Η δεξιά πολιτική επανέρχεται από τον άνθρωπο που θέλησε να την ξεπεράσει

 

Η υπέρβαση της υπέρβασης


Ανεξάρτητα από τη σοβαρότητα των ποικίλων ερμηνειών που έχουν μέχρι στιγμής δοθεί στη μεγάλη επιτυχία του Αντώνη Σαμαρά, το μόνο που δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει είναι το γεγονός ότι το μέγεθος της λαϊκής συμμετοχής δεν είχε προβλεφτεί από κανέναν και είναι αυτό που καθορίζει όχι μόνο το αποτέλεσμα, αλλά και το περιεχόμενο της νέας πολιτικής της Νέας Δημοκρατίας. Ασφαλώς πρόκειται για μια "δεξιά στροφή", αλλά όχι επειδή ο Σαμαράς είναι πιο δεξιός ή επειδή συσπείρωσε τα πιο δεξιά κομματικά στελέχη. Αλλωστε με την Μπακογιάννη στρατεύτηκαν αρκετοί ακροδεξιοί του κόμματος.

Η δεξιά στροφή έγκειται στο γεγονός ότι πήρε την κατάσταση στα χέρια του ο σκληρός πυρήνας της παράταξης, ο ίδιος που εδώ και χρόνια "φωνάζει" στις δημοσκοπήσεις πως δεν είναι "μεσαίος χώρος", ο ίδιος που δεν χώνεψε ποτέ την ταύτιση προσώπων και ιδεών στο εκσυγχρονιστικό συναινετικό αμάγαλμα.

Μ' αυτή την έννοια, η "δεξιά στροφή" της Νέας Δημοκρατίας σημαίνει ταυτόχρονα επιστροφή της πολιτικής στο συντηρητικό χώρο. Εκεί που είχαν όλοι σχεδόν πειστεί ότι τα πάντα είναι θέματα διαχείρισης, ότι οι διαχωριστικές γραμμές Αριστεράς-Δεξιάς έχουν εξαφανιστεί, ότι υπάρχουν μόνο ικανοί και ανίκανοι πολιτικοί, μόνο τίμιοι και φαύλοι, το ηχηρό μήνυμα των δεξιών ψηφοφόρων ταρακουνάει και αναδιατάσσει το πολιτικό σκηνικό στο σύνολό του.

Τηρουμένων των αναλογιών, το ίδιο μήνυμα επιχείρησε να εκπέμψει και ο κόσμος της κεντροαριστεράς στις εκλογές του περασμένου Οκτωβρίου. Η μεγάλη νίκη του ΠΑΣΟΚ δεν οφείλεται στο ότι "κορόιδεψε" τους ψηφοφόρους. Εχουν περάσει εδώ και χρόνια οι εποχές των εύπιστων εκλογικών σωμάτων. Οι πολίτες είναι απολύτως δύσπιστοι απέναντι σε προεκλογικές εξαγγελίες. Αυτό που συνέβη στις εκλογές ήταν ότι οι ψηφοφόροι διεκδίκησαν την εφαρμογή μιας άλλης πολιτικής από την απλή διαχειριστική αντιμετώπιση της κρίσης που εισηγήθηκε ο Κώστας Καραμανλής. Απαίτησαν δηλαδή κι αυτοί την επιστροφή μιας "σοσιαλδημοκρατικής" πολιτικής.

Επιστροφή των αντιθέσεων στην πολιτική, λοιπόν. Είναι άραγε σε θέση να εκφράσουν αυτό το νέο σκηνικό οι δυο συγκάτοικοι του Πανεπιστημίου Αμχερστ που εκπροσωπούν τους δυο πόλους της πολιτικής σύγκρουσης; Ο Γιώργος Παπανδρέου ήδη φαίνεται να χάνει την πρώτη μάχη, υποχωρώντας άτακτα στο πεδίο της οικονομίας σε θέσεις Καραμανλή.

Οσο για τον Αντώνη Σαμαρά, αυτός θα πρέπει να αποφασίσει τι εννοεί πραγματικά από όσα λέει και πώς θα διαχειριστεί το δικό του παρελθόν. Γιατί είναι αυτός ο πρώτος που εισήγαγε ως αρχηγός της Πολιτικής Ανοιξης στο πολιτικό παιχνίδι τον όρο "υπέρβαση" (βλ. σχετ. Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, "Με μόνο πρόγραμμα τη συντήρηση", Ιός, 10.7.93). Η "υπέρβαση" επαγγελλόταν την απολιτικοποίηση μέσω της εξουδετέρωσης του παραδοσιακού πολιτικού λεξιλογίου και είχε στόχο την άμβλυνση του ιδεολογικού άξονα Δεξιάς Αριστεράς. Ανάλογο περιεχόμενο είχε η ρητορεία του θνησιγενούς κόμματος και του Δημήτρη Αβραμόπουλου. Κατά κάποιο τρόπο, η "υπέρβαση" ήταν η πρώτη μορφή της θεωρίας του "μεσαίου χώρου" που εφαρμόστηκε στη συνέχεια από τη Νέα Δημοκρατία. Το στοίχημα, λοιπόν, για τον κ. Σαμαρά είναι πώς θα εκφράσει αυτούς που ψήφισαν την υπέρβαση της "υπέρβασης".

 

(Ελευθεροτυπία, 5/12/2009)

 

 

www.iospress.gr