Το ελληνικό απαρτχάιντ

"Ανήκουστος εκβιασμός από απεργούς Αλβανούς στη Μαγνησία"
           
("Ελεύθερος Τύπος", 27/5/98)

"Με τι να αηδιάσουμε περισσότερο;" ρωτά ρητορικά το Δίκτυο Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών σε ανακοίνωσή του, για τις νέες "δημοκρατικές" επιδόσεις των ελληνικών κοινοτήτων. "Με τη θρασύτητα των 'νοικοκυραίων' συμπατριωτών μας, που αγανάκτησαν επειδή οι αλλοδαποί δούλοι τους διαμαρτυρήθηκαν γιατί δουλεύουν 12 ώρες καθημερινά με 3.000 δρχ; Με το κράτος που έστειλε τα ΜΑΤ εναντίον αυτών που διεκδικούσαν ένα μέρος απ' όσα το Σύνταγμα και οι νόμοι ορίζουν ότι δικαιούνται; 'Η με τους τηλε-κανίβαλους που μετέδιδαν ακούραστα το 'φόβο' των ντόπιων εκμεταλλευτών για την 'εγκληματικότητα' των θυμάτων τους;"
Νομίζουμε ότι η συζήτηση με τους "κινδυνεύοντες" από την παρουσία των μεταναστών, κάπου εδώ τελειώνει. Δεν υπάρχει κανένα έδαφος επικοινωνίας με τους αγριάνθρωπους που μας προσβάλλουν καθημερινά -και οι οποίοι, σε κατάσταση προχωρημένης παράνοιας, εννοούν να πιστεύουν πως εκπροσωπούν αυθεντικά το αρχαιοελληνικό κλέος. Αλλά και με τους άλλους, τους "τεχνικούς της εξουσίας", τα αλληθωρίζοντα πολιτευτάκια και τους εργατοπατέρες, η συζήτηση μοιάζει να φτάνει στο τέλος της. Τι να κουβεντιάσει κανείς με όσους θέλουν να "υποστηρίξουν" το δικαίωμα των προλεταρίων εισαγωγής, στην εργασία και τη ζωή, με το επιχείρημα ότι η οικονομία μας πάει καλά, ακριβώς γιατί το κόστος της δικής τους εργασίας βρίσκεται στα επίπεδα της ελεημοσύνης και επειδή οι βέροι Ελληνες σιχαίνονται να δουλεύουν κάτω από τέτοιες συνθήκες!

Γκέτο στα Σπάτα

Ας μιλήσουμε επομένως, για τη ζωή και τους αγώνες των ίδιων των καταφρονεμένων. Ας περιγράψουμε σκηνές από την αθέατη πραγματικότητα του κόσμου της εργασίας. Οχι στην "καθυστερημένη" επαρχία, αλλά εδώ, στην καρδιά των μεγάλων έργων. Στα Σπάτα, όπου ετοιμάζεται το νέο αεροδρόμιο που θα μας συνδέσει με τον επόμενο αιώνα. Εκεί, ως γνωστόν, αφεντικό δεν είναι κάποιος ανεξέλεγκτος δημαγωγός κοινοτάρχης. Το σούπερ έργο πραγματοποιείται από ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κολοσσό, την εταιρεία Χόχτιφ. Εκείνη, με τη σειρά της, συνεργάζεται με τις πιο δυναμικές ελληνικές τεχνικές εταιρείες. Τα καμάρια του χρηματιστηρίου μας, τους φορείς της ελπίδας μας να φτάσουμε στην πολυπόθητη ΟΝΕ -όπως μας λένε οι εξειδικευμένοι αναλυτές και οι άλλες πριμαντόνες του αστικού μπλοκ εξουσίας. Ολοι αυτοί οι μοντέρνοι γίγαντες της βιομηχανίας και της οικονομίας υπέγραψαν συμβάσεις με την Ελληνική Δημοκρατία. Συμβόλαια δηλαδή, με τα οποία διασφαλίζονται χιλιάδες λεπτομέρειες για την ποιότητα, την τιμή, αλλά και τις συνθήκες παραγωγής του έργου.
Και ενώ όλοι ψάχνουν για τις μίζες και τα διαπλεκόμενα σκάνδαλα, όντες καχύποπτοι (και δικαίως) για κάθε "δημόσια επένδυση", το συνεχές σκάνδαλο της ανθρώπινης υπερεκμετάλλευσης ελάχιστους απασχολεί. Και πάντως όχι τα θεάματα των οκτώμισι, που καθορίζουν τη σειρά και την αξία των ειδήσεων με βάση άλλα κριτήρια, που δεν είναι του παρόντος να αναπτύξουμε. Στο αχανές εργοτάξιο των Σπάτων από τις 7:30 το πρωί, 3.500 εργάτες, εκ των οποίων πάνω από 2000 είναι μετανάστες, περνούν τη φρουρούμενη από δεκάδες σεκιουριτάδες πύλη. Λίγο πιο κάτω, στα 200 μέτρα, δεσπόζει το νέο αστυνομικό τμήμα, που εγκαταστάθηκε ειδικά για να εποπτεύει την κίνηση στα εργοτάξια. Μέχρι και ελικόπτερο υπάρχει.
Οι εργάτες, για να προλάβουν το "χτύπημα" της κάρτας ξυπνούν, κατά μέσο όρο, στις 4:30 το ξημέρωμα. Οσο πιο φτωχοί είναι, τόσο περισσότερο δύσκολη γίνεται και η μετακίνησή τους από το κατάλυμά τους στο εργοτάξιο. Υστερα από διάφορους εξευτελιστικούς ελέγχους, μπαίνουν στην κόλαση. Σκόνη, σίδερα, μπετά, θεόρατα οχήματα γύρω τους. "Καλά καλά, νερό δεν υπάρχει. Τι μας λέτε για συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας στον τόπο δουλειάς;" απαντά ένας ανεξάρτητος Ελληνας κομμουνιστής, παλιός και έμπειρος οικοδόμος. "Και να σκεφτείτε ότι από τον περασμένο Μάιο, βήμα βήμα, προσπαθούμε να στήσουμε συνδικαλιστικές επιτροπές σε κάθε εργοτάξιο. Να ενώσουμε τους εργάτες, ανεξάρτητα από την καταγωγή. Να κερδίσουμε λίγη αξιοπρέπεια, λίγη ζωή ανθρώπινη".
Οι αμοιβές των ξένων απέχουν από τις ελληνικές, ακριβώς όπως συμβαίνει και στα πιο ταπεινά επαρχιακά βουστάσια ή τους αγρούς. "Ο ειδικευμένος Ελληνας οικοδόμος παίρνει 15.000 την ημέρα, ο `Αλβανός για τα μπάζα' δεν ξεπερνά τις 6.000 δρχ. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Οι ξένοι χάνουν τις υπερωρίες, τα Σαββατοκύριακα χάνουν τις προσαυξήσεις και τα ένσημα δίνονται με το σταγονόμετρο".

Δεξαμενή δούλων

Τον περασμένο Σεπτέμβρη συγκροτήθηκαν οι πρώτες αυτόνομες συσπειρώσεις, πέρα από εθνικότητες. Σε προκήρυξή τους, οι σιδεράδες του εργοταξίου της εταιρείας "Αθηνά" τονίζουν: "Από τη στιγμή που ο εργάτης μπαίνει εδώ μέσα είναι ένα τίποτα, χωρίς δικαίωματα. Δουλεύει όπως θέλουν, μέ όποιους ρυθμούς θέλουν, για όσες ώρες θέλουν και με αμοιβές που αυτοί αποφασίζουν". Σε άλλο σημείο, μιλώντας για την παρουσία των χιλιάδων ξένων εργατών της "δεύτερης ταχύτητας", σημειώνουν: "Είναι μια δεξαμενή δύστυχων και πεινασμένων προλεταρίων, που είναι αδέλφια μας. Δεν έχει σημασία αν είναι Αλβανοί, αν δεν υπήρχαν αυτοί θα φέρνανε ...Ινδούς. Αυτό που έχει ιστορική σημασία για το κίνημα των εργαζομένων είναι ότι ή θα οικοδομήσει οργανική ενότητα μ' αυτούς ή θα καταστραφεί".
Προφητική φράση, για όλους εμάς που "μαθαίνουμε" τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις από τα ριάλιτι σόου, βιωμένη αλήθεια για τον κόσμο του μεροκάματου που ζεί δίπλα στους μετανάστες. Μέσα από άπειρες μικρές και μεγάλες συγκρούσεις με τους εργολάβους και τα "μαντρόσκυλά τους" (που στο εργοτάξιο φτάνουν με τα κλιματιζόμενα αμάξια τους και προσέχουν μη σκονιστούν), άρχισαν οι πρώτες γενικές συνελεύσεις. Ζήτημα πρώτον, η υπεράσπιση του 7ωρου για όλους, διότι η Χόχτιφ θέλει να επιβάλει το 8ωρο στους Ελληνες και το "ανοιχτό" ωράριο -με υποχρεωτικές υπερωρίες στους- "λαθρομετανάστες" που ξεζουμίζει (από κοινού με το σύμπλεγμα των 50 ντόπιων εταιρειών-υπεργολάβων).

Ποια δικαιώματα;

Στις πρώτες εκλογές 3μελών επιτροπών βάσης, μετά βίας οι εργάτες κατάφεραν να μπάσουν τον πρόεδρο του Συνδικάτου Οικοδόμων. Αλλωστε, ο συνδικαλισμός είναι εκτός μόδας, εδώ και καιρό. Στη μεγάλη συνέλευση για την εκλογή του Διοικητικού Συμβουλίου του Παραρτήματος του Συνδικάτου, το λόγο πήραν και οι Αλβανοί εργάτες. Πάνω από 2.000 εργάτες, από τα Λιόσια μέχρι το Φιερι και από το Πέραμα ως τον Καύκασο και τον Πόντο, καταχειροκρότησαν τους ομιλητές, κι ας μεσολαβούσε η διερμηνεία. Η απάντηση της εργοδοσίας ήταν αναμενόμενη και άγρια. "Φτιάξανε εργοδοτικό συνδυασμό, από στελέχη του ΚΚΕ που εξαγόρασαν. Απείλησαν τους πιο ανασφαλείς, απέλυσαν τους μαχητικότερους ξένους με διάφορα προσχήματα. Υπόσχονταν σε ομάδες Ελλήνων προνόμια, για να διαλύσουν την ενότητα τους με τους μετανάστες. Ολες οι συμφωνίες με τους επίσημους εκπροσώπους των συνδικάτων κουρελιάστηκαν", μας βεβαιώνουν οι συνομιλητές μας.
Μόλις στις αρχές του μηνός, τα ίδια τα εκλεγμένα στελέχη, της παραδοσιακής συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας, ανακρούουν πρύμναν. Τα δικαιώματα των μεταναστών, που με τόση θέρμη υποστήριξαν, άρχισαν να τα ξεχνούν. Η εμπιστοσύνη χάθηκε. Και ο σώζων εαυτόν σωθήτω. Αφαντοι, εκουσίως, οι πρόεδροι. Αφαντοι, ακουσίως, και όσοι ξένοι προσπάθησαν να υψώσουν το ανάστημά τους. Ο Θοδωρής, της ομάδας των ανεξάρτητων αριστερών οικοδόμων, σχεδόν βουρκώνει:
"Πώς να ξανακοιτάξω τους συναδέλφους μου στα μάτια; Τί να πώ στον Αλβανό και τον Πόντιο μετανάστη που αγωνιστήκαμε μαζί; Τα μάζεψα κι έφυγα απ' τα Σπάτα. Ειδικά όταν ο εργοταξιάρχης του Μεσοχωρίτη, ένας Κατσαρός, μου δήλωσε ότι διώχνουν όλους τους ξένους πριν συμπληρώσουν 2μηνο, για να γλιτώσουν οι εταιρείες τα ψίχουλα της νόμιμης αποζημίωσης. Οι Αλβανοί χρησιμοποιούνται και από τις δυό πλευρές. Από τα μεγάλα και τα μικρά αφεντικά, για να ρίχνουν τα μεροκάματα των Ελλήνων, και από τους εργατοπατέρες, ως μοχλός πίεσης στις κινητοποιήσεις, για να εξασφαλίσουν κάποιο ξεροκόμματο για τους `δικούς τους'".
 

Το παράδειγμα των Ελλήνων μεταναστών στη Γερμανία

Οταν διάβασα για την πρώτη απεργία των Αλβανών εργατών και τις αντιδράσεις των Ελλήνων "εργοδοτών" τους, θυμήθηκα τους πρώτους αγώνες μας στη Γερμανία στις αρχές της δεκαετίας του '60.
Ημασταν τότε στο Ανόβερο λίγοι νεαροί Ελληνες φοιτητές, μέλη και οπαδοί του ΚΚΕ και της ΕΔΑ. Ξαφνικά πλημμύρισε η Γερμανία από εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες μετανάστες. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία φτωχοί αγρότες. Δεν ήταν "λαθρομετανάστες". Είχαν έρθει με συμβόλαια. Αλλά οι συνθήκες άθλιες. Βαριές δουλειές, χαμηλό μεροκάματο, στοιβαγμένοι σε παράγκες και στάβλους.
Μια μέρα εμφανίστηκε στο καφενείο που συχνάζαμε, οι αριστεροί Ελληνες φοιτητές, ένας μετανάστης. Μας περιέγραψε τις απίστευτες συνθήκες που ζούσαν εκατοντάδες Ελληνες σ' έναν αγρό μακριά από το Ανόβερο. Σε στάβλους αλόγων, χωρίς θέρμανση, χωρίς μπάνιο, δώδεκα άνθρωποι σε κάθε "δωμάτιο" με παρέα τους αρουραίους. Πήγαμε αμέσως εκεί. Μας πέταξαν έξω οι Γερμανοί φύλακες, γιατί απαγορεύονταν οι επισκέψεις στους εργάτες. Πήγαμε στα γερμανικά συνδικάτα και ζητήσαμε βοήθεια. Μας απάντησαν ότι για να παρέμβουν πρέπει οι Ελληνες εργάτες να γίνουν μέλη τους. Αρχίσαμε έξω από το εργοστάσιο και τις παράγκες μια μεγάλη διαφωτιστική προσπάθεια να τους πείσουμε. Ηταν φοβισμένοι. Η λέξη συνδικάτο άγνωστη και συνώνυμη με τον κομμουνισμό. Τελικά τα καταφέραμε.
Αρχισαν αγώνες απεργιακοί και δικαστικοί. Υποχρεώσαμε τη γερμανική εταιρεία να τους απελευθερώσει από τα συμβόλαια, βρήκαν αλλού καλύτερες δουλειές. Η εξέλιξη αυτή έγινε παντού γνωστή. Οι Ελληνες εργάτες οργανώθηκαν μαζικά στα συνδικάτα. Αργότερα πρωτοστάτησαν σε μεγάλες απεργίες των εργατών μετάλλου και σε εργατικές διαδηλώσεις. Οι Ελληνες αγρότες είχαν συνειδητοποιήσει τη δύναμη της οργάνωσης. Χιλιάδες μέλη στην ΕΔΑ, εκατοντάδες χιλιάδες στις ελληνικές κοινότητες και στα γερμανικά συνδικάτα.
Εγώ "πλήρωσα" τότε τη νύφη. Στις αρχές του 1963 απελάθηκα αιφνιδιαστικά για κομμουνιστική δράση από τις μυστικές υπηρεσίες της Γερμανίας, οι οποίες συνεργάζονταν με τα ελληνικά Προξενεία και την ελληνική εκκλησία. Αργότερα, με τη επιβολή της δικτατορίας, αφαιρέθηκαν εκατοντάδες ιθαγένειες και διαβατήρια, κυρίως από εκείνους που είχαμε πρωτοστατήσει στη χειραφέτηση των Ελλήνων μεταναστών.
Ας γίνει αυτή η μικρή ιστορία παράδειγμα για τους μετανάστες στην Ελλάδα, για όσους Ελληνες επιθυμούν να τους συμπαρασταθούν, κυρίως όμως για το ελληνικό συνδικαλιστικό κίνημα.

Πέτρος Κουναλάκης
(βουλευτής Συνασπισμού)

(Ελευθεροτυπία, 30/5/1998)

www.iospress.gr