Οταν οι δημοσιογράφοι αγωνίζονται για να μη γίνουν «κίτρινοι», υπερασπίζονται πολύ περισσότερα πράγματα από το ψωμί τους




Εικόνες από το μέλλον των ΜΜΕ

 

"Αδιευκρίνιστο παραμένει το προφίλ του Tempo"

        («ΤΟ ΒΗΜΑ», 4/4/2002)

 

 
ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΤΑΝ ο ιδιοκτήτης ενός τηλεοπτικού καναλιού αποφασίζει να καταργήσει το ειδησεογραφικό και ενημερωτικό του πρόγραμμα, διότι "η αγορά τον ξέβρασε"; Πώς απαντάνε οι εκατοντάδες εργαζόμενοι του καναλιού (δημοσιογράφοι, τεχνικοί και άλλοι) στις υποσχέσεις του εργοδότη τους ότι "κάποιοι θα αξιοποιηθούν στον ψυχαγωγικό τομέα", όπως αυτός θα κρίνει; Και τι σημαίνουν όλα αυτά για το χαρακτήρα των ΜΜΕ αλλά και την κοινωνία που τρέφεται (και διαστρέφεται) απ' αυτά;

Τα ερωτήματα δεν είναι πλέον θεωρητικά. Η κρίση στον τομέα των μέσων ενημέρωσης έχει ξεσπάσει και η προφανής σχέση του συγκεκριμένου χώρου με τον πυρήνα του οικονομικού και πολιτικού ανταγωνισμού δεν αφήνει ανεπηρέαστο το όλο σύστημα εξουσίας. Μια εκδοχή αυτής της κρίσης είναι τα όσα συμβαίνουν αυτό το διάστημα στο Tempo του Μιχάλη Ανδρουλιδάκη και στα υπόλοιπα μέσα του ομίλου του. Αν δεν υπήρχε η συλλογική αντίσταση των εργαζομένων του Tempo (αλλά και των συναδέλφων τους στο ραδιοσταθμό Planet), ίσως κανείς να μην είχε καταλάβει τίποτα. 

Ο κυνισμός του ιδιοκτήτη θα μπορούσε να έχει ωθήσει τους περισσότερους εργαζομένους στην απογοήτευση και την παραίτηση. Είναι γνωστό ότι πολλούς μήνες τώρα οι εργαζόμενοι στον όμιλο Ανδρουλιδάκη έχουν υποστεί πολλές επιθέσεις στα εργασιακά τους δικαιώματα (και στην επαγγελματική τους υπόσταση), και επομένως θα φαινόταν λογικό να αποχωρήσουν "οικειοθελώς", μη ανεχόμενοι άλλες ταπεινώσεις. Αλλωστε αυτή η πολιτική έχει δοκιμαστεί και σε πολλές άλλες "προβληματικές" επιχειρήσεις, οι οποίες καταφέρνουν να εμφανίζουν την αποτυχία τους ως μοιραίο αποτέλεσμα ...του καπιταλιστικού ανταγωνισμού. 

Στην περίπτωση του Tempo, όπως θυμόμαστε, υπήρχε ανάλογη εμπειρία, όταν ο επιχειρηματίας (πάλι για λόγους αγοράς) θέλησε να αλλάξει το χαρακτήρα των δελτίων ειδήσεων και των υπόλοιπων εκπομπών του Tempo, φέρνοντας τον Νίκο Ευαγγελάτο με το επιτελείο του, συζητώντας με τη Γιούλη Μπάρκα, αντιγράφοντας τα πιο ανόητα reality show των άλλων καναλιών κ.λπ. Και τότε οι εργαζόμενοι δεν έμειναν με σταυρωμένα τα χέρια. Είδαν πού θα οδηγούσαν οι σπατάλες και η μετάβαση στον κιτρινισμό και αντιστάθηκαν. 

Η δύναμη των συνελεύσεων

Οι εργαζόμενοι στο Tempo είχαν συνεπώς κερδίσει -πολύ προτού τους ανακοινωθούν τα νέα πειράματα του Μιχ. Ανδρουλιδάκη- ένα αξιοζήλευτο επίπεδο συνείδησης και συνεννόησης. Δεν ήξερε απλώς ο καθένας τους ξεχωριστά πόσα του χρωστάει από τα δεδουλευμένα, ποια νυχτερινά και κυριακάτικα δεν μπήκαν στη μισθοδοσία κ.λπ. Ηξεραν ο ένας τον άλλο, ίσως γιατί η μεγάλη πλειοψηφία τους δούλευαν αποκλειστικά εκεί. Από ένα σημείο και πέρα, μόνο ύστερα από στάσεις εργασίας ή απεργίες κατάφερναν να πληρωθούν (έστω και κατά ένα μέρος). Την αλληλεγγύη τους την είχαν δείξει βδομάδες πριν, όταν χρειάστηκε να κάνουν (παρ' ότι απλήρωτοι) ακόμα και εράνους για να ενισχύσουν συναδέλφους τους με σοβαρότερες ανάγκες.

Η γνώση τους για τους οικονομικούς και τους επιχειρηματικούς ελιγμούς του επιχειρηματία ήταν επαρκής. Το ίδιο και η κατανόηση του πολυδαίδαλου συστήματος οικονομικών δεσμεύσεων (από τράπεζες και λοιπούς πιστωτές). Γνώριζαν πολλά για τις οφειλές του προς άλλες επιχειρήσεις, για τις σφραγισμένες επιταγές, για τα χρέη του στους ασφαλιστικούς οργανισμούς και για τις δικαστικές διενέξεις του με συγκεκριμένο συνεταίρο που διεκδικεί τον έλεγχο των εταιρειών και τη νομή των δισεκατομμυρίων. Αυτή η γνώση (που ούτε οι επίσημοι ελεγκτικοί μηχανισμοί διαθέτουν), όπως και όλα τα καθημερινά προβλήματα που παραβιάζουν τα εργασιακά δικαιώματα στις επιχειρήσεις του κ. Ανδρουλιδάκη μεταφέρθηκαν στις συνδικαλιστικές Ενώσεις.

Εδώ και μήνες οι εργαζόμενοι, λειτουργώντας συλλογικά μέσα από κοπιαστικές αλλά παραγωγικές γενικές συνελεύσεις (στην αρχή μόνο οι δημοσιογράφοι του Tempo και του Planet, που διέθεταν αυτό το συνδικαλιστικό δικαίωμα), κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα ενιαίο μέτωπο. Ετσι, στην υπόθεση μπήκαν όλες οι Ενώσεις κι όχι μόνο η ΕΣΗΕΑ και η ΠΟΕΣΥ: το Εργατικό Κέντρο Αθήνας (ΕΚΑ), η ΠΟΣΠΕΡΤ (Ομοσπονδία Συλλόγων Προσωπικού Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης), ώστε να καλυφθούν συνδικαλιστικά οι ειδικότητες των τεχνικών που δεν εντάσσονται σε πρωτοβάθμια σωματεία, η ΕΤΕΡ (Ενωση Τεχνικών Ραδιοφώνου), η ΕΠΗΕΑ (Ενωση Προσωπικού Εφημερίδων) και η ΕΤΗΠΤΑ (Τεχνικοί Τύπου). Με λίγα λόγια διαμορφώθηκε με συγκεκριμένο αντικείμενο η διασωματειακή συνεργασία (το πρόπλασμα δηλαδή του Συνδικάτου Τύπου και ΜΜΕ), που σήμερα -παρά τις δυσκολίες και τις αντιφάσεις- διεκδικεί συλλογικές συμβάσεις και λόγο στο περιεχόμενο των ΜΜΕ. 

Η άμεση δράση

Οταν λοιπόν στις 22/3 ο Μιχ. Ανδρουλιδάκης αποφάσισε και διέταξε τη συμμόρφωση των δημοσιογράφων με το "νέο, νεανικό και ψυχαγωγικό" πρόσωπο του σταθμού, το ποτήρι ξεχείλισε. Την Τρίτη 26/3 ξεκίνησε η μεγάλη απεργία (μετά από ομόφωνη απόφαση της γενικής συνέλευσης) και παράλληλα εξήντα έξι δημοσιογράφοι, σε συνεννόηση με την ΕΣΗΕΑ, συνυπέγραψαν και απέστειλαν στον εργοδότη εξώδικο στο οποίο επισημαίνουν ότι: "Η ενέργεια της αλλαγής του αντικειμένου της εργασίας μας αποτελεί κατάφωρη βλαπτική μεταβολή των όρων της σύμβασης εργασίας. Είναι δε φανερό ότι αποσκοπείτε με αυτήν στον εξαναγκασμό μας σε παραίτηση (...) Πλέον αυτών, η μετατροπή μας από δημοσιογράφους σε 'ψυχαγωγούς' -Κύριος οίδε ποιας 'ψυχαγωγίας'- θίγει βάναυσα την επαγγελματική μας αξιοπρέπεια και ευτελίζει το δημοσιογραφικό λειτούργημα". 

Διαβήματα έγιναν και προς το ΕΣΡ, το υπουργείο Τύπου και την επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, γιατί, όπως όφειλε να γνωρίζει ο κάθε καναλάρχης, η συχνότητα από την οποία εκπέμπει το πρόγραμμά του αποτελεί δημόσια περιουσία και συνεπώς ελέγχεται και ως προς το περιεχόμενο (είδος ενημέρωσης και ψυχαγωγίας) και ως προς τις εργασιακές σχέσεις και τις άλλες υποχρεώσεις. Διαφορετικά θα μπορούσε κάποιος, προβάλλοντας επί 24ώρου βάσεως "τσόντα" ανεμπόδιστα, να προσελκύσει το φιλοθεάμον κοινό και να αποσπάσει μεγάλα μερίδια από τη διαφημιστική πίτα.

Η κορύφωση

Την Παρασκευή (29/3) σε νέα συνέλευση των εργαζομένων του Tempo και του Planet (στην οποία μετέχουν και αρκετοί τεχνικοί) τίθεται η πρόταση της λειτουργικής κατάληψης της συχνότητας. Αυτό θα σήμαινε -πέρα από τη δημοσιοποίηση της υπόθεσης- και το κόψιμο στον αέρα των ήδη υπαρχουσών "ψυχαγωγικών εκπομπών". Και πώς θα μάζευε λεφτά από τη διαφήμιση, χωρίς πρόγραμμα με καφετζούδες, καλαμπούρια της δεκάρας και τους απαραίτητους καλεσμένους "ήρωες της καθημερινότητάς μας" από το Big Brother, το Bar κ.λπ.; 

Σε λίγες ώρες, ο ώς τότε αδιάλλακτος ιδιοκτήτης δέχτηκε την απεργιακή επιτροπή φοβούμενος τη μετατροπή της σε επιτροπή κατάληψης. Στην κουβέντα εμφανίστηκε ότι βάζει από την τσέπη του 400 εκατομμύρια το μήνα για να κρατήσει ένα σοβαρό ειδησεογραφικό πρόγραμμα που ο λαός δεν το θέλει - γιατί ο λαός θέλει σκουπίδια, είπε. Συνεπώς, είναι υποχρεωμένος να εκπέμπει κι αυτός σκουπίδια. Μόνο έτσι θα έρθουν οι διαφημιστικές εταιρείες και τα χρήματα με τα οποία θα ξεπληρώσει τα χρέη του. Είναι λίγο πριν από τον... Κορυδαλλό. Ούτε η άδεια του Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου τον ενδιαφέρει ούτε τίποτα. Οποιος δεν συμφωνεί να πλαισιώσει το "ψυχαγωγικό" αυτό πρόγραμμα, είναι ελεύθερος να φύγει. Πάντως οι μισθωτοί δημοσιογράφοι που θα δεχτούν τις αλλαγές δεν θα απολυθούν. Οι άλλοι όμως (τεχνικοί, εργαζόμενοι με δελτία παροχής κ.λπ.), ουδείς γνωρίζει τι θα απογίνουν. 

Η επόμενη συνέλευση, όπως είχε διαφανεί από τη σκληρή στάση του εργοδότη, δεν θα ήταν εύκολη. Ηταν λογικό. Το "ο σώζων εαυτόν σωθήτω" θα κέρδιζε έδαφος και η απειλή της κατάρρευσης θα πίεζε όσους θα επέλεγαν να παραμείνουν (προκειμένου να μη χάσουν το ψωμί τους) να διαπραγματευτούν ατομικά το νέο τους πόστο. Κάμποσοι θα δέχονταν πιέσεις για το πώς θα ψήφιζαν στη συνέλευση. Ωστόσο, η συνέχιση της απεργίας θα ξανακέρδιζε τη μεγάλη πλειοψηφία. Οι κινήσεις της απεργιακής επιτροπής και της ΕΣΗΕΑ προς όλες τις κατευθύνσεις άρχισαν να αποδίδουν, υποχρεώνοντας τον αρμόδιο υπουργό Χρ. Πρωτόπαπα να υπενθυμίσει ότι οι αποφάσεις του ιδιοκτήτη του Tempo όχι μόνο δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στους εργαζομένους, αλλά "θα ακύρωναν τη διαδικασία μοριοδότησης του σταθμού".

...και η αναδίπλωση

Την περασμένη Δευτέρα, η απόφαση της πιο μαζικής γενικής συνέλευσης που είχε γίνει ποτέ στο κανάλι δεν άφηνε περιθώρια. Ολοι οι δημοσιογράφοι (ακόμα και τα διευθυντικά στελέχη) και πολλοί τεχνικοί, που ξέφυγαν πλέον από τον απειλητικό έλεγχο των προϊσταμένων τους, χωρίς αυταπάτες για την διατήρηση της θέσης τους στο νέο σκουπιδο-πρόγραμμα, προχώρησαν σε τετραήμερη απεργία. Στο ψήφισμά τους ήταν σαφείς: "Η ενημέρωση δεν καταργείται στο βωμό των ριάλιτι σώου. Οι πλασματικές τηλεθεάσεις δεν καθορίζουν το περιεχόμενο των ειδήσεων. Η δημοσιογραφία είναι κοινωνική αποστολή και είναι επιβεβλημένη η περιφρούρησή της".

Την επομένη το Δ.Σ. της ΕΣΗΕΑ κάλεσε τον Μιχ. Ανδρουλιδάκη που βρισκόταν σε τραγικό αδιέξοδο, όπως είπε. Ωστόσο, αν και ξεκίνησε με τη δεδομένη απόφασή του να κλείσει το κανάλι εκείνη τη στιγμή, μετά από έναν δαιδαλώδη διάλογο κάθησε και υπέγραψε μια συμφωνία! Σύμφωνα μ' αυτήν, διατηρείται ο ενημερωτικός χαρακτήρας του καναλιού. Τα σημερινά δελτία ειδήσεων αντικαθίστανται από δελτία μικρότερης διάρκειας και οι δημοσιογράφοι παραμένουν είτε στην παραγωγή των νέων ειδησεογραφικών δελτίων είτε περνούν σε ενημερωτικές εκπομπές, στις οποίες καλύπτουν ειδησεογραφικά θέματα. Για το αντικείμενο των νέων ενημερωτικών εκπομπών θα υπάρξει αναλυτική συνεννόηση με τους εργαζομένους. Την Τετάρτη ο επικεφαλής του ομίλου δεσμεύτηκε, όπως είχε συνομολογήσει με το Δ.Σ της ΕΣΗΕΑ, να πληρώσει όλα τα χρωστούμενα στο προσωπικό του στις 10 Απριλίου.

 

(Ελευθεροτυπία, 6/4/2002)

 

www.iospress.gr