Νόμος είναι το δίκιο του πελάτη     

"Κυκλοφοριακό έμφραγμα για άλλη μια φορά στο κέντρο της Αθήνας"
        (ΝΕΤ 15/12/98, βραδινό δελτίο)

Χωρίς αμφιβολία, επρόκειτο για μίαν εξαιρετική σύμπτωση απόψεων: αν πιστέψουμε κανάλια κι εφημερίδες, κύριο χαρακτηριστικό των μαθητικών, φοιτητικών κι εργατικών διαδηλώσεων της περασμένης Τρίτης δεν ήταν ούτε η μαζικότητα ούτε ο παλμός -πόσο μάλλον το δίκιο των αιτημάτων- αλλά η ταλαιπωρία του "μέσου πολίτη". Δεν ήταν μόνο η κρατική ΝΕΤ που ξεκίνησε το κύριο ειδησεογραφικό της δελτίο με τη διαπίστωση ότι "σε παιχνίδι συνδικαλιστικής τακτικής και πολύωρης ταλαιπωρίας για τους κατοίκους της Αθήνας κατέληξαν οι συγκεντρώσεις της ΓΣΕΕ και της ΑΔΕΔΥ". Ακόμα και ο "λαϊκός" Σκάι προτίμησε στο μεσημεριανό του δελτίο να δώσει έμφαση στα βάσανα του κοινού και όχι στην οργανωμένη διαμαρτυρία των πολιτών: "Χάος από το πρωί στο κέντρο της Αθήνας. Η ταλαιπωρία είναι απίστευτη, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη οι πορείες των μαθητών και των εργαζομένων που συμμετέχουν στην απεργία της ΓΣΕΕ και της ΑΔΕΔΥ. Η κατάσταση ήταν εφιαλτική νωρίς το πρωί από τις στάσεις εργασίας στα μέσα μεταφοράς". Σε ανάλογο μήκος κύματος κινήθηκαν και τα σχόλια των εφημερίδων της επομένης. Χέρι-χέρι πήγαιναν ο ιδιόρρυθμος εκσυγχρονιστικός οίστρος της "Αυριανής" (που εξανίστατο για το "έμφραγμα από την απεργία" και την "απίστευτη ταλαιπωρία για χιλιάδες πολίτες") με την αντιπολιτευτική αμηχανία των εντύπων που πρόσκεινται στη Νέα Δημοκρατία: "σαδιστικό πλουραλισμό επέδειξαν με τις χθεσινές τους πορείες στο κέντρο της Αθήνας μαθητές, καθηγητές και λοιποί απεργοί", αποφαινόταν η "Απογευματινή" · λιγότερο λυρική, η "Βραδυνή" διαπίστωνε με οργή πως "θεωρείται περίπου κεκτημένο δικαίωμα η ομηρία ενός ολόκληρου λαού" από "ορισμένες κοινωνικές ομάδες" · προνοητική, τέλος, η "Καθημερινή" είχε φροντίσει απ' την προηγουμένη να αφιερώσει το πρωτοσέλιδο ρεπορτάζ της στο θέμα: "'Αβατον' το κέντρο της πρωτεύουσας. Η πόλη θα ζήσει μία ακόμη μέρα γενικής παράλυσης".
Πόσο αθώα είναι αυτή η σχεδόν πανεθνική ομοθυμία, μπορεί κανείς να το φανταστεί. Δεν είναι η πρώτη φορά που τα ΜΜΕ επιλέγουν να κοιτάξουν μια μαζική κινητοποίηση μέσα από το πρίσμα του περίφημου "μέσου πολίτη": ενός όντος χωρίς συγκεκριμένη ταυτότητα, δίχως άλλα κοινωνικά, οικονομικά, ιδεολογικά ή άλλα χαρακτηριστικά, πέρα από το γεγονός ότι κάθε φορά υφίσταται τις συνέπειες από τη διαμαρτυρία κάποιων κοινωνικών ομάδων. Μιας ιδεολογικής κατασκευής, δηλαδή, που δεν αντιστοιχεί σε καμιάν απολύτως ζωντανή πραγματικότητα αλλά προορίζεται να αντιπαραθέσει στις εκάστοτε "μειοψηφίες" την "κοινωνία" (κι ας μην αποτελεί, αυτή η τελευταία, τίποτα περισσότερο από το άθροισμα πολλών τέτοιων "μειοψηφιών"). Το νόημα είναι απλό: η απεργία και η διαδήλωση δεν αποτελούν νόμιμες και συνταγματικά κατοχυρωμένες διεκδικητικές πρακτικές, αλλά πτυχές μιας "αντικοινωνικής" δυσλειτουργίας που πρέπει -έστω και έμμεσα- να στιγματιστεί.
Πρόκειται για ένα από τα πιο βασικά στοιχεία του σύγχρονου ραδιοτηλεοπτικού λόγου, όπως αυτός διδάχθηκε στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας στην πρώτη γενιά δημοσιογράφων που επάνδρωσαν την εγχώρια ιδιωτική ραδιοτηλεόραση. Χαρακτηριστικά ήταν τα μαθήματα που παρέδωσαν την άνοιξη του 1988 προς τους μελλοντικούς δημοσιογράφους του ραδιοφωνικού "Σκάι" τρεις παλαίμαχοι Γάλλοι επαγγελματίες (Πιερ Κριζόλ, Φρανκ Μαλέ, Ζακ Ντιπόν): "Οταν στο δελτίο μας αναφερόμαστε σε μια απεργία", εξηγούσαν χωρίς περιστροφές, "φροντίζουμε πάντα να τονίσουμε πρώτα απ' όλα το στοιχείο της ταλαιπωρίας του κοινού". Εξίσου διαφωτιστική ήταν και μια άλλη βασική συνταγή του ιδανικού δελτίου: "Πολύ συχνά οι ειδήσεις δεν είναι ευχάριστες. Μερικά πρωινά μπορεί να αναφέρονται σε καταστροφές ή ανεργία. Ο ρόλος του FLASHMAN είναι να βρεί μια μικρή πληροφορία για να κλείσει το FLASH που θα προκαλέσει ευχάριστη αίσθηση".
Δέκα χρόνια μετά, το μάθημα εξ Εσπερίας μπορεί -πλέον- να θεωρηθεί εμπεδωμένο.
 

(Ελευθεροτυπία, 19/12/1998)

 

www.iospress.gr