Η επένδυση-"φάντασμα" στη Γαύδο
 


"Τεράστια επένδυση από Ελληνα μεγιστάνα στη Γαυδοπούλα"
       
("ΕΞΟΥΣΙΑ", 13.2.1998)

Στις 13 Νοεμβρίου του 1996 το γραφείο μελετών Σταμάτη Παπαβασιλείου καταθέτει στο ΥΠΕΧΩΔΕ ένα τρομερό σχέδιο "αξιοποίησης" της Γαυδοπούλας. Πρόκειται, σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα, για μια επένδυση εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, αγνώστου προελεύσεως, η οποία θα μετατρέψει τη βραχονησίδα (αλλά και την κοντινή πανέμορφη Γαύδο) σε εργοστάσιο κατασκευής κοντέινερς, και τη θάλασσα της νότιας Κρήτης σε τόπο ραντεβού του διεθνούς εμπορικού στόλου! Κάθε μέρα δεκάδες καράβια θα αφήνουν τα φορτία τους σε εντυπωσιακές προβλήτες, θα ανεφοδιάζονται με καύσιμα και, λίγο αργότερα, κάποια άλλα καράβια θα παραλαμβάνουν τα εμπορεύματα των προηγουμένων πλοίων, αφήνοντας τα δικά τους κοντέινερς κ.ο.κ. Με δυό λόγια: Κόλαση. Και μάλιστα, κόλαση, αρκετά μίλια μακριά από τον όποιο κρατικό ή κοινωνικό έλεγχο, ώστε η καταστροφή να συντελεστεί το δυνατόν ταχύτερα.
Από εκείνη την ημέρα του Νοεμβρίου 1996 που το ελληνικό δημόσιο άρχισε να εξετάζει τις "περιβαλλοντικές επιπτώσεις" (αν είναι δυνατόν!) και τις άλλες πτυχές τις "μεγαλειώδους επένδυσης", έχουν γραφτεί τα πιο απίθανα σενάρια για την σκοπιμότητα και τους φορείς του έργου. Η ανωνυμία των κεφαλαιούχων, το μυστήριο με προηγούμενες, ΝΑΤΟϊκές, ιδέες χρήσης της Γαυδοπούλας και η συστηματική κυβερνητική ασάφεια, ενθαρρύνουν τη σχετική μυθολογία. Ας μην ξεχνάμε ότι τα πάθη της Γαυδοπούλας αρχίζουν πέντε μήνες μετά την απίθανη απαίτηση ενός Τούρκου νατοϊκού αξιωματικού, στο στρατηγείο της Νάπολης, να μείνει εκτός ασκήσεων της συμμαχίας η περιοχή της Γαύδου, ως "γκρίζα ζώνη"!
Μελετήσαμε προσεκτικά το προσχέδιο ισοπέδωσης της Γαυδοπούλας, όπως και τις καταγγελίες των οικολογικών οργανώσεων των Χανίων, των τοπικών εφημερίδων, της Φοιτητικής Ενωσης Κρητών και των βουλευτών του ΣΥΝ, Σπύρου Δανέλλη και Μιχάλη Παπαγιαννάκη. Είδαμε στελέχη του υπουργείου Περιβάλλοντος και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας να διαρρηγνύουν τα ιμάτια τους μπροστά στη μελέτη του "Γραφείου Παπαβασιλείου" φωνάζοντας ότι "δεν θα επιτρέψουμε ποτέ να συμβεί αυτό το έγκλημα". Και όμως, 400 μέρες μετά από την υποβολή της πρότασης, ο Κώστας Λαλιώτης, ή οποιοσδήποτε άλλος κυβερνητικός παράγοντας, δεν παίρνει θέση, αν και με βάση το νόμο το ελληνικό δημόσιο όφειλε να απαντήσει στους επενδυτές (αλλά και στην κοινωνία) εντός εξήντα ημερών, το πολύ! Φαινόμενα γραφειοκρατίας, πελατειακών σχέσεων, αλαζονείας ή κάποια εθνική μυστήρια σκοπιμότητα; Ας δούμε τα δεδομένα.

Οι ερωτήσεις

Δυο ερωτήσεις υπέβαλε ο βουλευτής Ηρακλείου Σπύρος Δανέλλης (22.1.1997 και 21.2.1997) προς την κυβέρνηση, προσπαθώντας να καταλάβει πόσο σοβαρά εξετάζεται το τέλος της Γαυδοπούλας, της Γαύδου και του κρητικού νότου. Τα έγγραφα που με τα χίλια ζόρια του εδόθησαν, δεν τον διαφώτισαν. Τουναντίον. Οι διαδικασίες προέγκρισης προχωρούν. "Το ΥΠΕΧΩΔΕ έχει ζητήσει και αναμένει τις γνωμοδοτήσεις και τις απόψεις των συναρμοδίων και ενδιαφερομένων, των κρατικών και κοινωνικών φορέων όπως το ΥΠΕΘΟ, ΥΕΝ, ΥΕΘΑ, ΥΠΠΟ, Περιφέρεια Κρήτης, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων", απαντά με περισσή σοβαρότητα και εγγράφως ο κ. Λαλιώτης στις 3.2.1997. Και όχι μόνο αυτό. Πετάει στο τραπέζι και ένα ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ του υπουργείου του προς το υπουργείο του κ. Γιάννου Παπαντωνίου: "Σας διαβιβάζουμε φάκελο προέγκρισης χωροθέτησης που αφορά στην κατασκευή λιμενικών και λοιπών έργων στη νήσο Γαυδοπούλα. Παρακαλούμε όπως διερευνήσετε την σκοπιμότητα και σοβαρότητα της επένδυσης επειδή το οικονομικό αντικείμενο του έργου πρέπει να κυμαίνεται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, ενώ παράλληλα οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις είναι εξαιρετικά σημαντικές" (ημερ. εγγράφου 4.12.1996).
Σε εντελώς άλλο μήκος κύματος ο "συναρμόδιος" Γιώργος Δρυς, του υπουργείου Οικονομικών, απαντά: "Αναφορικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς της νήσου Γαυδοπούλας σας γνωρίζουμε ότι, όπως μας ανέφερε η Περιφερειακή μας Υπηρεσία -Κτηματική Υπηρεσία Χανίων- η νήσος Γαυδοπούλα έχει καταγραφεί ως ΔΗΜΟΣΙΟ ΚΤΗΜΑ με Α.Β.Κ. 426 και ότι μέχρι σήμερα δεν έχει υποβληθεί καμιά αίτηση διεκδίκησης από ιδιώτες στην Υπηρεσία. Επίσης, όπως μας ανέφερε η Κτηματική Εταιρία του Δημοσίου η οποία έχει τη διαχείριση των ακινήτων του Δημοσίου, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 973/79, μέχρι σήμερα δεν έχει υποβληθεί κανένα αίτημα από Οργανισμό ή ιδιώτη για εκμετάλλευση". Δηλαδή; Αν έχουμε καταλάβει σωστά, ένα δημόσιο νησάκι έχει περιέλθει μυστικά (τόσο, που ούτε ο κ. Δρύς το γνωρίζει) στα χέρια κάποιων κροίσων (που ούτε αυτούς επιτρέπεται να μάθουμε), οι οποίοι βρίσκονται σε διαρκή πουρ-παρλέ με το υπουργείο του κ. Λαλιώτη και, όπως ισχυρίζονται, έχουν πάρει το πράσινο φως από το ΓΕΕΘΑ!
Θα μπορούσαμε να σταματήσουμε το ρεπορτάζ σ' αυτό το σημείο, επαναλαμβάνοντας το ερωτήμα του κ. Παπαγιαννάκη προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία συμβαίνει να έχει αυξημένες ευθύνες για την προστασία ολόκληρου του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος: "Προτίθεται η Επιτροπή να ζητήσει εξηγήσεις από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές, για το πώς συμβιβάζεται η πρότασή τους για ένταξη της Γαυδοπούλας στο πρόγραμμα ΝΑΤURA 2000, με την εν λόγω επένδυση;"
Η αχαλίνωτη περιέργειά μας, όμως, δεν μας άφηνε. Ηταν κι όλα αυτά τα δημοσιεύματα στις οικονομικές στήλες για τη σοβαρότητα των επενδυτών και την πολιτική ισχύ που διαθέτουν. Φτάσαμε λοιπόν έως τον μελετητή του έργου, τον κ. Σταμάτη Παπαβασιλείου, το μοναδικό πρόσωπο της άλλης πλευράς που εμφανίζεται σε όλο το μήκος και το πλάτος των κρατικών υπηρεσιών, των τοπικών αρχών και των πολιτικών αρμοδίων, διεκδικώντας την έγκριση της μεγάλης ιδέας. Κατ' αρχήν, μας είπε ότι πρώτη φορά ακούει ότι η Γαυδοπούλα ανήκει στο ελληνικό δημόσιο! "Η εικόνα που έχω είναι καθαρή. Το νησάκι ανήκει στους σφακιανούς αδελφούς Τσιριντάνη, όπως προκύπτει από το αρμόδιο υποθηκοφυλακείο". Οι δε εργοδότες του, οι οποίοι ακόμα δεν έχουν αγοράσει τη Γαυδοπούλα από τους Τσιριντάνηδες, παραμένουν στην αφάνεια, "διότι θέλουν να αποφύγουν τον πόλεμο που υπέστησαν οι επενδυτές στα ορυχεία χρυσού της Χαλκιδικής"! Εντάξει, σκεφτήκαμε, αλλά ο γιγαντιαίος όμιλος που εκπροσωπεί (όπως ο ίδιος λέει) δεν έχει αισθανθεί την ανάγκη να διαμαρτυρηθεί για την μεγάλη καθυστέρηση που προξενεί στο έργο η γραφειοκρατία του ΥΠΕΧΩΔΕ ή του Αρχαιολογικού Συμβουλίου; "Δεν μπορώ να πω ότι φταίει ο Λαλιώτης. Κάθε άλλο, μάλιστα. Αυτά μπορώ να πω αυτή τη στιγμή. Κοντός ψαλμός αλληλούια".

 

 

Το ελληνικό νησί του δρα Μορό

Το νησιωτικό σύμπλεγμα Γαύδου-Γαυδοπούλας αποτελεί μια από τις πλέον παραμελημένες περιοχές της ελληνικής επικράτειας. Από κείνες που χαρακτηρίζονται από αναπτυξιακό έλλειμμα και μοιραία, από προϊούσα απερήμωση, παρ' όλο που έχει όλες εκείνες τις ιδιαιτερότητες και τα ουσιαστικά πλεονεκτήματα που θα διασφάλιζαν ιδανικές συνθήκες βιώσιμης ανάπτυξης και αξιοποίησης.
Επρεπε να προηγηθεί η φαιδρή "διεκδίκηση" από τουρκικής πλευράς για να επισκεφθεί ο πρωθυπουργός τη Γαύδο και να εξαγγείλει δέσμη μέτρων, με πρώτο την ανάθεση στο Πανεπιστήμιο Κρήτης της σύνταξη Διαχειριστικής Μελέτης. Μιας μελέτης που ποτέ δεν ολοκληρώθηκε (όχι με ευθύνη του πανεπιστημίου βέβαια) και που ακολουθήθηκε από τη χρηματοδότηση και εκτέλεση τεχνικών έργων (οδικό δίκτυο, ελικοδρόμιο) χωρίς σχεδιασμό, χωρίς την ένταξή τους σε μια στρατηγική ολοκληρωμένης ανάπτυξης, που θα είχε πάρει υπόψη της τις χρήσεις γης και τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες που θα μπορούσαν επιτυχώς να αναπτυχθούν.
Οταν λοιπόν, τον Ιανουάριο του 1997, μου ήρθαν οι πρώτες πληροφορίες για το ενδιαφέρον αγνώστων μεγαλοεπενδυτών για την Γαυδοπούλα αλλά και τη Γαύδο, ζήτησα να πληροφορηθώ υπεύθυνα από τους συναρμόδιους υπουργούς.
Μέσα στη γενική άγνοια, το μόνο φως ήρθε από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Η έκπληξή μου ήταν μεγάλη, αφού η επιστημονικής φαντασίας σύλληψη επενδυτών και μελετητή μάλλον σε σενάριο τύπου "Νήσου του δρα Μορό" ή κάποιου "μυστικού πράκτορα εναντίον του μοχθηρού δρα Νο" παρέπεμπε, παρά σε επενδυτική πολιτική αξιώσεων.
Το περιεχόμενο της πρότασης, συνοδευόμενο από τη μυστικότητα και το πέπλο μυστηρίου που καλύπτει τους ενδιαφερόμενους και τις κινήσεις τους, μου δημιουργεί την πεποίθηση πως πρόκειται για μεγάλη μπλόφα ή για κάτι το πολύ "βρώμικο".
Στο πρώτο, οδηγούν οι συλλογισμοί για τους πιθανούς αποδέκτες της πολλαπλά προκλητικής επενδυτικής πρότασης, συνεπικουρούμενοι από το απραγματοποίητό της. Στο δεύτερο, οδηγεί μοιραία το αναπάντητο ερώτημα που από τον κοινό νου τίθεται. Δηλαδή, το πώς μπορεί να είναι βιώσιμο και κερδοφόρο ένα τέτοιο εγχείρημα με τεράστιο κόστος επένδυσης και λειτουργίας.
Ανεξάρτητα όμως από το τι ισχύει, τίθεται το απλό ερώτημα: πώς είναι δυνατόν υπουργεία και υπηρεσίες, νομαρχιακή και τοπική αυτοδιοίκηση να συζητούν καν προτάσεις τέτοιας ανηθικότητας και αρρωστημένης φαντασίας; Πώς είναι δυνατόν η κατ' εξοχήν αρμόδια διεύθυνση του ΥΠΕΧΩΔΕ για την προστασία, διφύλαξη και ανάδειξη του περιβάλλοντος, να ρωτά το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας για τη σοβαρότητα της επένδυσης, ώστε να κάνει την "ανάλογη έκπτωση" στην περιβαλλοντική αξιολόγησή της;
Πώς είναι δυνατόν το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο να θέτει υπό συζήτηση τέτοιες επεμβάσεις και να ασχολείται για τρείς ή τέσσερις συνεδριάσεις του μ' αυτό το θέμα;
Τα πολύ απλά έως αφελή ερωτήματα μπορούν να τραβήξουν πολύ. Ομως δεν έχει νόημα. Πολύ περισσότερο δεν έχει νόημα να θυμίζουμε έννοιες όπως: θέματα κλίμακας, φέρουσας ικανότητας, μελέτης ολοκληρωμένης ανάπτυξης, χωροταξίας, προστασίας και ισόρροπης διαχείρισης ευαίσθητων οικοσυστημάτων κ.λπ.
Απλούστατα, κάποιοι μας δουλεύουν πολύ, μα πάρα πολύ.

Σπύρος Δανέλλης
Βουλευτής Ηρακλείου του ΣΥΝ
 

 

(Ελευθεροτυπία, 21/2/1998)

 

www.iospress.gr