Η κρυφή χρηματοδότηση
 


Τις πρώτες μέρες της προεκλογικής αντιπαράθεσης για τις δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές διαμαρτυρήθηκε, και ορθά, το ΠΑΣΟΚ για την ανισοβαρή χρηματοδότηση της κυβέρνησης στους δημοτικούς άρχοντες που πρόσκεινται στη Νέα Δημοκρατία και υποστήριξε ότι αυτή η ανισομέρεια εξασφαλίζει απαράδεκτο εκλογικό πλεονέκτημα στους ημέτερους. Η απάντηση από την κυβέρνηση ήταν ότι και επί των ημερών του ΠΑΣΟΚ κάτι παρόμοιο γινόταν. Σωστό κι αυτό.

Εκείνο που δεν φαίνεται έτοιμος να θίξει κανείς είναι το καθεστώς της έμμεσης αφανούς χρηματοδότησης, το οποίο βρίσκεται στη διάθεση κάθε δημοτικού άρχοντα και το οποίο δίνει αθέμιτο προβάδισμα στους εν ενεργεία εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης απέναντι στους υποψήφιους αντιπάλους τους. Δεν μιλάμε για συγκεκριμένα μετρήσιμα κονδύλια, τα οποία καταγράφονται σε προϋπολογισμούς και δαπάνες, αλλά για πολλαπλάσια οικονομική δύναμη, την οποία μπορεί κάθε δήμαρχος να επεκτείνει όσο του επιτρέπει το μέγεθος του δήμου του και η συνείδησή του.

Από τη στιγμή που μεταφέρθηκαν στη δικαιοδοσία των δήμων σημαντικές αρμοδιότητες που αφορούν σε πολεοδομικές ρυθμίσεις, χρήσεις γης και έλεγχο πολλών δραστηριοτήτων (κυκλοφορία, νυχτερινά κέντρα, κ.ο.κ.), στην πραγματικότητα προικίστηκαν οι δημοτικοί άρχοντες (δηλαδή οι δήμαρχοι και οι κοινοτάρχες που είναι μονάρχες στον τόπο τους) με μια πρωτοφανή εξουσία: να μεταβάλλουν σχεδόν κατά βούληση την αξία της υπαρκτής ή ανύπαρκτης περιουσίας των δημοτών τους.

Δεν μιλάμε αναγκαστικά για διαφθορά στην τυπική μορφή της ή για συναλλαγές δημοτών-δημάρχων με κάποιο αντίτιμο. Αυτό που συμβαίνει είναι, τηρουμένων των αναλογιών, κάτι παρόμοιο μ' εκείνο που συνέβη στη μεταπολεμική Αθήνα, με την πολιτική των αντιπαροχών και την τσιμεντοποίηση. Οπως η τότε πολιτική εξουσία επέτρεψε την καθ' ύψος ανάπτυξη των οικοδομών πολλαπλασιάζοντας μέσα σε μια νύχτα την περιουσία των οικοπεδούχων και δημιουργώντας την κάστα των εργολάβων αντιπαροχής, έτσι και οι σημερινοί δημοτικοί άρχοντες έχουν στα χέρια τους πολλούς μηχανισμούς «αξιοποίησης» της περιουσίας των συμπολιτών τους.

Οπως και τότε, χωρίς να υπάρξει καμιά μεταφορά κεφαλαίων, χωρίς να δαπανήσει το δημόσιο κάποια κονδύλια, δημιουργείται νέο «κεφάλαιο», μέσω της ανάδειξης οικοπέδων ή «αγροτεμαχίων», με κόστος τη δημιουργία τερατουπόλεων, την καταστροφή των τουριστικών περιοχών και την επιβάρυνση του περιβάλλοντος.

Ειδικά στις εκτός σχεδίου τουριστικές περιοχές τα σχετικά περιθώρια είναι τεράστια. Ο τρόπος που εκδίδουν οι δημοτικές αρχές τις βεβαιώσεις για τα όρια των οικοπέδων, τη χάραξη των δρόμων, τις χρησικτησίες κ.ο.κ., στην πραγματικότητα ανατρέπει πλήρως τους περιορισμούς που θέτει ο νόμος στην άναρχη οικοδόμηση εκτός σχεδίου. Αλλά όλες αυτές οι αποφάσεις δημοτικών αρχόντων σωρεύουν ένα κεφάλαιο στα χέρια ορισμένων δημοτών, το οποίο αυτοί ευθέως οφείλουν στους δημάρχους τους. Οι νέες αυτές πελατειακές σχέσεις δημιουργούν ένα πραγματικό τοπικό παρακράτος.

Το κεφάλαιο αυτό, το οποίο θα μπορούσε να αποτιμηθεί σε χρήμα, αν κοστολογηθούν οι συνέπειες όλων των αποφάσεων μιας δημοτικής αρχής, είναι σίγουρα πολλαπλάσιο από το όριο που θέτει ο εκλογικός νόμος για κάθε υποψήφιο. Απ' αυτή την πλευρά, οι δήμαρχοι (ακόμα και ορισμένοι κοινοτάρχες) έχουν στη διάθεσή τους ένα ποσόν πολύ μεγαλύτερο από εκείνο που διαθέτουν οι υποψήφιοι βουλευτές των ίδιων περιφερειών.

Η αποκέντρωση, λοιπόν, δεν έφερε, όπως ελπίζαμε όλοι, τη μείωση της διαφθοράς ή την εξάλειψη των παραδοσιακών πελατειακών σχέσεων. Απλώς μετατόπισε το κέντρο της διαφθοράς σε τοπικό επίπεδο, όπου όχι μόνο δεν υπάρχουν ελεγκτικοί μηχανισμοί, αλλά ούτε πραγματικές αντιστάσεις. Και αυτό είναι το χειρότερο. Στην αποκεντρωμένη αυτή διαφθορά καλούνται να συμμετάσχουν ως συνένοχοι όλο και περισσότεροι πολίτες που ελπίζουν να κερδίσουν κάτι κι αυτοί.

Το μήνυμα δίδεται βέβαια από την κεντρική εξουσία. Η διακηρυγμένη πρόθεση να αλλάξει το Σύνταγμα μόνο και μόνο για να αποχαρακτηριστούν και να οικοδομηθούν τα δάση που έχουν απομείνει και να αποδυναμωθεί οριστικά το ενοχλητικό Συμβούλιο Επικρατείας, ανάβει το πράσινο φως στους τοπικούς άρχοντες να συνεχίσουν τη δική τους «επανίδρυση».

 

(Ελευθεροτυπία, 7/10/2006)

 

 

www.iospress.gr