Ενός ανδρός αρχή
 

«Δεν μου λέτε, λογαριασμό θα σας δώσω;»
         
(Π. Ψωμιάδης, Alter, 19/9/06)

Μέσα σ' όσα είπε αυτές τις μέρες ο κ. Ψωμιάδης για να εκφράσει την κρυφή του αγάπη στον Πανάγο δεν δόθηκε ιδιαίτερη σημασία στις δύο πιο χαρακτηριστικές του δηλώσεις, που τις επανέλαβε μάλιστα σε διάφορες παραλλαγές. Ο νομάρχης Θεσσαλονίκης θεωρεί τον εαυτό του κάτι σαν τον Χριστό και μάλιστα πιστεύει ότι είναι λαμπρό αστέρι. Οπως λέμε Jesus Christ Superstar!

Επειδή οι μουσικές προτιμήσεις του κ. Ψωμιάδη είναι γνωστές, αποκλείουμε να εμπνεύστηκε από το γνωστό ροκ μιούζικαλ του 1970. Ως γνήσιο παιδί του λαού εκφράζει απλώς αυτό που αισθάνεται. Ο υπερβολικός αυτοθαυμασμός του, αλλά και η επίδειξη ανέξοδου αυταρχισμού (για παράδειγμα με τη σκαιή αντιμετώπιση μιας δημοσιογράφου που τόλμησε να τον ρωτήσει για τους λόγους της επίσκεψής του στην Αθήνα) πρέπει να αποδοθούν στην ειδική υπερεξουσία που φαίνεται να περιβάλλονται οι μέχρι πρότινος αναιμικοί οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης.

Επί χρόνια υπήρχε μια αίσθηση ότι η τοπική αυτοδιοίκηση είναι (ή μάλλον πρέπει να γίνει) το πραγματικό λίκνο της δημοκρατίας, ότι ο πολυπόθητος εκδημοκρατισμός του κράτους θα περνούσε αναγκαστικά από την ενίσχυση των τοπικών εκπροσώπων του λαού. Ολα αυτά λέγονταν την εποχή που η αυτοδιοίκηση ήταν ο φτωχός συγγενής του κρατικού μηχανισμού, απογυμνωμένη από κάθε πραγματική εξουσία και στερημένη ακόμα και από τους ελάχιστους υλικούς πόρους για την ταπεινή διαχειριστική της δραστηριότητα. Η πεποίθηση αυτή που συνέδεε την τοπική αυτοδιοίκηση με τη δημοκρατία ήταν τόσο έντονη ώστε διαπερνούσε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Μάλιστα ήταν η Αριστερά που πρωτοστατούσε στο αίτημα για περισσότερες εξουσίες στην αυτοδιοίκηση, έτοιμη να υποστηρίξει «κεντρώους» ή ακόμα και «φωτισμένους δεξιούς», προκειμένου να προσεγγίσει έστω και διά της πλαγίας οδού το άπαρτο κάστρο της εξουσίας.

Και να λοιπόν που με τα χρόνια πραγματοποιήθηκε κουτσά στραβά η απόδοση ουσιαστικών αρμοδιοτήτων σε δήμους και κοινότητες, ενώ αυξήθηκαν θεαματικά και τα κονδύλια που διαχειρίζονται οι εκλεκτοί των τοπικών κοινωνιών. Μόνο που το αποτέλεσμα αυτών των μεταρρυθμίσεων δεν ήταν καθόλου εκείνο που προφήτευαν οι οραματιστές ενός αποκεντρωμένου και δημοκρατικού εκσυγχρονισμού.

Δυστυχώς η αυτοδιοίκηση αποδεικνύεται πρωταθλήτρια στη διαφθορά και οι δήμοι εξελίσσονται σε εκκολαπτήρια σειράς σκανδάλων. Υπεύθυνο γι' αυτή την κατάσταση είναι πρώτα απ' όλα το απαράδεκτο αντιδημοκρατικό καθεστώς λειτουργίας τους. Η υπερεξουσία των δημάρχων και των κοινοταρχών είναι μοναδικό φαινόμενο αυταρχικής διοίκησης. Οι συλλογικές μορφές διοίκησης (νομαρχιακά, δημοτικά, κοινοτικά συμβούλια) λειτουργούν περισσότερο ως διακοσμητικά συμπληρώματα, ως γκρίζο φόντο πίσω από το «λαμπρό» αστέρι (δήμαρχο, νομάρχη) που κατέχει την απόλυτη εξουσία.

Σ' αυτό το σχήμα υποχρεώνονται να προσαρμοστούν ακόμα και οι συνδυασμοί των κομμάτων της Αριστεράς ή των Οικολόγων με αποτέλεσμα να προβάλλουν κι αυτοί το (εξ ορισμού αντιδημοκρατικό) μονοπρόσωπο σχήμα τους, επιβεβαιώνοντας άθελά τους το προπαγανδιστικό σχήμα του πρωτόγονου αντικοινοβουλευτισμού, σύμφωνα με το οποίο «όλοι ίδιοι είναι».

Η προεκλογική περίοδος αναδεικνύει αυτό το έλλειμμα δημοκρατίας στην αυτοδιοίκηση. Το μαρτυρά το φαινόμενο των «ανταρτών» υποψηφίων, οι διακομματικές συμμαχίες άνευ αρχών (στο όνομα κάποιων δήθεν τοπικών συνθηκών), και οι μεταπηδήσεις στελεχών από το ένα σχήμα στο άλλο, κάτι που είναι αδιανόητο για τις εθνικές εκλογές.

Σε σύγκριση με τους τοπικούς «άρχοντες» (εύγλωττη έκφραση), οι απλοί βουλευτές των κομμάτων είναι οι φτωχοί συγγενείς της πολιτικής. Δεν διαθέτουν καμιά εκτελεστική εξουσία, δεν διαχειρίζονται κανένα κονδύλιο και δεν μπορούν να διορίσουν κανέναν. Οι πελατειακές τους σχέσεις ρυθμίζονται μόνο μέσω των υπουργείων και... των δήμων.

Η εικόνα της τελετής αγιασμού του εκλογικού κέντρου του κ. Ψωμιάδη μπορεί να πείσει ακόμα και όσους ακόμα αμφιβάλλουν γι' αυτή τη νέα πραγματικότητα. Ορθιοι σε στάση προσοχής οι κυβερνητικοί βουλευτές της ευρύτερης περιφέρειας παρακολουθούσαν τον «Νομάρχη» να ψέλνει. Κι όταν τελείωσε ο αγιασμός, ένας απ' αυτούς, ο βουλευτής Ημαθίας Ηλίας Φωτιάδης έσπευσε να του φιλήσει το χέρι. Ο ίδιος το διαψεύδει, αλλά για κακή του τύχη τα κανάλια ήταν εκεί.

 

(Ελευθεροτυπία, 30/9/2006)

 

 

www.iospress.gr