Η στημένη δίκη ενός εγκληματία


"Σκιαγράφησε το πορτραίτο του ηγέτη-τέρατος η Ντελ Πόντε"
                («Η ΒΡΑΔΥΝΗ», 13/2/2002) 


ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ αμφιβολία πως ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς υπήρξε ο μοιραίος άνθρωπος για τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Από την άνοιξη του 1987, όταν ανέβηκε στην εξουσία χάρη στο χάρισμά του να μετατρέπει την εργατική δυσαρέσκεια των ημερών σε σερβικό εθνικισμό εις βάρος της τιτοϊκής γιουγκοσλαβικής παράδοσης, μέχρι την άνοιξη του 1991, όταν έδωσε τη χαριστική βολή στις ισορροπίες πάνω στις οποίες είχε οικοδομηθεί αυτή η χώρα μετά το 1945 (συζητώντας επίσημα με τον Κροάτη ομόλογό του το διαμελισμό της Βοσνίας και καταργώντας μονομερώς την πάγια -μετά το θάνατο του Τίτο- κυκλική εναλλαγή των επιμέρους ομόσπονδων Δημοκρατιών στην προεδρία του ενιαίου κράτους), η ευθύνη του υπήρξε καθοριστική. Δεν ξέρουμε αν χωρίς αυτόν η Γιουγκοσλαβία θα είχε επιζήσει, μπορούμε όμως να είμαστε σίγουροι πως η διάλυσή της θα ήταν πολύ λιγότερο αιματηρή. 

ΣΗΜΕΡΑ, ο πάλαι ποτέ τραπεζίτης της Beobanka (και άνθρωπος των Αμερικανών στη μετατιτοϊκή Γιουγκοσλαβία) βρίσκεται στο εδώλιο του δικαστηρίου της Χάγης, κατηγορούμενος -μεταξύ άλλων- για "σύσταση και συμμορία" με σκοπό "τη βίαιη και μόνιμη απομάκρυνση της πλειοψηφίας των μη Σέρβων, ιδίως Βοσνίων Μουσουλμάνων και Βοσνίων Κροατών, από μεγάλες περιοχές της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης" και αποτέλεσμα την εκτόπιση 268.050 ατόμων από τις εστίες τους και το φόνο τουλάχιστον άλλων 8.315 -απ' τους οποίους το μεγαλύτερο μέρος αφορά τους εκτελεσμένους της Σρεμπρένιτσα (5.490-6.190 κατά το κατηγορητήριο). 

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ για έναν τραγικό απολογισμό, που αποτυπώνει τις συγκλονιστικές διαστάσεις της εθνοκάθαρσης που επιχειρήθηκε το 1992-95 από τους αρχιτέκτονες του σερβικού εθνικισμού. Σε καμιά περίπτωση, ωστόσο, δεν μπορούμε να μιλάμε για "γενοκτονία" ή "απόπειρα γενοκτονίας", όπως κάνει το κατηγορητήριο της εισαγγελέως Κάρλα ντελ Πόντε (γνωστής, όπως έχουμε επανειλημμένα γράψει, από τα διαδοχικά σκάνδαλα στα οποία έχει εμπλακεί στη χώρα της -από το κουκούλωμα του ψυχροπολεμικού παρακράτους και της διαπλοκής των τραπεζών με τη Μαφία, ώς την αυθαίρετη κατασκευή "τρομοκρατών" που αθωώθηκαν στη συνέχεια πανηγυρικά -μετ' αποζημιώσεως- από τα δικαστήρια). Γενοκτονία θα πει συστηματική εξολόθρευση ενός ολόκληρου πληθυσμού, όχι διάσπαρτοι φόνοι που αποσκοπούν στην εκδίωξή του από μια συγκεκριμένη περιοχή. Αυτή η τελευταία πρακτική συνιστά την εθνοκάθαρση -και αποτέλεσε τη βάση της οικοδόμησης των περισσότερων από τα σημερινά εθνικά κράτη (του Ισραήλ, της Τουρκίας αλλά και της δικής μας χώρας μη εξαιρουμένης). Η προπαγανδιστική αναβάθμισή της σε "γενοκτονία", το μόνο που καταφέρνει είναι να σχετικοποιήσει τη φρίκη, υποβαθμίζοντας απαράδεκτα τη σημασία του "βιομηχανικού" ολοκαυτώματος του Αουσβιτς και των γενικευμένων σφαγών εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων στην Αρμενία και τη Ρουάντα.

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΟΜΩΣ κι άλλα προβλήματα με τη συγκεκριμένη δίκη. Το σημαντικότερο τμήμα του κατηγορητηρίου, η μαζική σφαγή της Σρεμπρένιτσα, διαπράχθηκε από τη σερβοβοσνιακή ηγεσία των Κάρατζιτς-Μλάντιτς σε μια εποχή που οι σχέσεις της τελευταίας με τον "μειοδότη" Μιλόσεβιτς είχαν διαρραγεί κι ο τελευταίος τούς είχε κλείσει τα σύνορα. Επιπλέον, το ίδιο το δικαστήριο της Χάγης έχει αποδεχτεί ρητά, στις αποφάσεις του για τις υποθέσεις Τάντιτς (7.5.97) και Τσελέμπιτσι (16.11.98), ότι η εμπλοκή της σερβικής κυβέρνησης στη Βοσνία δεν συνιστούσε άμεση συμμετοχή στη σύγκρουση αλλά εξωτερική υποστήριξη προς τη σερβοβοσνιακή πλευρά (όπως ακριβώς έκανε λ.χ. η γαλλική κυβέρνηση -και ειδικότερα η οικογένεια Μιτεράν- σε σχέση με τους οργανωτές της γενοκτονίας του 1994 στη Ρουάντα). Είναι προφανές ότι η ανατροπή αυτού του "δεδικασμένου" συνδέεται περισσότερο με την άρνηση του Μιλόσεβιτς, την επόμενη χρονιά, να συμμορφωθεί με το τελεσίγραφο του Ραμπουγιέ, παρά με την αδιαμφισβήτητα εγκληματική πολιτική του.

ΨΙΛΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ όλα αυτά, βέβαια, για όσους υποκρίνονται (ή και καλόπιστα πιστεύουν) πως αυτή η δίκη θα μπορούσε ν' ανοίξει το δρόμο για το "τέλος της ατιμωρησίας" των κάθε λογής εγκληματικών ηγεσιών ανά την υφήλιο. Κι όμως, όπως ορισμένοι τουλάχιστον απ' αυτούς γνωρίζουν πολύ καλά, ένα από τα βασικά επιχειρήματα της Ουάσιγκτον στην τελευταία, υπόγεια διαπραγμάτευσή της με το Μιλόσεβιτς, το 1999-2000, υπήρξε ακριβώς η ατιμωρησία των "συνεργατών" της -με πρώτο και πιο κραυγαλέο παράδειγμα, αυτό του στρατηγού Πινοτσέτ. ο οποίος, ως γνωστόν, θα πεθάνει στο εξοχικό του από βαθιά γεράματα.

(Ελευθεροτυπία, 16/2/2002)

 

www.iospress.gr