Αδιαφορώντας για το υψηλό προσωπικό κόστος, Ισραηλινές ειρηνίστριες αγωνίζονται κατά της πολιτικής Σαρόν στα Κατεχόμενα




Οι γυναίκες ενός άλλου Ισραήλ

 

 

 
ΕΔΩ ΚΑΙ ΚΑΙΡΟ τις βλέπουμε στην κορυφή διαδηλώσεων και πορειών, κάποτε αμιγώς Ισραηλινών, συνήθως ισραηλινό-παλιστινιακών, να καταγγέλλουν την εγκληματική πολιτική της κυβέρνησης Σαρόν και να απαιτούν την άμεση αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τα Κατεχόμενα. Αλλοτε τις συναντούμε σε κεντρικά σημεία του Τελ-Αβίβ ή της Ιερουσαλήμ να διοργανώνουν εκδηλώσεις υπέρ μιας "δίκαιης ειρήνης", στις οποίες Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι καλούνται να επεξεργαστούν από κοινού τρόπους ειρηνικής συνύπαρξης. Πιο συχνά, το μάτι μας τις έχει πάρει να στέκονται σιωπηλές, ντυμένες στα μαύρα, κρατώντας ένα πλακάτ σε σχήμα χεριού, μαύρο κι αυτό, πάνω στο οποίο ξεχωρίζει γραμμένο με λευκή μπογιά το σύνθημα "Σταματήστε την Κατοχή".

Διοχετευμένες από μέσα ενημέρωσης εκπαιδευμένα να προβάλλουν τη "γραφική", επομένως "ανώδυνη" πλευρά των γυναικείων κινητοποιήσεων, οι σποραδικές αυτές εικόνες δεν μας προετοίμαζαν για τη συνέχεια. Τις τελευταίες όμως ημέρες, οι γυναίκες αυτές, αντί να εξαφανιστούν, όπως θα περίμενε ίσως κανείς, κρίνοντας από τη συνήθη μοίρα των ειρηνιστικών οργανώσεων κάθε φορά που τα πράγματα σκληραίνουν επικίνδυνα, συνεχίζουν να βρίσκονται επικεφαλής των αντιδράσεων για το συνεχιζόμενο έγκλημα στα παλαιστινιακά εδάφη. Συμμετείχαν ενεργά στην πορεία που επιχείρησε να σπάσει τον κλοιό των ισραηλινών στρατευμάτων και να μεταφέρει στη Ραμάλα ανθρωπιστική βοήθεια, στις 3 Απριλίου, και έκτοτε βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των κινητοποιήσεων. Οι συγκρούσεις με τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις στα περιβόητα "σημεία ελέγχου", οι επανειλημμένες οχλήσεις της αστυνομίας και η ρετσινιά της "εθνικής μειοδοσίας" δεν δείχνουν να τις πτοούν. Στις 13 Απριλίου συνόδευσαν 31 φορτηγά με ανθρωπιστική βοήθεια στο δρόμο προς τη ρημαγμένη Τζενίν. Και σήμερα, στις 7 το απόγευμα, έχουν προγραμματίσει διαδήλωση και πορεία στο κέντρο του Τελ-Αβίβ. 

Η πολιτική της βίας

"Η μεγάλη πορεία ειρήνης στις 3 Απριλίου οργανώθηκε από όλο το φάσμα των ισραηλινών και παλαιστινιακών ειρηνιστικών οργανώσεων", μας αφηγείται η φεμινίστρια Σίσσυ Βωβού, που συμμετείχε στην πορεία με την ομάδα της Διεθνούς Δράσης. "Αλλά στην κορυφή της βρισκόταν ο Συνασπισμός Γυναικών για μια Δίκαιη Ειρήνη, στον οποίο συμμετέχουν ισραηλινές και παλαιστινιακές γυναικείες οργανώσεις. Συνόδευαν φορτηγά και μικρότερα αυτοκίνητα με ανθρωπιστική βοήθεια. Κρατούσαν μαύρα πλακάτ σε σχήμα χεριού και τα κεντρικά τους συνθήματα ήταν τα συνθήματα που εδώ και χρόνια έχουν υιοθετήσει οι γυναικείες αυτές οργανώσεις: 'Σταματήστε την Κατοχή' και 'Η Κατοχή μάς σκοτώνει όλους'". Η συνέχεια είναι γνωστή, καθώς με τη συγκεκριμένη πορεία, στην οποία πήραν μέρος και Ελληνες ακτιβιστές, ασχολήθηκαν και τα εγχώρια μέσα ενημέρωσης. 

Η μαρτυρία, ωστόσο, της συνομιλήτριάς μας, δίνοντας έμφαση στο ρόλο των γυναικών, έρχεται να προσθέσει μια ενδιαφέρουσα απόχρωση σε όσα είχαμε ακούσει μέχρι τώρα: "Οι γυναίκες που βρίσκονταν στην κορυφή είναι εκείνες που προσπάθησαν να περάσουν από το σημείο ελέγχου ώστε να μπορέσει η πορεία να κατευθυνθεί προς τη Ραμάλα", σημειώνει η Σίσσυ Βωβού. "Κι αυτές δέχθηκαν τον πρώτο καταιγισμό των δακρυγόνων. Εριχναν πάνω μας δακρυγόνα επί δύο ώρες έως ότου η πορεία διαλύθηκε. Είχαμε τουλάχιστον 23 τραυματίες. Τελικά, μόνο ένα φορτηγό στάθηκε δυνατό να περάσει, τα υπόλοιπα αυτοκίνητα, καθώς και τα πακέτα που κρατούσαμε στα χέρια, δεν μπόρεσαν να φτάσουν στον προορισμό τους". 

Ποιες είναι, όμως, οι γυναίκες αυτές που αγωνίζονται για την ειρήνη, αντιμετωπίζοντας συνέχεια την αστυνομική και στρατιωτική βία; Ο Συνασπισμός Γυναικών για μια Δίκαιη Ειρήνη είναι μια οργάνωση-ομπρέλα, που συγκροτήθηκε τον Νοέμβριο του 2000 από Εβραίες και Παλαιστίνιες πολίτες του Ισραήλ, οι οποίες συμφώνησαν να αγωνιστούν από κοινού για τους παρακάτω στόχους: να τεθεί ένα τέλος στην κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών, να ιδρυθεί ένα παλαιστινιακό κράτος βάσει των συνόρων του 1967, να αναγνωριστεί η Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα και των δύο κρατών, να παραδεχθεί το Ισραήλ το μερίδιο της ευθύνης του για τον πόλεμο του 1948 και να συνεργαστεί για την εξεύρεση μιας δίκαιης λύσης για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες, να συμμετάσχουν οι γυναίκες στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και να υπάρξει ισονομία και δικαιοσύνη για όλους τους πολίτες του Ισραήλ, γυναίκες και άνδρες. Κατά την άποψη των γυναικών του Συνασπισμού, επείγει η πάλη κατά του μιλιταρισμού που διαπερνά κάθε πτυχή της ισραηλινής κοινωνίας. "Η ειρήνη θα παραμείνει ανέφικτη", υποστηρίζουν, "όσον καιρό οι στρατηγοί συνεχίζουν να ποδηγετούν την ισραηλινή κυβέρνηση και η βία συνεχίζει να εκλαμβάνεται ως πολιτική στρατηγική".

Το κόστος της προδοσίας

Σε συνεργασία με άλλες, μικτές, οργανώσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων (ανάμεσά τους τις γνωστές και στην Ελλάδα Γες Γκβουλ και Μπε Τσελέμ), ο Συνασπισμός Γυναικών για μια Δίκαιη Ειρήνη έχει ήδη να επιδείξει πλούσια δραστηριότητα και τα μέλη του έχουν πληρώσει επανειλημμένα το κόστος της "προδοτικής" ενασχόλησής τους με επιθέσεις, συλλήψεις και τραυματισμούς. Και, από την πλευρά των ισραηλινών αρχών, όχι αδίκως. "Ο στρατιωτικός αποκλεισμός του Προέδρου Αραφάτ και της Παλαιστινιακής Αρχής", αναφέρει για παράδειγμα πρόσφατη ανακοίνωση του Συνασπισμού προς τον παλαιστινιακό λαό, "οι αδιάκοποι κανονιοβολισμοί, η αδυσώπητη εκ νέου κατάκτηση των πόλεών σας, η θηλιά που σφίγγει όλο και περισσότερο γύρω από το λαιμό σας, όλα αυτά τα μέτρα δεν αποτελούν απάντηση στην τρομοκρατία, αλλά είναι τα ίδια τρομοκρατία διατεταγμένη από την ισραηλινή κυβέρνηση. Ταυτόχρονα, είναι και το λάδι που βάζει φωτιά στην αντι-τρομοκρατία που εκρήγνυται στις δικές μας πόλεις".

Αν ο Συνασπισμός Γυναικών για μια Δίκαιη Ειρήνη συνιστά μια σχετικά νέα συλλογικότητα, οι γυναικείες οργανώσεις που τον συναπαρτίζουν έχουν πίσω τους ιστορία χρόνων και κουβαλούν πλούσια ειρηνιστική εμπειρία. Από τις οργανώσεις αυτές ξεχωρίζουμε δύο, την Μπατ Σαλόμ και τις Γυναίκες στα Μαύρα, όχι μόνο επειδή εμφανίζονται ως πιο δραστήριες, αλλά και γιατί οι θέσεις και οι δραστηριότητές τους έχουν βάλει τη σφραγίδα τους στην ενωτική προσπάθεια των γυναικών του Συνασπισμού.

Η Μπατ Σαλόμ είναι μια φεμινιστική οργάνωση Ισραηλινών γυναικών που αγωνίζονται "για μια δίκαιη ειρήνη ανάμεσα στο Ισραήλ και τους Αραβες γείτονές του, γεγονός που προϋποθέτει την αναγνώριση ενός Παλαιστινιακού κράτους και την αποδοχή ότι η Ιερουσαλήμ θα αποτελέσει πρωτεύουσα και των δύο κρατών". Τα τελευταία χρόνια, η Μπατ Σαλόμ έχει ρίξει το βάρος της στην προσπάθεια να αποτραπεί η κατεδάφιση και άλλων παλαιστινιακών σπιτιών στη Δυτική Οχθη και στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Εξίσου δυναμική υπήρξε η παρέμβαση της οργάνωσης στην αποκάλυψη των μεθοδεύσεων με τις οποίες οι ισραηλινές αρχές επιχείρησαν να αποδεκατίσουν τους Παλαιστίνιους κατοίκους της Ιερουσαλήμ, αφαιρώντας τους, με γελοία προσχήματα, το δικαίωμα να παραμείνουν στην πόλη τους. 

Μια τρίτη, ίσως σημαντικότερη ακόμη πρωτοβουλία της Μπατ Σαλόμ ήταν οι συνομιλίες που ξεκίνησε το 1989 με Παλαιστίνιες ειρηνίστριες, οι οποίες κατέληξαν, το 1994, στην ίδρυση του Συνδέσμου της Ιερουσαλήμ. Στον κοινό αυτό σύνδεσμο συμμετέχει η Μπατ Σαλόμ από την ισραηλινή πλευρά και το Κέντρο Γυναικών της Ιερουσαλήμ (Μαρκάζ αλ-Κουντς λα Λνισάχ) από την παλαιστινιακή πλευρά. 

Το μαύρο χέρι

Οι Γυναίκες στα Μαύρα είναι η ισραηλινή γυναικεία κίνηση με τη μεγαλύτερη απήχηση, καθώς βρίσκεται στον πυρήνα ενός χαλαρού διεθνούς δικτύου γυναικών που αγωνίζονται κατά της βίας και των πολέμων. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται τόσο για οργάνωση όσο για μια μορφή κινητοποίησης. Οι Γυναίκες στα Μαύρα πρωτοεμφανίστηκαν τον Ιανουάριο του 1988, όταν μια μικρή ομάδα γυναικών αποφάσισε να προτείνει μια πρωτότυπη όσο και απλή μέθοδο διαμαρτυρίας: μια φορά την εβδομάδα, τα μέλη της ντύνονταν στα μαύρα και στέκονταν στο ίδιο πάντοτε σημείο ενός κεντρικού δρόμου, κρατώντας ένα μαύρο πλακάτ σε σχήμα χεριού με το σύνθημα "Σταματήστε την Κατοχή". Η ιδέα προκάλεσε αίσθηση και, σύντομα, αντίστοιχες ομάδες ξεφύτρωσαν σε κάμποσες ισραηλινές πόλεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι ομάδες ήταν αμιγώς εβραϊκές, σε άλλες συμμετείχαν και αρκετές Παλαιστίνιες. 

Μερικούς μήνες αργότερα, σε ένδειξη αλληλεγγύης, γυναίκες ντύθηκαν στα μαύρα και κράτησαν το μαύρο πλακάτ στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά και στη συνέχεια στην Ευρώπη και την Αυστραλία. Στις αρχές της δεκαετίας του '90, ομάδες Γυναικών στα Μαύρα είχαν σχηματιστεί σε πολλές χώρες, και αρκετές ανάμεσά τους δεν είχαν πια καμιά σχέση με το Ισραήλ και τα Κατεχόμενα. Στην Ιταλία, οι Γυναίκες στα Μαύρα διαδήλωσαν κατά της μαφίας, στη Γερμανία κατά του νεοναζισμού και του ρατσισμού και στην Ινδία κατά της κακοποίησης των γυναικών από τους φονταμενταλιστές. Υποδειγματική στάθηκε η πολιτική παρουσία των Γυναικών στα Μαύρα στο Βελιγράδι και το Ζάγκρεμπ, δίνοντας ένα σοβαρό μάθημα σε πολλές άλλες -κατ' όνομα- φιλειρηνικές οργανώσεις της περιοχής. Εποχή άφησε ακόμη η κινητοποίηση των Γυναικών στα Μαύρα πέρυσι, στις 8 Ιουνίου, όταν 150 γυναικείες ομάδες διαμαρτυρήθηκαν ταυτόχρονα σε κάθε άκρη της Γης για τη συνεχιζόμενη ισραηλινή κατοχή.

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, μέλη της αμερικανικής ομάδας του δικτύου ανακρίθηκαν -και απειλήθηκαν- από το FBI.

Υπάρχουν ασφαλώς και άλλες γυναικείες οργανώσεις στο Ισραήλ που αντιστέκονται στο μιλιταρισμό και ρισκάρουν πολλά υπερασπίζοντας τα δίκαια των Παλαιστινίων. Ούτως ή άλλως, οι σημαντικότερες από τις κινήσεις αυτές δεν είναι στεγανές και σε αρκετές θα συναντήσουμε τις ίδιες θαρραλέες γυναίκες. Μια από αυτές, η Γκίλα Σβίρσκι, του Συνασπισμού Γυναικών για μια Δίκαιη Ειρήνη, μοιάζει να μιλά εκ μέρους όλων τους, σε άρθρο της στο ισραηλινό Ιντιμίντια: "Το Ισραήλ είναι η πατρίδα μου, αλλά τις μέρες αυτές δεν την αναγνωρίζω πια". 

 

 

(Ελευθεροτυπία, 27/4/2002)

 

www.iospress.gr