Η δημοσιογραφική πολυλογία για τη δίκη της 17Ν διευκολύνει την ανοιχτή παραπληροφόρηση


Η βόμβα Πρετεντέρη
 

 
 

"Ο θίασος του τρόμου"
        («ΤΟ ΒΗΜΑ», 4/3/2003)

 

 

ΜΙΑ-ΔΥΟ μέρες ήταν αρκετές για να αποδειχθεί σε όλο του το μεγαλείο το φιάσκο των ρυθμίσεων που επέβαλαν την περιορισμένη δημοσιότητα της υποτιθέμενης "δίκης του αιώνα". Οπως είχαμε προβλέψει, η απουσία της κάμερας από την αίθουσα του ειδικού δικαστηρίου του Κορυδαλλού ούτε την ψύχραιμη δημοσιογραφική κάλυψη επέβαλε ούτε έθεσε τέλος στο οκτάμηνο ριάλιτι σόου των "ζωντανών συνδέσεων" και των τηλε-παραθύρων. Απλούστατα, αντί για την αυθεντική εικόνα της δίκης και των παραγόντων της -δικαστών, κατηγορουμένων και πολιτικής αγωγής- το φιλοθεάμον κοινό καταναλώνει άλλη μια δόση από τους συνήθεις πολυπράγμονες τηλεκαφενόβιους. 

Η ενημέρωση της κοινής γνώμης για το ζήτημα της τρομοκρατίας δέχτηκε έτσι ένα ακόμα πλήγμα. Είναι αυτονόητο λ.χ. ότι η εικόνα που έχουμε για την υπόθεση δεν προάγεται και τόσο όταν, αντί για τις τοποθετήσεις των ίδιων των κατηγορουμένων και των συνηγόρων τους, ακούμε τις αναλύσεις του κ. Λυκουρέζου για τη "δικανική στρατηγική" της υπεράσπισης. Ή όταν αναρωτιώμαστε, ποίαν από όλες τις -αντιφατικές μεταξύ τους- δημοσιογραφικές περιγραφές του Γιωτόπουλου ή του Κουφοντίνα να πιστέψουμε... 

Εξίσου διαψεύστηκαν, τελικά, κι όσοι υποστήριζαν ότι ο αποκλεισμός των καναλιών θα επέτρεπε στο γραπτό Τύπο να πάρει τη ρεβάνς από τη ζωντανή εικόνα. Καθώς κλείνει η πρώτη εβδομάδα της δίκης, είναι προφανές ότι το μοντέλο των ηλεκτρονικών ΜΜΕ δεν έχει αφήσει αλώβητες ούτε τις εφημερίδες. Κανένα έντυπο δεν δημοσίευσε αυτούσια τα πρακτικά της δίκης. Λίγο πολύ, όλα τους προτίμησαν να αναπαράγουν όσα ήδη γνωρίζαμε από τηλεοράσεις και ραδιόφωνα. Μοναδική εξαίρεση σε όλο το τοπίο των ΜΜΕ αποτέλεσε ο δικτυακός τόπος του "Φλας" (www.flash.gr), στον οποίο δημοσιεύεται το σύνολο των πρακτικών. 

Μια βόμβα, μα ποια βόμβα;

Για την έκταση αυτής της παραπληροφόρησης, ένα τυχαίο παράδειγμα είναι, νομίζουμε, αποκαλυπτικό. Δεν αφορά τους συνήθεις υπόπτους του δημοσιογραφικού λαϊκισμού και κιτρινισμού, ούτε τους κατ' επάγγελμα συνωμοσιολόγους, αλλά τον τρόπο κάλυψης της δίκης από (κατά γενική παραδοχή) σοβαρούς, έγκυρους και ειδικευμένους δημοσιογράφους. 

Αρνούμενος το κατηγορητήριο τη δεύτερη μέρα της δίκης, ο Αλέκος Γιωτόπουλος επικαλέστηκε -ως γνωστόν- το αντιδικτατορικό παρελθόν του: "Βρίσκομαι εδώ γιατί έτσι το θέλουν οι Αμερικάνοι και οι συνεργάτες τους. [...] Αγωνίστηκα δυναμικά κατά της χούντας και καταδικάστηκα γι' αυτό από στρατοδικείο. Εβαλα βόμβα στην πρεσβεία των Αμερικάνων, την εποχή της χούντας. Δεν εξαργύρωσα την αντιφασιστική και αντιαμερικανική δράση μου, ούτε εντάχθηκα σε κανένα κόμμα τελικά, γιατί δεν συνεργάστηκα". 

Η επίκληση αυτού του παρελθόντος προκάλεσε όχι μόνο τα αναμενόμενα σχόλια, αλλά και την προσπάθεια διάψευσης του περιεχομένου της από τους έγκυρους σχολιαστές. "Η πρώτη συνταρακτική αποκάλυψη που έγινε χθες στη δίκη πέρασε σχεδόν απαρατήρητη", έγραψε με σαρκασμό ο Ι.Κ. Πρετεντέρης. "Οι παλαιότεροι δεν θυμούνται να μπήκε καμία βόμβα μέσα στην πρεσβεία των ΗΠΑ επί χούντας. Θυμούνται απλώς μια βόμβα που προοριζόταν για την πρεσβεία των ΗΠΑ και εξερράγη σκοτώνοντας αυτούς που πήγαν να την τοποθετήσουν -μεταξύ αυτών, πάντως, δεν ήταν σίγουρα ο κ. Γιωτόπουλος, αφού επέζησε του αντιδικτατορικού αγώνα και διώκεται μέχρι σήμερα" ("Η βόμβα Γιωτόπουλου", Το Βήμα 5.3.03). 

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Μπάμπης Παπαναγιώτου. Κατά την ανασκόπηση των γεγονότων στην πρωινή εκπομπή του στον Flash, την ίδια μέρα, αναρωτήθηκε κι αυτός γιατί "δεν θυμάται κανείς" τη συγκεκριμένη βόμβα.

Δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη απόδειξη της προχειρότητας με την οποία αντιμετωπίζονται τα πραγματικά δεδομένα της υπόθεσης, παρ' όλες τις μεγαλοστομίες για τη σοβαρότητά της: η βομβιστική ενέργεια της ΛΕΑ, της αντιδικτατορικής οργάνωσης του Γιωτόπουλου, εναντίον της αμερικανικής πρεσβείας στις 29.8.72 είναι ένα γεγονός που πιστοποιείται από πάμπολλες πηγές και θα όφειλε να γνωρίζει -πλέον- καθένας που φιλοδοξεί να ασχοληθεί στοιχειωδώς σοβαρά με την υπόθεση. Γραπτές και προφορικές πηγές, μάλιστα, επιβεβαιώνουν την προσωπική συμμετοχή του ίδιου του Γιωτόπουλου στη συγκεκριμένη ενέργεια. 

Φυσικά, πρόκειται για διαφορετικό χτύπημα από την αντίστοιχη απόπειρα της "Ομάδας Αρης του Ρήγα Φεραίου" δυο χρόνια νωρίτερα (2.9.1970) -απόπειρα που είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο των αγωνιστών Γιώργου Τσικουρή και Μαρίας-Ελενα Αντζελόνι (τη μόνη, δηλαδή, που κατά τον κ. Πρετεντέρη "θυμούνται οι παλιότεροι"). 

Εχουμε και λέμε, λοιπόν:

**Η έκρηξη της βόμβας σημειώθηκε στο υπόγειο της αμερικανικής πρεσβείας, στις 2.45 μ.μ. της 29.8.1972. "Η έκρηξις ήταν ισχυρή", διαβάζουμε στο σχετικό πρωτοσέλιδο της "Απογευματινής" (30.8), "και προξένησε αρκετές ζημιές στις γυναικείες τουαλέτες, όπου είχε τοποθετηθεί η βόμβα από άγνωστο". Το ίδιο δημοσίευμα μας πληροφορεί ότι "ο χώρος αυτός βρίσκεται πλησίον της καφετερίας, στα υπόγεια της αμερικανικής πρεσβείας" κι ότι υπήρξαν μονάχα υλικές ζημιές, καθώς "τη στιγμή της εκρήξεως ουδείς υπήρχε στο χώρο εκείνο". 

**Στις 3.9.1972, η ενέργεια διεκδικήθηκε από τη ΛΕΑ (Αυτόνομη Πρωτοβουλία Πολιτών "Αυτοί οι αγώνες συνεχίζονται", Αθήνα 1983, σ.12).

**Η είδηση μεταδόθηκε από τα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία. Σύμφωνα με το Reuter, λ.χ., "ισχυρή έκρηξη έγινε στο υπόγειο της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα" (Νίκος Κλείτσικας "ΠΑΚ. Αγνωστα ντοκουμέντα του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα (1968-1974)", εκδ. Προσκήνιο, Αθήνα 2001, σ. 250).

**Στην ανακοίνωση που εξέδωσε σχετικά η ΛΕΑ, και η οποία δημοσιεύθηκε στο εσωτερικό δελτίο της οργάνωσης τον Οκτώβριο του 1972, διαβάζουμε: "Μαχητική ομάδα αγωνιστών μας χτύπησε σήμερα το άντρο του Αμερικανικού Ιμπεριαλισμού στην Ελλάδα, την Αμερικάνικη πρεσβεία. Δεν χρειάζεται να εξηγήσουμε σήμερα ούτε στον τελευταίο Ελληνα ότι είναι αυτοί που ανά τον κόσμο ανεβάζουν δικτατορίες και Παπαδόπουλους, ρουφάνε το αίμα των λαών και ξεπεράσανε σ' εγκλήματα μέχρι κι αυτούς τους Ναζί! Η πραγματική ανεξαρτησία κι η λαϊκή εξουσία για τους λαούς του κόσμου περνάνε αναγκαστικά από τη συντριβή του Ιμπεριαλισμού. Αλλος δρόμος δεν υπάρχει". Ακολουθεί μια αναδρομή στις πιο πρόσφατες δυναμικές ενέργειες της οργάνωσης: "Οπως πέρυσι τον Οκτώβρη υποδεχτήκαμε με τον τρόπο μας τον αντιπρόεδρο [των ΗΠΑ] Αγκνιου, ανατινάζοντας δυο αμερικανικά στρατιωτικά αυτοκίνητα στη Γλυφάδα, όπως γιορτάσαμε τον περασμένο Απρίλη τα πεντάχρονα της στρατιωτικής δικτατορίας, ανατινάζοντας το άγαλμα του φασίστα Ι. Μεταξά που έστησε η χούντα στην Κοκκινιά, σήμερα χρησιμοποιούμε το ίδιο μέσο για να εκφραστούμε σ' ένα βασικό, θεμελιακό θέμα, θέμα αρχών για το λαό μας: το θέμα της εθνικής ανεξαρτησίας, της ιμπεριαλιστικής εξάρτησης της χώρας μας". Η βόμβα στην πρεσβεία αφιερώνεται "στη μνήμη των αγωνιστών Γ. Τσικουρή και Μ. Αγγελόνι, που έχασαν τη ζωή τους πριν δυο χρόνια στον ίδιο αυτό χώρο, σε ανάλογη πράξη". Το κείμενο αναδημοσιεύθηκε αυτούσιο, μαζί με άλλα ντοκουμέντα της ΛΕΑ, στον κατά Μήτσην "Αδέσμευτο Τύπο" της 25.8.2002.

**Στην ίδια ενέργεια αναφέρθηκε, τέλος, σε πρόσφατη συνέντευξή του προς την "Κ.Ε." (17.11.2002) και ο δημοσιογράφος Ανδρέας Ζεμπίλας, αγωνιστής τότε της ΛΕΑ.

Η επιλεκτική αμνησία

Να υποθέσουμε ότι ο κ. Πρετεντέρης, μολονότι φέρεται ως συγγραφέας ολόκληρου βιβλίου για την Ε.Ο. 17Ν, δεν μπήκε καν στον κόπο να ασχοληθεί με την πολιτική διαδρομή του ανθρώπου που οι διωκτικές αρχές κατονομάζουν σαν ιδρυτή και αρχηγό της; 

Μας φαίνεται λιγάκι απίθανο. Ο ίδιος ο κ. Πρετεντέρης εξηγεί, άλλωστε, αναλυτικά στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου του ότι στις 17 Ιουνίου 2002, "ακριβώς δώδεκα βράδια" πριν από την έκρηξη της βόμβας στα χέρια του Σάββα Ξηρού, είχε κληθεί στο Υπουργείο Δημόσιας Τάξης κι ενημερωθεί αναλυτικά από τον κ. Χρυσοχοΐδη για την επικείμενη εξάρθρωση και για τα βασικά χαρακτηριστικά της οργάνωσης (Γ. Πρετεντέρης "Η αναμέτρηση. Ζωή και θάνατος της 17 Νοέμβρη", εκδ. Εστία, Αθήνα 2002, σ. 19-21). Υπενθυμίζουμε ότι, τη στιγμή της προνομιακής ενημέρωσης του κ. Πρετεντέρη από τον αρμόδιο υπουργό, ο Γιωτόπουλος είχε ήδη "φωτογραφηθεί" με διαρροές προς τον Τύπο ως ο ιδρυτής της 17Ν (όπως π.χ. στα "Νέα", 1.6.02).

Εστω και κατόπιν εορτής, όμως, θα περίμενε κανείς ότι ο εν λόγω δημοσιογράφος θα ερευνούσε σχετικά με το αντικείμενο της έρευνάς του. Κι αν ακόμη τον απωθούν οι πηγές που διάκεινται φιλικά στην αντιδικτατορική αντίσταση, υποθέτουμε πως δεν θα είχε πρόβλημα να ανατρέξει σχετικά στα βιβλία των συναδέλφων και συνεργατών του που είδαν τον τελευταίο καιρό το φως της δημοσιότητας. 

Στο πολυσυζητημένο πόνημά τους, οι Παπαχελάς-Τέλλογλου αναφέρονται λ.χ. σαφώς στο συμβάν: "Στις 29 Αυγούστου 1972 η ΛΕΑ βάζει βόμβα στην αμερικανική πρεσβεία της Αθήνας για να τιμήσει τη μνήμη των Τσικουρή-Αντζελόνι. Η έκρηξη της βόμβας της ΛΕΑ σημειώνεται στις 2.45 το απόγευμα και προκαλεί ζημιές στο ισόγειο της πρεσβείας" (Αλέξης Παπαχελάς - Τάσος Τέλλογλου, "Φάκελος 17 Νοέμβρη", εκδ. Εστία, Αθήνα 2002, σ. 37-8).

Ακόμη πιο αναλυτικός είναι και ο άλλος συνάδελφος του κ. Πρετεντέρη στο "Βήμα", Βασίλης Λαμπρόπουλος. Μας αποκαλύπτει, μάλιστα, ότι ο φερόμενος ως αρχηγός της Ε.Ο. 17Ν συμμετείχε προσωπικά στη συγκεκριμένη αντιστασιακή ενέργεια: "Δυο χρόνια μετά τον θάνατο των Τσικουρή και Αντσελόνι, η ΛΕΑ, ως δείγμα της συμπόρευσής της με τις 'Ομάδες Αρης', τοποθέτησε βόμβα έξω από την αμερικανική πρεσβεία. Μάλιστα σ' αυτή την επίθεση ήταν παρών και ο ίδιος ο Γιωτόπουλος. Πρώην σύντροφοί του τον θυμούνται να εμφανίζεται μ' ένα γυναικείο ταγάρι στον ώμο, στο οποίο είχαν τοποθετηθεί οι εκρηκτικοί μηχανισμοί" (Βασίλης Γ. Λαμπρόπουλος, "Πάτμου και Δαμάρεως γωνία", εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες, Αθήνα 2003, σ. 51).

Δύσκολο να δεχτούμε, λοιπόν, ότι ένας δημοσιογράφος της εμβέλειας του κ. Πρετεντέρη γράφει ό,τι του κατέβει στο κεφάλι, χωρίς να μπει στον κόπο να ξεφυλλίσει καν τη σχετική βιβλιογραφία. Μάλλον βρισκόμαστε μπροστά σε μίαν ιδιότυπη περίπτωση επιλεκτικής αμνησίας. Το ίδιο σύμπτωμα παρουσιάζουν και πολλοί άλλοι συνάδελφοι του κ. Πρετεντέρη, οι οποίοι από το καλοκαίρι έχουν βαλθεί να ξαναγράψουν την ιστορία της αντιδικτατορικής αντίστασης με τρόπο που να ταιριάζει στους σχεδιασμούς της Σκότλαντ Γιαρντ και της Αντιτρομοκρατικής. Ελπίζουμε αυτή η απώλεια μνήμης να είναι προσωρινή. Ευχόμαστε σε όλους περαστικά.


 

(Ελευθεροτυπία, 8/3/2003)

 

www.iospress.gr