Προσεχώς βιασμοί

"Βιασμός κατά συρροήν"
    
(«Η Αυγή», 5/11/2006)

Το ζήτημα «έκλεισε» στις αρχές της εβδομάδας. Ούτως ή άλλως, δεν έμενε τίποτα που να μην έχει ειπωθεί. Ως διά μαγείας, το θέμα εξαφανίστηκε από τα δελτία των οκτώ, που επί δέκα συνεχείς ημέρες το μετέτρεψαν σε αποκλειστικό αντικείμενο της καθημερινής τους ειδησεογραφίας. Πολυτεχνείο εν όψει, και ο αγώνας για την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου μοιάζει να εμπνέει την επόμενη τηλεοπτική σταυροφορία.

Οσα, ωστόσο, συνέβησαν τις τελευταίες εβδομάδες, συνέχεια και από κάποιες απόψεις επακολούθημα της αδιανόητης ιστορίας με θύμα τον μικρό Αλεξ, συμπυκνώνουν με πρωτοφανή τρόπο τα κύρια χαρακτηριστικά μιας πραγματικότητας που τείνει να παγιωθεί, αναθέτοντας στην τηλεόραση το ρόλο του απόλυτου ρυθμιστή των τρόπων με τους οποίους θα προσεγγίζονται στο εξής τα ζητήματα της επικαιρότητας. Γιατί, κακά τα ψέματα, τα προβλήματα από τον τηλεοπτικό χειρισμό της υπόθεσης του ομαδικού βιασμού ενός ανήλικου κοριτσιού από συμμαθητές του δεν εξαντλούνται στις ακρότητες στις οποίες επιδόθηκαν και πάλι οι συνήθεις κυνηγοί της πάση θυσία τηλεθέασης. Και δεν αποτελεί πανάκεια ο εντοπισμός εκείνων που κάθε φορά υπερβαίνουν κάποια θεσμικά κατοχυρωμένα «όρια» και οφείλουν να λογοδοτήσουν γι' αυτό.

Μεγαλύτερη σημασία έχουν οι λόγοι χάρη στους οποίους η συγκεκριμένη ιστορία γνώρισε μια άνευ προηγουμένου δημοσιότητα, καθώς και οι όροι με τους οποίους οργανώθηκε από τα κανάλια η δημόσια συζήτηση για το θέμα. Γιατί παρόμοια σεξιστικά και ρατσιστικά εγκλήματα βγαίνουν κατά καιρούς στην επιφάνεια χωρίς να αξιωθούν ούτε το ένα χιλιοστό της δημοσιότητας που επιφυλάχθηκε στο βιασμό της Εύβοιας. Αλλά άλλο, για παράδειγμα, ο βιασμός μιας κοπέλας, θύματος τράφικινγκ, από αστυνομικό μέσα σε επαρχιακό αστυνομικό τμήμα, κι άλλο ο ομαδικός βιασμός μαθήτριας από συμμαθητές της μέσα στο σχολείο σε συγκυρία καταλήψεων. Χρειάζεται να αναρωτηθούμε: Γιατί το δεύτερο γεγονός κρίθηκε πιο «τηλεοπτικό» από το πρώτο;

Η επιλεκτική αξιολόγηση της ειδησεογραφίας δεν συνιστά, ωστόσο, καινοφανή τηλεοπτική πρακτική. Την τομή με το σχετικά πρόσφατο παρελθόν πρέπει να αναζητήσουμε στο γεγονός ότι τα κανάλια αποτελούν πλέον τους βασικούς οργανωτές κάθε δημόσιας συζήτησης, καθορίζοντας τους όρους και επιβάλλοντας τα όριά της. Οι εφημερίδες ακολουθούν, δεύτερες και καταϊδρωμένες. Σημείο κι αυτό των καιρών, κάποιοι τηλεοπτικοί αστέρες που κάποτε πρωτοστάτησαν στη συγκρότηση ενός σύγχρονου ρατσιστικού λόγου και στη διασπορά ενός ακραία ξενοφοβικού κλίματος νιώθουν πια την άνεση, εφόσον το κρίνουν σκόπιμο, να παραστήσουν τους τιμητές των ρατσιστικών ή των σεξιστικών συμπεριφορών, εγκαλώντας όσους αναπαράγουν νοοτροπίες και αναμασούν επιχειρήματα που τους δίδαξαν οι ίδιοι.

Στο κλίμα αυτό, οι πάντες λειτούργησαν υπό πίεση, χορεύοντας στο ρυθμό που τους έπαιξαν τα κανάλια: όχι μόνον οι συγγενείς και οι συντοπίτες των ενεχόμενων στο βιασμό παιδιών ή η μητέρα της κοπέλας, αλλά και οι καθηγητές, οι δικηγόροι, οι πολιτικοί, τα υπουργεία, ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Κι όταν τα κανάλια χόρτασαν πια, όλοι τα ακολούθησαν στο δρόμο που εκείνα και πάλι υποδείκνυαν ως αυτονόητη συνέχεια της ιστορίας. Και ρίχτηκαν με το ίδιο πάθος στην κουβέντα για την πορνογραφική χρήση των κινητών ή τις καταλήψεις ως φροντιστήρια παρασκευής μολότοφ. Από την ανείπωτη σεξιστική και ρατσιστική βία που υπέστη ένα κορίτσι ώς τις μαθητικές καταλήψεις-δημόσιο κίνδυνο η απόσταση αποδείχτηκε ελάχιστη.

Τι μένει απ' όλον αυτό τον πάταγο; Ενα κορίτσι που υπέστη ομαδικό βιασμό από συμμαθητές του και υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει τον τόπο του για να αντιμετωπίσει τον συλλογικό βιασμό του από το πανελλήνιο. Εκπρόσωποι της «τοπικής κοινωνίας» που, έχοντας μια χαρά ενστερνιστεί εκείνο το ανατριχιαστικό «Προσεχώς Βουλγάρες», επιβραβεύουν με προθυμία την επίδειξη ανδρισμού των βλασταριών τους. Ενας υπουργός που επαινεί την παιδευτική χρήση των «μαθητικών» πορνοβίντεο στην τηλεόραση. Καθηγητές ανίκανοι να καταδικάσουν την αμαρτωλή απόφαση κάποιων συναδέλφων τους. Δημοσιογράφοι που, ενώ καταγγέλλουν τη διαπλοκή ρατσισμού και σεξισμού, προετοιμάζονται να ταΐσουν το κοινό τους με την επόμενη υπόθεση που θα κρίνουν αρκούντως γαργαλιστική.

Ομως αυτοί, όπως φάνηκε, είναι πια οι όροι του παιχνιδιού.

 

(Ελευθεροτυπία, 11/11/2006)

 

 

www.iospress.gr