώρο αυτόν γίνονται τα μαθήματα των ελληνικών. Ευτυχώς, λόγω της απεργίας μαθήματα δεν γίνονταν, καθώς οι μετανάστες δεν είχαν τη δυνατότητα να έρθουν αφού δεν υπήρχαν μέσα μεταφοράς. Κάποια στιγμή και ενώ τα πράγματα ήταν απολύτως ήρεμα, ακούω φασαρία στις σκάλες και, προτού προλάβω να βγω να δω τι συμβαίνει, ανοίγει η πόρτα και μπαίνει ένας άνδρας των ΜΑΤ με κράνος και ασπίδα. Με ρώτησε αν είμαι μόνη μου κι εγώ τού ζήτησα να μου πει ποιος είναι και τι θέλει. Απάντησε ότι κάνουν έρευνα και θέλησε να μάθει αν υπήρχε κάποιος άλλος μαζί μου. Του λέω: "Εδώ είναι γραφεία, είναι το Δίκτυο Κοινωνικής Υποστήριξης". "Το ξέρω", μου λέει, "κι εγώ είμαι αστυνομικός". "Απάντησέ μου. Αν δεν έχετε ένταλμα, σας παρακαλώ να περάσετε έξω, να μιλήσω με δικηγόρο, γιατί δεν νομιμοποιείστε να είστε εδώ", του απαντάω. Στο μεταξύ έρχεται και ο σύντροφός μας ο Γιάννης Φελέκης. Τους είχε δει που ανέβαιναν, ήταν ήδη δύο αστυνομικοί πάνω στο γραφείο, και τους λέει κι αυτός ότι πρέπει να περάσουν έξω, ότι δεν έχουν ένταλμα. Εκείνοι ρίχνουν μια ματιά στον χώρο, βλέπουν ότι δεν ήταν κανένας άλλος, γιατί κι όλα τα υπόλοιπα φώτα εκτός από του γραφείου που καθόμουν ήταν σβηστά, και κατεβαίνουν κάτω. Η πρώτη μου κίνηση ήταν να πάρω τηλέφωνο μια δικηγόρο και στη συνέχεια κατεβαίνω κι εγώ. Στην έξοδο, στον πεζόδρομο, ήταν περίπου δεκαπέντε άτομα, ανοίγω την πόρτα, την οποία είχαν κλείσει βγαίνοντας. Βγαίνω έξω. Είχαν λίγο ηρεμήσει τα πράγματα. Το κτίριο ήταν σχεδόν αποκλεισμένο, άνδρες των ΜΑΤ βρίσκονταν μπροστά και στις τρεις πόρτες του κτιρίου».

Την αφήγηση της Ολγας Λαφαζάνη συμπληρώνει ο Νίκος Γιαννόπουλος που ειδοποιήθηκε και, καθώς βρισκόταν κοντά, έφτασε αμέσως στον πεζόδρομο της Τσαμαδού: «Ηταν μια ολόκληρη διμοιρία παραταγμένη μπροστά στις πόρτες. Απευθύνθηκα στον επικεφαλής της και ζήτησα να μάθω τι γίνεται εδώ. Με ρώτησε ποιος είμαι, του είπα το όνομά μου και πως είμαι στο Συντονιστικό του Δικτύου για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα. Μου λέει: "Κοιτάξτε, εμείς έχουμε εντολή να ερευνήσουμε τον χώρο του κτιρίου της Τσαμαδού 13". Του λέω ότι πρόκειται για τα γραφεία του Δικτύου για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα και του Δικτύου Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών. Μου απάντησε ότι το ξέρουν, αλλά αυτή την εντολή έχουν. Τόνισα ότι δεν μπορούν χωρίς εισαγγελέα. "Αυτήν την εντολή έχουμε", επανέλαβε, "θα επικοινωνήσουμε με το κέντρο". Στο μεταξύ, μέσα σ' ένα δεκάλεπτο είχαν μαζευτεί δέκα δώδεκα άτομα που γύριζαν από αφισοκόλληση. Αρχίσαμε να παίρνουμε τηλέφωνα, τηλεφωνήσαμε στον Αλέκο Αλαβάνο, τον πρόεδρο του Συνασπισμού, τον Σπύρο Φυτράκη, και μέχρι να ολοκληρωθεί ο κύκλος αυτός των τηλεφωνημάτων είχαν αποχωρήσει».

Πολυμορφία

Ποιες είναι οι ομάδες που στεγάζονται στο κτίριο της Τσαμαδού και ποιες οι δραστηριότητές τους; Η Ολγα Λαφαζάνη μας τις απαριθμεί: Από τις παλαιότερες ομάδες και τις βασικές συνιστώσες είναι το Δίκτυο για τα Κοινωνικά και Πολιτικά Δικαιώματα και το Δίκτυο Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών. Λειτουργούν ακόμη μια ομάδα που ασχολείται με θέματα Λατινικής Αμερικής, η Καμπάνια ένα σχολείο για την Τσιάπας, η Λεσβιακή Ομάδα Αθήνας, η ομάδα Virus που είναι μια ομάδα νέων ακτιβιστών, η Ομοφυλοφιλική και Λεσβιακή Κοινότητα Ελλάδας (ΟΛΚΕ), δύο πολιτικά περιοδικά, το «Κόκκινο» και το «Resistencias» (ένα έντυπο διεθνιστικής αλληλεγγύης και ενημέρωσης που έχει βγάλει το πρώτο του τεύχος), μια πρωτοβουλία για το εναλλακτικό και αλληλέγγυο εμπόριο που λέγεται «Ο Σπόρος», ασχολείται με θέματα Λατινικής Αμερικής και αλληλέγγυου εμπορίου και φέρνει καφέ από την Τσιάπας, καθώς και ο Σύνδεσμος Αντιρρησιών Συνείδησης. Στο υπόγειο βρίσκονται τα γραφεία του Underground Free University, μιας πρωτοβουλίας που λειτουργεί εδώ κι έναν χρόνο προσφέροντας δωρεάν μαθήματα πληροφορικής για μετανάστες και πρόσφυγες, αλλά και για όποιον άλλον θέλει.

Ακόμη, στο κτίριο γίνονται από την πρωτοβουλία δασκάλων «Τα Πίσω Θρανία» κάθε απόγευμα, πέντε μέρες τη βδομάδα, δωρεάν μαθήματα ελληνικών για ενήλικους μετανάστες και μετανάστριες. Τα μαθήματα αυτά παρακολουθούν αυτή τη στιγμή διακόσια άτομα. Γίνονται ακόμη μαθήματα μουσικής, χορού κ.λπ. Επίσης λειτουργεί καθημερινά το γραφείο υποστήριξης μεταναστών και προσφύγων, το οποίο παρέχει δωρεάν ενημέρωση για όλα τα θέματα που αφορούν την είσοδο, την παραμονή και τους τρόπους νομιμοποίησης, ενώ υπάρχει καθημερινή βάρδια νομικής υποστήριξης των μεταναστών.

Η συγκυρία

Ούτως ή άλλως, το κτίριο της Τσαμαδού 13 δεν ξεφύτρωσε από το πουθενά. Αποτελεί συνέχεια του κτιρίου της οδού Βαλτετσίου 35, το οποίο επί δεκαοκτώ χρόνια στέγασε τα δύο Δίκτυα, τον Σύνδεσμο Αντιρρησιών Συνείδησης και άλλες συλλογικότητες. Το νέο κτίριο, μεγαλύτερο από το προηγούμενο, λειτουργεί από το φθινόπωρο του 2003. Εκεί μπορεί κανείς να επισκεφθεί και το Στέκι των Μεταναστών. Ζητούμε από τους συνομιλητές μας να μας μιλήσουν για τις τρέχουσες δραστηριότητές τους:

«Το κτίριο της Τσαμαδού 13 θυμίζει ένα κοινωνικό κέντρο το οποίο λειτουργεί και προς τα μέσα και προς τα έξω», σημειώνει ο Νίκος Γιαννόπουλος. «Λειτουργεί σαν ένας χώρος αντίστασης και δημιουργίας, όπου δεν συναντιούνται μόνο ομάδες και συλλογικότητες για να πάρουν κάποιες πρωτοβουλίες, αλλά δραστηριοποιούνται οι ίδιες και στο εσωτερικό του χώρου, διοργανώνοντας εκδηλώσεις. Από κινηματογραφικές προβολές και συζητήσεις για βιβλία μέχρι πολιτικές συζητήσεις, παρουσιάσεις κ.ο.κ. Ταυτόχρονα λειτουργούμε σαν ένα κέντρο κινηματικών πρωτοβουλιών οι οποίες έχουν μια ευρύτατη γκάμα, από το δικαίωμα, λόγου χάρη, των ποδηλατών να μεταφέρουν τα ποδήλατά τους με το μετρό μέχρι καμπάνιες που αφορούν την κρατική καταστολή και την τρομολαγνεία, χωρίς φυσικά να ξεχνούμε όλη τη δουλειά που γίνεται για τους μετανάστες και τις μετανάστριες».

Και ποια η εκτίμησή τους για τα τελευταία γεγονότα;

«Χωρίς υπερβολή, θεωρούμε ότι η εισβολή στα γραφεία μας, τόσο σε συμβολικό όσο και σε πραγματικό επίπεδο, φανερώνει μια αναβάθμιση της ίδιας της καταστολής στον ευρύτερο χώρο των Εξαρχείων: από την καταστολή και την αστυνομοκρατία στον ανοιχτό δημόσιο χώρο περάσαμε στις εισβολές σε νεανικά στέκια και καφετέριες, για να φτάσουμε στις 15 Δεκεμβρίου στην εισβολή σε πολιτικά γραφεία. Νομίζουμε ότι αυτό δείχνει ότι με κάποιες αναλογίες, αν και οι διαφορές είναι μεγάλες, επαναλαμβάνεται κατά κάποιον τρόπο το σενάριο της δεκαετίας του '80 με τις επιχειρήσεις αρετής, όπου οι κατασταλτικοί μηχανισμοί και οι πολιτικοί τους προϊστάμενοι επιδιώκουν να αδειάσουν την περιοχή από κάθε εστία αντίστασης και να μετατρέψουν τα Εξάρχεια από μια ζώνη διασκέδασης σε έναν χώρο "καθαρό", κυρίως εμπορικό. Εμείς ως Δίκτυο δεν αισθανόμαστε ότι με αυτή την εισβολή απειλείται η υπόστασή μας και γιατί δεν πιστεύουμε ότι οι κατασταλτικοί μηχανισμοί έχουν τη δυνατότητα να την απειλήσουν, αλλά και επειδή αναγνωρίζουμε σ' αυτούς ένα μείγμα οργής και εκδικητικότητας. Ενας ανοιχτός πολιτικός χώρος στα Εξάρχεια αποτελεί πυρήνα συσπείρωσης. Από εδώ εκπορεύονται πολλές πρωτοβουλίες με κινηματικό χαρακτήρα, ενώ πολλές φορές έχουμε ανατρέψει σχέδια των κατασταλτικών μηχανισμών ή έχουμε αποκαλύψει συγκεκριμένες εκφράσεις της βαρβαρότητάς τους (τον βασανισμό Αφγανών από αστυνομικούς του τμήματος Αγίου Παντελεήμονα, την Αμυγδαλέζα κ.ο.κ.). Θα έλεγα πως, τελικά, έχουμε μια ιδιαίτερη έφεση στο να είμαστε πολιτικοί αντίπαλοι της Αστυνομίας, να μπορούμε δηλαδή με έναν συστηματικό, μαχητικό και επινοητικό τρόπο, για να το πω μαρξιστικά, να τη σπάμε στους μπάτσους...».

 

(Ελευθεροτυπία, 24/12/2005)

 

www.iospress.gr