Το αδιέξοδο της κοινωνίας του "μεσαίου χώρου"

 

Δεκεμβριανά 2008


Είναι προφανές πως η ελληνική κοινωνία (ακριβέστερα: τα ευρύτατα εκείνα τμήματά της που σφυροκοπούνται εδώ και χρόνια από τη νεοφιλελεύθερη απορρύθμιση και τα κατασταλτικά συμπληρώματά της) έχει φτάσει πια σε οριακό σημείο. Η απρόκλητη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου δεν ήταν παρά η σπίθα που πυρπόλησε ένα κοινωνικό υλικό έτοιμο από καιρό να εκραγεί. Δεν είναι μόνο οι χιλιάδες των παιδιών που σ' ένα πρωτόφαντο ξέσπασμα εκφράζουν με το σαφέστερο δυνατό τρόπο τι ακριβώς νιώθουν για το κράτος και την κοινωνία του «μεσαίου χώρου». Ούτε οι δεκάδες χιλιάδες των διαδηλωτών κάθε ηλικίας που κατέλαβαν επανειλημμένα τις τελευταίες μέρες το κέντρο των μεγάλων πόλεων, αψηφώντας το χημικό πόλεμο του κ. Παυλόπουλου και των υφισταμένων του. Την καλύτερη εικόνα των ιστορικών τούτων στιγμών την αποκτά κανείς ακούγοντας εκείνους τους «νοικοκυραίους» (μικρομαγαζάτορες ή μισθοσυντήρητους) που δεν κατεβαίνουν ποτέ σε πορείες αλλά μεγαλόφωνα εκφράζουν τη συμπάθειά τους για τους «ταραξίες», περιορίζοντας τη δυσφορία τους στις τυφλές καταστροφές που στρέφονται κατά της περιουσίας απλών πολιτών. Οι επιθέσεις στα αστυνομικά τμήματα και οι πυρπολήσεις τραπεζών (ιδίως αυτές) επιδοκιμάζονται, αντίθετα, δημόσια και ρητά από πολίτες που κάθε άλλο παρά στην κατηγορία των «γνωστών αγνώστων» μπορούν να συγκαταλεχθούν. Είναι προφανές πως η εξεγερμένη νεολαία δεν αποτελεί παρά τον πιο ευαίσθητο δέκτη (κι αυθεντικό εκφραστή) μιας διάχυτης κοινωνικής δυσφορίας που οι καλοπληρωμένοι τηλεπαρουσιαστές και λοιποί επιχειρηματίες της πληροφόρησης δυσκολεύονται εκ της θέσης τους να εξηγήσουν, όταν δεν καταφεύγουν σε κραυγές πανικού για την τάξη (τους) που καταρρέει.

Από μια άλλη οπτική γωνία, αυτήν της καθημερινής σύνθλιψης μιας ολόκληρης γενιάς, κάποια πράγματα (ακόμη και η τυφλή, αντικοινωνική βία) δεν είναι ωστόσο δύσκολο να ερμηνευθούν. Η κυρίαρχη πολιτική και οικονομική τάξη εισπράττει, συμβολικά και (προς το παρόν;) σε μικροκλίμακα, την αντανάκλαση της ίδιας κοινωνικής αναλγησίας που επιδεικνύει εδώ και χρόνια με την πολιτική της απέναντι στη νέα γενιά και τον κόσμο της εργασίας. Λίγες μόνο μέρες πριν, ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ ζητούσε π.χ. τη γενίκευση της μερικής απασχόλησης, αδιαφορώντας για το πώς θα τα βγάζουν πέρα οι μελλοντικοί «απασχολούμενοι των 3 ημερών». Γιατί αυτοί οι τελευταίοι να δείξουν περισσότερη «κοινωνική υπευθυνότητα» απέναντι στην περιουσία του μέσου επιχειρηματία; Οι κ.κ. Μίχαλος και Καραμανλής -κι όχι μόνο αυτοί- θερίζουν απλώς ό,τι έσπειραν: τον «κοινωνικό αυτοματισμό» στην ακραία εκδοχή του.

Μια άλλη κοινωνία δεν χτίζεται, βέβαια, με λεηλασίες και πυρπολημένα παπουτσάδικα (ή τραπεζικά υποκαταστήματα). Για όσους δεν αρκούνται σ' ένα βραχύβιο ξέσπασμα κοινωνικής οργής, προορισμένο να καταλαγιάσει με τη φυσική κόπωση των εξεγερμένων ή να κατασταλεί αμείλικτα όταν το ένστικτο αυτοσυντήρησης του «μεσαίου χώρου» υπερβεί τις όποιες ιστορικά κληρονομημένες αναστολές του, το ζήτημα είναι ακριβώς ο μετασχηματισμός της οργής σε συγκεκριμένη κοινωνική διεκδίκηση, η ώσμωση με τις καινούργιες «στρατιές της νύχτας» ώστε τίποτα να μην είναι πια όπως πριν. Εργο κάθε άλλο παρά εύκολο, φυσικά. Οπως όμως έχει αποδείξει επανειλημμένα η Ιστορία, κάθε άλλο παρά ακατόρθωτο.
 

(Ελευθεροτυπία, 13/12/2008)

 

 

www.iospress.gr