Υπάρχει λύση για το Μουσείο της Ακρόπολης χωρίς το έγκλημα της καταστροφής άλλων αρχαίων



Ο γόρδιος δεσμός του Μουσείου Ακρόπολης

 


"Βρείτε άλλο χώρο για το Μουσείο της Ακρόπολης"

(ελληνικό ICOMOS, 2/7/02) 


Η ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ανέγερση του νέου μουσείου της Ακρόπολης στη θέση Μακρυγιάννη σκοντάφτει στην -έστω και καθυστερημένη- αντίδραση ειδικών επιστημόνων, διανοουμένων, καλλιτεχνών και φυσικά των περιοίκων. Με το ζήτημα έχουμε ασχοληθεί αναλυτικά ("Το νέο Τάμα του Εθνους", 10/3/2002 και "Πριν χτιστεί", 7/4/2002). Η υπόθεση έχει φτάσει και στην Ευρωβουλή με ερώτηση του Σταύρου Ξαρχάκου. Στην απάντησή του ο Επίτροπος κ. Μπαρνιέ αποκαλύπτει ότι "η διαχειριστική αρχή του Επιχειρησιακού Προγράμματος δεν έχει ακόμα εγκρίνει το έργο" (14/5), αφήνοντας ακάλυπτους όσους προπαγανδίζουν ότι έχουν εξασφαλιστεί κονδύλια και ευρωπαϊκή έγκριση -και οι οποίοι την Τετάρτη εξήγγειλαν τις τελετές θεμελίωσης του έργου. 

Ομως μέχρι σήμερα το βασικό "επιχείρημα" των υποστηρικτών της "λύσης Μακρυγιάννη" ήταν ότι πρόκειται για την έσχατη και μοναδική λύση στο πρόβλημα της στέγασης των μαρμάρων της Ακρόπολης. Αυτή η βεβαιότητα καταρρίπτεται από μια ολοκληρωμένη πρόταση που φιλοξενούμε σήμερα στη στήλη μας. Πρόκειται για την άποψη του γνωστού αρχιτέκτονα Κώστα Φινέ, ο οποίος συμμετέχει στην Επιτροπή του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ) για το νέο Μουσείο από την εποχή της συγκρότησής της. Ο κ. Φινές είναι μέλος της Επιτροπής Αρχιτεκτονικών Διαγωνισμών του ΣΑΔΑΣ από το '62 και έχει συντάξει αρκετά προγράμματα αρχιτεκτονικών διαγωνισμών. Είναι ίσως ο "ρέκορντμαν" των συμμετοχών σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς (πάνω από 45 συμμετοχές, από τη δεκαετία του '60) και έχει κερδίσει περί τα 30 βραβεία. Για να προλάβει τους κακόπιστους, ο Κώστας Φινές δηλώνει κατηγορηματικά ότι ούτε ο ίδιος ούτε οι συνεργάτες του θα λάβουν μέρος στο διαγωνισμό που προτείνει.

Στο κείμενο που ακολουθεί ο Κώστας Φινές συνοψίζει την πρότασή του. Πρόκειται για μια ιδέα που συζητείται εδώ και αρκετό καιρό.

Το ιστορικό

Από το 1976 ώς πέρσι, ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ) αντιδρούσε στην άποψη ότι το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης μπορούσε να κτιστεί στο γήπεδο Μακρυγιάννη. Αλλεπάλληλοι αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί αποτύγχαναν εξ αιτίας της ακαταλληλότητας του γηπέδου.

Οι λόγοι, πολεοδομικοί - κυκλοφοριακοί - περιβαλλοντικοί, αρχαιολογικοί, σχέση όγκου κτιρίου - βράχου κ.λπ. Το ίδιο το ΥΠΠΟ στη μελέτη σκοπιμότητας για το Μουσείο στη θέση αυτή έβαζε τον όρο ότι εφόσον βρεθούν αρχαία στις δοκιμαστικές αρχαιολογικές ανασκαφές ο χώρος θα εγκαταλειφθεί.

Ο ΣΑΔΑΣ με μόνιμη επιτροπή για το θέμα από το 1978 ώς σήμερα αγωνίστηκε για να αποτραπεί η επιλογή της θέσης Μακρυγιάννη. Από τότε οι πρόεδροι και τα Δ.Σ., από όποιους πολιτικούς χώρους και αν προέρχονταν, προωθούσαν τις απόψεις της επιτροπής χωρίς παρεμβάσεις. Μόνο το τελευταίο Δ.Σ. με κύριο μοχλό τον πρόεδρο Γεωργακόπουλο πρόδωσε τη δουλειά 25 χρόνων και συντάχθηκε με την άποψη του ΥΠΠΟ για κομματικούς λόγους.

Γιατί από το 1976 ώς σήμερα δεν έχουμε το Μουσείο;

Ποιοι ευθύνονται

1. Ορισμένοι αρχαιολόγοι θέλανε σώνει και καλά το Μουσείο στη θέση Μακρυγιάννη για να είναι δίπλα τους μια και τα γραφεία τους στεγάζονται στο κτίριο Βάιλερ.

2. Οι εκάστοτε υπουργοί Πολιτισμού, που καθ' ένας τους ήλπιζε ότι επί των ημερών του θα έμπαινε ο θεμέλιος λίθος.

3. Οι αρμόδιες υπηρεσίες που είχαν την ευθύνη για την ανέγερση του Μουσείου υπηρετούσαν δουλικά την άποψη των αρχαιολόγων και του εκάστοτε υπουργού.

Από το 1976 έχουν γίνει δύο πανελλήνιοι αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί και ένας διεθνής χωρίς να έχει μπει θέμα αρχαίων ευρημάτων και ναυάγησαν εξ αιτίας της ακαταλληλότητας του γηπέδου. Ο Διεθνής διαγωνισμός απέτυχε κυρίως γιατί εν τω μεταξύ βρέθηκαν αρχαία και ήταν αδύνατη η θεμελίωση. Ο τελευταίος κλειστός διαγωνισμός επέλεξε ένα "μεγάλο" όνομα αρχιτέκτονα και προχωράει στη μελέτη.

Για την ιδέα της αρχιτεκτονικής σύλληψης υπάρχει η βάσιμη καταγγελία ότι είναι αντιγραφή και όχι μόνο αυτό, αλλά γίνεται από αρχιτέκτονα που προ πέντε ετών είχε υπογράψει κείμενο μαζί με άλλες διεθνείς προσωπικότητες της Αρχιτεκτονικής για την ακαταλληλότητα του γηπέδου!

Αυτή τη στιγμή το ΥΠΠΟ νύχτα-μέρα με κομπρεσέρ και βαριοπούλες προσπαθεί να απαλλάξει το χώρο από τα "ενοχλητικά" αρχαία.

Οι θέσεις του ΣΑΔΑΣ

Μέχρι τώρα, η μόνιμη επιτροπή του ΣΑΔΑΣ ως επιστημονικός φορέας όφειλε, και αυτό έπραττε, να υποδεικνύει τους τρόπους που θα οδηγούσαν στην ολοκλήρωση ενός σωστού Μουσείου, δηλ. πρότεινε:

* Διαγωνισμό για την επιλογή του χώρου.

* Διαγωνισμό για την κατασκευή του Μουσείου στο χώρο που θα είχε επιλεγεί.

Φυσικά, κατόπιν επιστημονικής προετοιμασίας ώστε να γνωρίζει καθένας ποιοι χώροι είναι διαθέσιμοι (ιδιοκτησιακό καθεστώς - ύπαρξη αρχαίων κ.λπ.), και από άποψη προγράμματος, ώστε να καλύπτονται σωστά οι ανάγκες ενός σύγχρονου Μουσείου χωρίς υπερβολές.

Στον προηγούμενο διεθνή διαγωνισμό, προβλέπονταν 18.000 τ.μ. για την κάλυψη των αναγκών. Ο μέσος όρος των διαγωνιζομένων που προχώρησαν στην τελική φάση ήταν 22.000 τ.μ. Επειδή η προκήρυξη άφηνε ελευθερία τήρησης του προγράμματος(!) κέρδισε λύση που έφθανε τα 45.000 τ.μ., η δε κ. Φιλιπποπούλου που η υπηρεσία της συνέταξε το πρόγραμμα ψήφισε μια λύση που κάλυπτε 6.500 τ.μ.

Υπενθυμίζω ότι πάντα οι αρχιτέκτονες ζητούσαν οι αποκλίσεις από το πρόγραμμα στους αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς να είναι μεταξύ ± 5%, ώστε οι προτάσεις να είναι συγκρίσιμες και να μην φτάσουμε στο φαινόμενο, ο Δ. Φατούρος, κριτής στο διεθνή διαγωνισμό, να αναρωτιέται εκ των υστέρων πώς κατάφερε ο Τσέβι (Ιταλός κριτής) να κοιμίσει την υπόλοιπη κρητική επιτροπή με τετράωρη πλύση εγκεφάλου, για να προκρίνει λύση 45.000 τ.μ.(!)

Οπως είναι γνωστό, η επιτροπή για το Μουσείο της Ακρόπολης του ΣΑΔΑΣ απαρτίζεται από αρχιτέκτονες με πολύ μεγάλη πείρα σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς και με αξιόλογο πραγματοποιημένο έργο και ήταν επόμενο, επίσης, να έχουν πολλοί από αυτούς συγκεκριμένες προτάσεις. Αναφέρουμε την πρόταση για το ιστορικό κτίριο του ΦΙΞ των Βεζίρογλου -Σιαπκίδη, την πρόταση Κοκολιάδη για υπόσκαφο Μουσείο στη θέση του Διόνυσου, όπως και την πρόταση στο χώρο της Ακρόπολης του Χ. Παπούλια.

Το ΥΠΠΟ προχώρησε στην ειλημμένη απόφαση αγνοώντας όλες αυτές τις αντίθετες φωνές.

Μια ρεαλιστική λύση

Την ύστατη στιγμή και προς αποτροπή του σκόπιμου εγκλήματος, προτείνεται σήμερα μια πρόταση ανώδυνη, οικονομικότερη και πραγματοποιήσιμη για τη λύση του γόρδιου δεσμού. Η πρόταση είναι, τα ευρήματα του Παρθενώνα και της Ακρόπολης και αυτά των Ελγινείων να στεγαστούν σε επέκταση του σημερινού Αρχαιολογικού Μουσείου της οδού Πατησίων.

Κάποια στιγμή, κατά τη διάρκεια της Υπουργίας του Θ. Πάγκαλου, είχε εξαγγελθεί ότι στην επέκταση του υπάρχοντος Μουσείου θα στεγαστεί και το νέο. Εκτοτε επικράτησε σιγή. Πολύ πρόσφατα, μάλιστα, ο τέως υπουργός μάς δήλωσε ότι είναι ευτυχής που το Μουσείο προχωράει στη θέση Μακρυγιάννη και καταλόγισε στον ΣΑΔΑΣ την ευθύνη της καθυστέρησης!

Πλεονεκτήματα της πρότασης

* Μικρή πιθανότητα ανεύρεσης αρχαίων κατά την εκσκαφή.

* Τα αρχαία θα στεγαστούν δίπλα στους άλλους θησαυρούς της αρχαίας εποχής.

* Θα δημιουργηθούν θέσεις για τουλάχιστον 45 πούλμαν, αφανείς κάτω από την οδό Τοσίτσα.

* Η είσοδος και η έξοδος των οχημάτων δεν θα επιβαρύνουν την Πατησίων.

* Βρίσκεται σε απόσταση 30' από την Ακρόπολη.

* Βρίσκεται εμπρός από 10 γραμμές τρόλεϊ και λεωφορείων.

* Εξυπηρετείται από δύο σταθμούς Μετρό (Ομόνοιας και Βικτώριας).

* Βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας με το πλήθος των ξενοδοχείων (Ομόνοιας-Βάθης).

* Μπορεί να γίνει σε φάσεις ανάλογα με τις ανάγκες και να χωριστεί η κατασκευή σε διαφορετικές εργολαβίες.

Α' Φάση: Κατασκευή χώρων στάσης και πάρκινγκ (αποβίβασης-επιβίβασης για περίπου 45 πούλμαν κάτω από την Τοσίτσα) με προσπέλαση από τη συμβολή Αβέρωφ και 3η Σεπτεμβρίου - Μάρνη.

Β' Φάση: Χώροι εμβαδού 12.000 μ2 κάτω από το προκήπιο του υπάρχοντος Μουσείου προς τη μεριά της Πατησίων σε δύο ορόφους.

Γ' Φάση: Επέκταση του Μουσείου στα κτίρια του Ε.Μ.Π. επί της οδού Τοσίτσα σε τέσσερις ορόφους συνολικού εμβαδού 8.000 μ2 μέσω γέφυρας εμβαδού 500 μ2 πάνω από την Τοσίτσα που σημαίνει τελικά νέοι χώροι άνω των 20.500 μ2, πέραν του χώρου στάθμευσης που είναι 30 Χ 260 = 7.200 μ2.

Η διαδικασία που προτείνεται για την, διεκπεραίωση του εγχειρήματος είναι: Ενας καλά οργανωμένος πανελλήνιος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός που σημαίνει: Ενα πλήρες κτιριολογικό πρόγραμμα που να καλύπτει όλες τις ανάγκες.

Παροχή δεδομένων, σχεδίων υπαρχόντων κτιρίων, υψομέτρων, μακετών του κτιρίου Μουσείου και Ε.Μ.Π. στην κλίμακα που θα ζητηθεί η μακέτα των προτάσεων κλπ.

Περιορισμός των ζητημένων σχεδίων σε 3-4 πίνακες 100 χ 140 εκ. Προσεκτική επιλογή ικανών και έμπειρων κριτών από το ΥΠΠΟ και τους φορείς.

Η διαδικασία ώς την τελική επιλογή του μελετητή δεν θα απαιτήσει χρόνο περισσότερο των τεσσάρων μηνών.

Είναι βέβαιο ότι ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός θα αποφέρει τουλάχιστον 20-30 εξαίρετες προτάσεις για τελική επιλογή της καλύτερης.

 

(Ελευθεροτυπία, 20/7/2002)

 

www.iospress.gr