Μια διαδήλωση που δεν έπρεπε να δούμε

"Και βέβαια δεν υπάρχει ρατσισμός στην Ελλάδα. Ούτε και ξενοφοβία"
           
("Αδέσμευτος Τύπος", 22.4.1998)

Το απόγευμα της 14ης Απριλίου οι κεντρικοί δρόμοι της Αθήνας γέμισαν από ένα πολύχρωμο και ζωντανό πλήθος πολιτών. Ηταν μια μαζική και καλοοργανωμένη διαμαρτυρία των μεταναστευτικών κοινοτήτων και των αντιρατσιστικών οργανώσεων της πρωτεύουσας. Οι τηλεοπτικές κάμερες και οι ρεπόρτερ ήταν εκεί από νωρίς. Παρακολουθούσαν από κοντά και κατέγραφαν βήμα βήμα τις κινήσεις των διαδηλωτών. Ηχογραφούσαν τα συνθήματα, πολλά απ' τα οποία ήταν σε γλώσσες άλλες, παράξενες για τα ελληνικά αυτιά. Ζουμάριζαν στα πανό και στα πρόσωπα Αλβανών, Αφρικανών απ' όλα τα σημεία της ηπείρου, Φιλιππινέζων, Ιρακινών, Τούρκων και Κούρδων, εργατών από το Μπαγκλαντές. Ολοι τους δημοκρατικά οργανωμένοι σε συλλόγους, ενώσεις, επιτροπές, συνδικάτα, πολιτικά κόμματα κ.λπ. Ο φακός των κάμεραμεν, καλλιτεχνική αδεία, ξεχώριζε όσους τραγουδούσαν ή χόρευαν, όσους φορούσαν ασυνήθιστα ρούχα, αυτούς που είχαν μωρά στις αγκαλιές τους, τα πιο όμορφα κορίτσια κ.ο.κ. Τι πιο φυσικό, για τις ανάγκες του πολιτισμού της ΑGB, τα ΜΜΕ να καταγράφουν τέτοια γεγονότα.
Και ω του θαύματος! Ούτε είδατε, ούτε ακούσατε, τίποτα σχετικό. Ούτε ένα θεαματικό πλάνο λίγων δεκάτων του δευτερολέπτου, ούτε ένα χιουμοριστικό σχόλιο κάποιου από τους σταρ του είδους. Πουθενά. Στα ωριαία βραδινά δελτία ειδήσεων αλλά και στις άπειρες σελίδες των εφημερίδων ή των υπολοίπων εντύπων των επομένων ημερών (με την εξαίρεση της "Αυγής" και της "Ε"), δεν βρέθηκε χώρος γι' αυτό το γεγονός. Και θα ρωτήσετε: Μα καλά, γιατί έστειλαν τις κάμερες και τους δαιμόνιους ρεπόρτερ;
Την απάντηση, όσο κι αν ψάξετε, δεν θα την βρείτε αναζητώντας κάποιους ανάμεσα στους ειδικούς της επικοινωνίας, ούτε στις έδρες κοινωνιολογίας των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Αυτοί μάλλον δεν θα χρειαστεί ποτέ να τοποθετηθούν, όσο οι ανκόρμεν δεν τους δείχνουν τα συναρπαστικά βίντεο στις "ειδήσεις" τους, ώστε μετά οι ειδήμονες να μπουν στα "παράθυρα" των 8:30 κι από 'κει στα σπίτια σας. "Κύριοί μου, είναι προφανής ο λόγος που τα ΜΜΕ αποκλείουν τέτοια γεγονότα. Εμείς δεν 'πουλάμε' όταν είμαστε αξιοπρεπείς, εργαζόμενοι με το κεφάλι ψηλά", μας λέει ο εκπρόσωπος του Φόρουμ Αλβανικών Οργανώσεων και Πολιτών, κ. Γκάζι Καπλάνι. "Δεν γινόμαστε 'είδηση' όταν διεκδικούμε τα δικαιώματά μας σαν άνθρωποι, όμοιοι με όλους τους άλλους. Ανθρωποι, με όνειρα, ιδέες, απόψεις και κυρίως αιτήματα, πέρα για πέρα δίκαια. Τα μίντια ασχολούνται μαζί μας μόνο όταν οι Ελληνες νοικοκυραίοι παίρνουν τις καραμπίνες εναντίον μας και οι διωκτικές αρχές μάς απελαύνουν. Τα ΜΜΕ έχουν συμφέρον να δείχνουν ότι είμαστε ούτως ή άλλως ένα μυτερό 'αγκάθι' στην καρδιά της ελληνικής κοινωνίας. Είτε ως 'εγκληματίες', είτε ως 'εξαθλιωμένοι', οι μετανάστες οφείλουν να ξεκουμπιστούν από την Ελλάδα. Αυτή είναι η πολιτική των καναλιών. Ακούσια ή εκούσια, έτσι σπέρνουν την ξενοφοβία και ευνοούν το ρατσισμό και το φασισμό".
Επιμένοντας, στο ίδιο "παράδοξο", φαινομενικά, γεγονός, απευθυνόμαστε στον κ. Σαμσιντίν Ιντρίσου που εκπροσωπεί την κοινότητα των Γκανέζων και μετέχει στη διεθνή οργάνωση "SOS Ρατσισμός". "Μετά τον πανικό που έσπειραν για την εγκληματικότητα των μεταναστών, τα κανάλια θα είχαν συμφέρον να δείξουν και μια διαδήλωση που θα κατέληγε σε βίαια επεισόδια. Αυτό θα ταίριαζε στο στερεότυπο που δημιουργούν για τους ξένους εργαζόμενους και τους πρόσφυγες." "Αλλωστε η βία πουλάει πολύ περισσότερο από οποιοδήποτε καλό νέο", προσθέτει ο Ντέιβιντ Φαζλούλ από το Μπαγκλαντές, ο οποίος συγκαταλέγεται στα πιο δραστήρια μέλη του Δικτύου Υποστήριξης Μεταναστών. "Εκεί πάνε και τα λεφτά της διαφήμισης", σχολιάζει γελώντας κι ο νεαρός Τυνήσιος ακτιβιστής Χαμντί Νταφέρ, που ζώντας χρόνια στην Ελλάδα, παντρεμένος με συμπατριώτισσά μας, έχει καταλάβει καλύτερα από πολλούς γηγενείς τις συνέπειες της "απελευθέρωσης" των ΜΜΕ και του καλπάζοντος νεοφιλελευθερισμού. "Η TV, στην Ελλάδα δεν έχει μάθει να ζητάει συγνώμη, ακόμα και σήμερα που αρκετοί άνθρωποί της έχουν αντιληφθεί πως ο πανικός που διέσπειρε ήταν πέρα για πέρα λάθος και τραγικά άδικος για τους ξένους εργαζόμενους", εξηγεί ο κ. Νταφέρ.
Μπαίνοντας σε πιο βαθιά νερά, ο κ. Καπλάνι επιμένει να μας περιγράψει τη διαστροφή και τη διαπλοκή μίντια και "μέσου κοινού": "Δυστυχώς, αρέσει στους τηλεθεατές να βλέπουν εγκλήματα και ζητιάνους. Αν αυτό συνδυαστεί με την ιδεολογία της εθνικής καθαρότητας, τότε η κλοπή μιάς κονσέρβας από Αλβανό είναι είδηση. Γιατί είναι Αλβανός. Το γεγονός ότι ο ίδιος π.χ. Αλβανός δεν πληρώθηκε από τον εργοδότη του, όπως είχε συμφωνηθεί, δεν είναι είδηση. Δεν είναι είδηση -γιατί δεν συμφέρει να αποκαλυφθεί- η εκτεταμένη ανομία που επικρατεί στην μαύρη αγορά εργασίας, με υπεύθυνους τους χιλιάδες Ελληνες εργοδότες και βεβαίως τις ελληνικές αρχές που τους καλύπτουν." Αλλά όπως μας θυμίζει ο κ. Ιντρίσου, σε πολλές περιπτώσεις η ρατσιστική προπαγάνδα που διοχετεύουν τα ΜΜΕ είναι απροκάλυπτη. "Ο περίφημος κοινοτάρχης του Κεραμιδιού που απαγόρευσε την κυκλοφορία στους ξένους εργάτες του χωριού του, είχε στη διάθεσή του όσα τηλεοπτικά παράθυρα ήθελε. Του επιτρεπόταν να ισχυρίζεται ότι δεν είναι πολίτες οι Αλβανοί, ότι είναι ζώα. Ετσι ακριβώς το είπε".
Η κουβέντα ανάβει. Βλέπετε τα ζητήματα δεν είναι ακαδημαϊκά. Οι μετανάστες που καθημερινώς προσβάλλονται από τα ΜΜΕ δεν αρκούνται στην τηλεοπτική κριτική. Το λόγο έχει ο κ. Θεότιμος Τζάλα, από τη Λ.Δ του Κογκό, μέλος του Ευρωπαϊκού Φόρουμ των Μεταναστών: "Το κλίμα ξενοφοβίας επηρεάζει άμεσα και σκληρά τη ζωή μας. Η υπόθεση με τη χορήγηση λευκής και πράσινης κάρτας έχει ουσιαστικά μετατραπεί σε μια καθημερινή γραφειοκρατική τυραννία για όλους μας. Λίγοι μετανάστες μπορούν να διεκδικήσουν τα 40 ένσημα του ΙΚΑ που ζητά ο νόμος. Οι εργοδότες δεν έχουν τέτοιες ευαισθησίες. Οσο η κυβέρνηση και η κοινωνία δεν μπορεί να αντιληφθεί ότι η σωστή απάντηση είναι η ένταξη των ξένων εργατών στην ελληνική πραγματικότητα, ο ρατσισμός, η αυθαιρεσία και η βία θα ενισχύονται. Και στην Ελλάδα υπάρχουν αρκετοί χιτλερίσκοι και λεπενικοί που έχουν λόγους να δημιουργούν μονίμως ατμόσφαιρα ανασφάλειας στον κόσμο και να υποδεικνύουν συστηματικά τους 'ενόχους' στο πρόσωπο του οποιουδήποτε ξένου". Και έρχεται λογικά στο νου το κλασικό αξίωμα: Η βία φέρνει βία.
Οταν τους φοβόμαστε, τους αποφεύγουμε. Μετά τους διώχνουμε, τους αρνούμαστε την ανθρώπινη υπόσταση στην καθημερινή ζωή. Μετά τους μισούμε, αφού συνεχίζουν να παλεύουν για τη ζωή τους. Ο μηχανισμός οδηγεί μαθηματικά στη βία, στη βαρβαρότητα. "Δεν υπάρχει στο γονίδιο καμιάς φυλής η δημοκρατία, η πολυπολιτισμικότητα, η ευγένεια κ.λπ", λέει ο κ. Καπλάνι. "Οταν καταδικάζεις και τρομοκρατείς τους 'Αλλους', μόνο και μόνο επειδή είναι νεοφερμένοι, είναι επόμενο να αναπτύσσεται και στην άλλη πλευρά η καχυποψία και το μίσος". Και στη σημερινή Ελλάδα, πράγματι, περισσεύει η άγνοια, η εσκεμμένη παραπληροφόρηση, η διασπορά του φόβου και το μίσους.
Αν τα παραπάνω σας φάνηκαν πολύπλοκα, τότε μπορεί να κάνετε έναν ακόμα συλλογισμό γιατί τα αποφεύγουν τα ΜΜΕ: Μα διότι τα "δραματοποιημένα" δελτία και τα ταμπλόιντ -εκ κατασκευής- πρέπει να αναπαράγουν ιδέες απλές, κατανοητές (αλλά ανόητες και βλαβερές) προοριζόμενα σε ανθρώπους που δεν θέλουν να μάθουν τίποτα για την αλήθεια των άλλων, που αγνοούν, πιστεύοντας ότι ξέρουν καλά.

Το μήνυμα των μεταναστών

 

Πολλά μηνύματα μαζί έστειλαν οι τρεις χιλιάδες διαδηλωτές, το απόγευμα της 14ης Απριλίου, στους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας. Μετανάστες από την Αλβανία, τις Φιλιππίνες, το Μπαγκλαντές, την Αφρική, Τούρκοι και Κούρδοι πολιτικοί πρόσφυγες μαζί με τους Ελληνες φίλους τους από τις αντιρατσιστικές οργανώσεις έστειλαν μηνύματα σε πολλούς αποδέκτες:
* Στην αθηναϊκή κοινωνία. Το μήνυμα, ότι δεν είναι ο φυσικός τους χώρος η γκρίζα ζώνη της οικονομίας και της κοινωνίας -στην οποία θέλουν να τους καταδικάσουν εσαεί συμφέροντα και προκαταλήψεις, φοβίες και μισαλλοδοξίες- αλλά εδώ, δίπλα μας, μαζί μας.
* Στο κράτος και την κυβέρνηση. Το μήνυμα, ότι δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τη "νομιμοποίηση", τη λευκή και την πράσινη κάρτα με τρόπο αποσπασματικό και αυταρχικό, ως μέσο αποκλεισμού χιλιάδων μεταναστών από δικαιώματα και ελευθερίες. Οτι δεν μπορούν, υποκριτικά, να κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν πως οι προθεσμίες για την κατάθεση των δικαιολογητικών δεν επαρκούν εξαιτίας των δικών τους γραφειοκρατιών. Δεν μπορούν να σιωπούν στην ανασφάλιστη εργασία και στις απολύσεις των μεταναστών -φαινόμενα που ευδοκιμούν εξαιτίας της δικής τους "ανοχής" απέναντι στην παραβατικότητα των εργοδοτών. Δεν μπορούν να κλείνουν τα μάτια στις επιχειρήσεις "σκούπα", στην αστυνομική βία, στις απελάσεις ακόμα και αυτών που έχουν καταφέρει να καταθέσουν τα δικαιολογητικά για τη νομιμοποίησή τους.
* Στα κόμματα και ειδικότερα στην Αριστερά, ότι ο ρατσισμός και η ξενοφοβία είναι πλέον εντός των τειχών. Οφείλουν πλέον να συγκρουστούν με τους φορείς της ρατσιστικής ιδεολογίας και τις πρακτικές της ρατσιστικής βίας απ' όπου κι αν προέρχονται, χωρίς ψηφοθηρικές σκοπιμότητες ή πελατειακές εξαρτήσεις. Με άλλα λόγια με τα ΜΜΕ, που αναπαράγουν εκκωφαντικά όλα τα ρατσιστικά στερεότυπα και νομιμοποιούν τις ξενοφοβικές πρακτικές.
* Στα συνδικάτα, η αντιρατσιστική διαδήλωση υπενθύμισε ότι αν σήμερα ο μετανάστης είναι ο αποδιοπομπαίος αυτής της κοινωνίας, αύριο στη θέση του θα βρίσκεται ο απεργός και μεθαύριο η ίδια η δημοκρατία.

Χριστόφορος Παπαδόπουλος
(Γραμματέας του Δικτύου Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών)

(Ελευθεροτυπία, 25/4/1998)

www.iospress.gr