Ο ειρηνοποιός και η γενοκτονία

 

"Ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον, το ΝΑΤΟ και ο Αμερικανός διαπραγματευτής στα Βαλκάνια Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ είναι μεταξύ των υποψηφίων για το Νόμπελ Ειρήνης 1999"
        (Νορβηγικό Πρακτορείο Ειδήσεων, 16/2/1999)

Δεν είναι η πρώτη χρονιά που ο κ. Χόλμπρουκ, ο "ειρηνοποιός των Βαλκανίων", ο "αρχιτέκτονας της συνθήκης του Ντέιτον", προτείνεται για το Νόμπελ Ειρήνης. Το 1996 ήταν και πάλι μεταξύ των επικρατέστερων υποψηφίων. Τα τηλεγραφήματα των ειδησεογραφικών πρακτορείων τον έδιναν φαβορί, μαζί με τον πρόεδρο Κλίντον. Η τελική επιλογή δυο άγνωστων προσωπικοτήτων από μια ξεχασμένη περιοχή της υδρογείου προκάλεσε έκπληξη. Στη θέση του Χόλμπρουκ βραβεύτηκαν δυο αγωνιστές του κινήματος απελευθέρωσης του Ανατολικού Τιμόρ από τα δολοφονικά δεσμά της Ινδονησίας: ο επίσκοπος Κάρλος Φελίπε Χιμένες Μπέλο και ο πολιτικός αγωνιστής Χοσέ Ράμος Χόρτα.
Ειρωνεία της τύχης. Στο δράμα του λαού του Τιμόρ, τον πρωταγωνιστικό ρόλο στα μέσα της δεκαετίας του '70 είχε ακριβώς ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ! Εκεί δοκίμασε για πρώτη φορά τις μεθόδους "ειρήνευσης" που εφαρμόζει σήμερα στα Βαλκάνια ο "μάγος της αμερικανικής διπλωματίας". Πρόκειται για μια περίοδο της ζωής και της δράσης του Αμερικανού διπλωμάτη, που αποσιωπάται στις επίσημες βιογραφίες του, αλλά δεν είναι καθόλου ασήμαντη. Ο υπ' αριθμ. 2 του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ευλόγησε και συμμετείχε στη γενοκτονία του λαού του Τιμόρ από την κυβέρνηση της Ινδονησίας. Τις λεπτομέρειες αυτής της υπόθεσης έχει συγκεντρώσει ο Sunil Sharma στο άρθρο με τον εύγλωττο τίτλο "200.000 σκελετοί στην ντουλάπα του Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ".

"Δεν με ενδιαφέρουν οι νεκροί"

Ο Χόλμπρουκ κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Τζίμι Κάρτερ διηύθυνε το Γραφείο Υποθέσεων Ανατολικής Ασίας και Ειρηνικού στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Στις 7 Δεκεμβρίου 1975 η Ινδονησία εισέβαλε στο Ανατολικό Τιμόρ και το κατέλαβε. Η κατοχή αυτή, η οποία διαρκεί μέχρι σήμερα, συνοδεύθηκε από ένα πρωτοφανές λουτρό αίματος. Σε 200.000 υπολογίζονται οι νεκροί κάτοικοι της χώρας, περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού στο Ανατολικό Τιμόρ πριν από την εισβολή. Χάρη στη στράτευση διανοουμένων όπως ο Νόαμ Τσόμσκι και ο Μπένεντικτ Αντερσον διαθέτουμε σήμερα πλούσια στοιχεία για την υποστήριξη των ΗΠΑ στο καθεστώς της Ινδονησίας. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία για την αμερικανική συμβολή στη γενοκτονία. Φυσικά οι ΗΠΑ επιχείρησαν να θολώσουν τα νερά. Μετά την εισβολή, επέβαλαν εμπάργκο στις πωλήσεις όπλων προς το ινδονησιακό καθεστώς. Μόνο που το εμπάργκο αυτό ήταν μόνο στα χαρτιά. Ο καθηγητής Αντερσον κατέθεσε στο Κογκρέσο το Φεβρουάριο του 1978, και κατήγγειλε την αμερικανική συνενοχή, με βάση ένα επίσημο έγγραφο, στο οποίο γινόταν ανοιχτά λόγος για πωλήσεις όπλων κατά τη διάρκεια του εμπάργκο:
"Αν αναρωτιόμαστε για ποιο λόγο οι Ινδονήσιοι δεν ένιωσαν ποτέ την 'ανησυχία' της κυβέρνησης των ΗΠΑ, η απάντηση είναι αρκετά απλή. Σε ευθεία αντίθεση προς τις επίσημες διαβεβαιώσεις του Βοηθού υπουργού Εξωτερικών για τις υποθέσεις της Ανατολικής Ασίας και του Ειρηνικού Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, έγιναν τουλάχιστον τέσσερις χωριστές προσφορές πολεμικού υλικού προς την ινδονησιακή κυβέρνηση, την περίοδο μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου 1976. Αυτό το υλικό συνίστατο κυρίως από εφόδια και ανταλλακτικά για τα OV-10 Bronco, τα αεροσκάφη της εποχής του Βιετνάμ, τα οποία είχαν σχεδιαστεί για επιχειρήσεις εναντίον ανταρτών που δεν διέθεταν αντιαεροπορική προστασία, δηλαδή επρόκειτο για όπλα απολύτως άχρηστα να υπερασπίσουν την Ινδονησία από εξωτερικό εχθρό. Η πολιτική της προμήθειας των Bronco και άλλων όπλων κατά των ανταρτών προς την ινδονησιακή κυβέρνηση συνεχίστηκε χωρίς καμιά ουσιαστική αλλαγή από την προεδρία Φορντ μέχρι την παρούσα προεδρία Κάρτερ."
Στα τέλη του 1977 ο στρατός της Ινδονησίας άρχισε να παρουσιάζει έλλειψη οπλισμού. Τότε ο Χόλμπρουκ ανέπτυξε ιδιαίτερη δραστηριότητα. Η κυβέρνηση Κάρτερ ενίσχυσε τη στρατιωτική βοήθεια προς το καθεστώς, με συνέπεια οι επιχειρήσεις του στρατού στο Ανατολικό Τιμόρ να πάρουν μεταξύ 1978 και 1980 τη διάσταση πραγματικής γενοκτονίας. Οταν, τον Απρίλιο του 1977, ρωτήθηκε από έναν Αυστραλό δημοσιογράφο για τις σφαγές στο Ανατολικό Τιμόρ, ο Χόλμπρουκ απάντησε με τον δικό του "διπλωματικό" τρόπο: "Θέλω να επισημάνω ότι δεν έχω διάθεση να εμπλακώ σε μια συζήτηση για τον πραγματικό αριθμό των νεκρών. Σκοτώθηκαν άνθρωποι, κι αυτό πάντοτε είναι τραγικό, αλλά εκείνο που σήμερα μας απασχολεί είναι η πραγματική κατάσταση στο Τιμόρ σήμερα. Ούτως ή άλλως ποτέ δεν θα μάθουμε πόσοι Τιμορέζοι έχουν σκοτωθεί." Τρεις μέρες νωρίτερα, ο Ινδονήσιος υπουργός Εξωτερικών Ανταμ Μαλίκ δήλωνε με κυνισμό ότι "μπορεί να σκοτώθηκαν 50.000 ή και 80.000 άνθρωποι στον πόλεμο του Τιμόρ, όμως σώσαμε άλλους 600.000". Ο τελικός αριθμός των θυμάτων ήταν τετραπλάσιος.

Ευημερία αλά Χόλμπρουκ

Τον Δεκέμβριο του 1979, κατά την κορύφωση του δράματος των προσφύγων από το Τιμόρ, ο Χόλμπρουκ δεν δίσταζε να δηλώνει εγγράφως προς την αρμόδια επιτροπή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ότι "ο βασικός στόχος της πολιτικής μας για το Ανατολικό Τιμόρ είναι η ευημερία των Τιμορέζων". Το πώς εννοούσε αυτή την ευημερία ο σημερινός "ειρηνοποιός", το πληροφορούμαστε, με φρικιαστικές λεπτομέρειες, από τις εκθέσεις των ανθρωπιστικών οργανώσεων της εποχής.
Τους λόγους που οδήγησαν τις ΗΠΑ να συμβάλουν τόσο ενεργά στην εγκληματική πολιτική της Ινδονησίας, δεν είναι δύσκολο να τους αντιληφθούμε. Το μεγάλο αντικομουνιστικό, μουσουλμανικό και πετρελαιοπαραγωγό κράτος ήταν πολύ σημαντικός σύμμαχος για να διακινδυνεύσουν τη φιλία του οι ΗΠΑ, και να συγκινηθούν από την καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων λίγων εκατοντάδων χιλιάδων Τιμορέζων. Ο ίδιος ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ διατύπωνε τον Ιούνιο του 1980 αυτή την αλήθεια με αφοπλιστική ωμότητα:
"Η κατάσταση στο Ανατολικό Τιμόρ είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της πολιτικής των ΗΠΑ στην Ινδονησία. Η Ινδονησία, με 150 εκατομμύρια κατοίκους, είναι το πέμπτο σε πληθυσμό κράτος στον κόσμο, είναι ένα μετριοπαθές μέλος του Κινήματος των Αδεσμεύτων, είναι μια από τις σημαντικότερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες -η οποία έχει μετριοπαθή ρόλο μέσα στον OPEC- και κατέχει στρατηγική θέση στις θαλάσσιες οδούς του Ειρηνικού και του Ινδικού Ωκεανού. Ο πρόεδρος Σουχάρτο και άλλοι επιφανείς Ινδονήσιοι ηγέτες έχουν δημόσια ζητήσει την απελευθέρωση των ομήρων μας στο Ιράν. Η θέση της Ινδονησίας μέσα στην Ενωση των Κρατών της Νοτιανατολικής Ασίας (ASEAN) είναι επίσης σημαντική και έχει παίξει κεντρικό ρόλο στην υποστήριξη της Ταϊλάνδης και στη διατήρηση της ασφάλειας της Ταϊλάνδης, απέναντι στις αποσταθεροποιητικές κινήσεις του Βιετνάμ στην Ινδοκίνα. Θεωρούμε πολύτιμη τη σχέση συνεργασίας με την Ινδονησία."
Το συμπέρασμα του Sunil Sharma είναι ότι "αν ζούσαμε σε έναν κόσμο όπου το Διεθνές Δικαστήριο θα είχε κάποιο νόημα, τότε η δράση του Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ θα χαρακτηριζόταν ασφαλώς ως μια σειρά Εγκλημάτων κατά της Ανθρωπότητας."

Ο μάνατζερ των βομβαρδισμών

Με την πείρα αυτή της Ινδονησίας δεν είναι καθόλου περίεργο, λοιπόν, που ο "ειρηνοποιός" αναδείχθηκε στο πιο καθαρόαιμο "γεράκι" κατά τις επιχειρήσεις των Βαλκανίων. Αν παρακολουθήσουμε τις δηλώσεις του σε όλο το τελευταίο διάστημα, διαπιστώνουμε ότι μοναδικό του άγχος είναι να αρχίσουν οι βομβαρδισμοί μια ώρα αρχύτερα. Ηταν ο πρώτος Αμερικανός επίσημος που επέμενε από το 1993 ότι πρέπει να αρχίσουν οι βομβαρδισμοί εναντίον των Σέρβων. Και σήμερα υποστηρίζει ότι η κατάλληλη στιγμή για να αρχίσει η αμερικανική επίθεση ήταν το φθινόπωρο του 1991, όταν οι Σέρβοι βομβάρδισαν το Ντουμπρόβνικ.
Τον περασμένο Ιούνιο, τις μέρες ακριβώς που είχε αναλάβει την "ειρηνευτική διαμεσολάβηση", ο Χόλμπρουκ διατύπωνε με σαφήνεια τη φιλοσοφική του τοποθέτηση: "Το μάθημα αυτού του αιώνα είναι πάντοτε το ίδιο. Αν επέμβεις πολύ αργά, τότε το μακροπρόθεσμο κόστος είναι πολύ μεγαλύτερο. Θέλω να είμαι σαφής. Οι ΗΠΑ απέτυχαν να σταματήσουν τους πρώτους τρεις πολέμους στα Βαλκάνια εν μέρει διότι αναμειχθήκαμε πολύ αργά ή δεν αναμειχθήκαμε καθόλου. Ο στόχος μας είναι να προλάβουμε μην ξεσπάσει κανένας νέος πόλεμος. Αυτό νομίζω ότι αξίζει τον κόπο" (συνέντευξη στην Christian Science Monitor, 1/6/1998). Την έμπρακτη εφαρμογή αυτής της φιλοσοφίας ζούμε σήμερα.
Αυτό το άγχος ίσως βέβαια να οδήγησε το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ στο σημερινό τραγικό αδιέξοδο. Ο Χόλμπρουκ, στο βιβλίο του, επιρρίπτει ευθύνες για την "ατολμία" έναντι των Σέρβων στον τότε αρχηγό του γενικού Επιτελείου Κόλιν Πάουελ και του καταλογίζει ότι υπερεκτίμησε τη στρατιωτική ισχύ των Σέρβων, κάτι που ισχύει -πάντα κατά τη γνώμη του Χόλμπρουκ- και για τους Βρετανούς και τους Γάλλους. "Η αντικατασκοπία των ΗΠΑ είχε επηρεαστεί έντονα από τους Βρετανούς, οι οποίοι ανέφεραν ότι οι σερβικές δυνάμεις είτε ήταν ανίκητες είτε άξιζαν τη συμπάθειά μας. Οι Σέρβοι συγκρίνονταν εσφαλμένα με τους παρτιζάνους του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου που αντιμετώπισαν τις μεραρχίες των ναζί. Επρόκειτο για τεράστιο λάθος της αντικατασκοπίας."
Με τη σιγουριά ότι ο σερβικός στρατός θα καταρρεύσει, την ίδια περίοδο που υποτίθεται ότι πάσκιζε να βρει ειρηνική διέξοδο, ο Χόλμπρουκ έκανε το παν για να αρχίσει η επίθεση του ΝΑΤΟ. Η γραμμή του τελικά υιοθετήθηκε. Η σιγουριά του, όμως, για την ευκολία της επιχείρησης, αποδείχθηκε εντελώς εκτός πραγματικότητας.

 

(Ελευθεροτυπία, 17/4/1999)

 

www.iospress.gr