Φεμινιστής ο Κένεθ Σταρ;    

"Γιαννόπουλος: 'τσουλί' η Μόνικα, 'αδελφή' ο Σταρ"
        ("Αθηναϊκή" 23/9/98)

Δεν το συνηθίζουμε να επανερχόμαστε σε θέμα που απασχόλησε ήδη τη στήλη. Αλλά με την υπόθεση Κλίντον δεν πρόκειται να γλιτώσουμε εύκολα. Οχι τόσο με την εξέλιξη της ίδιας της αδιανόητης αυτής ιστορίας, όσο με τις αναλύσεις που εδώ και καιρό συνοδεύουν τη σχετική ειδησεογραφία. Γιατί μαζί με το ανακριτικό υπερθέαμα που μας προτείνεται σε ζωντανή σύνδεση, μας προσφέρονται συστηματικά και τα κατάλληλα ερμηνευτικά εργαλεία για την κατανόησή του.
Δεν πρόκειται να επαναλάβουμε τις επισημάνσεις του προηγούμενου σχολίου μας, που επιβεβαιώθηκαν με τον σαφέστερο τρόπο από την εθνικώς υπερήφανη αποστροφή του ίδιου του υπουργού Δικαιοσύνης. Η αντιπαράθεση ενός φαντασιακού ευρωπαϊκού ανδρισμού σε μια εξίσου φανταστική αμερικανική εκθήλυνση δεν μας απασχολεί ιδιαίτερα. Πολύ περισσότερο μας ενδιαφέρουν οι υπόρρητες παραδοχές και τα αφελή στερεότυπα που κάνουν πειστική την κυρίαρχη αφήγηση για την ιστορία του Κλίντον και της Λεβίνσκι.
Ανεξάρτητα, λοιπόν, από το τι θα συνέβαινε σε αντίστοιχη περίπτωση στην Ελλάδα (ή στη Γαλλία ή στην Ευρώπη), τι ακριβώς βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη στις Ηνωμένες Πολιτείες; Για Ιερή Εξέταση μίλησαν κάποιοι, για μακαρθισμό οι υπόλοιποι. Δεν έχουν άδικο. Αλλά οι ιστορικές αναλογίες δεν έχουν τη δύναμη να μας οδηγήσουν μακριά και το ζήτημα πρέπει να τεθεί διαφορετικά: Πέρα από τον ιδιόρρυθμο τρόπο λειτουργίας των αμερικανικών θεσμών, ποιες κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις έκαναν δυνατή την όλη υπόθεση; Αν κρίνουμε από τις αναλύσεις, οι περισσότερες απαντήσεις στο ερώτημα αρκούνται σε μια ταυτολογική αναφορά στον "εγγενή" αμερικανικό πουριτανισμό: στη χώρα αυτή, μας λένε, επικρατεί η υποκρισία στα ζητήματα ηθικής, γιατί οι Αμερικανοί είναι πουριτανοί. Ελάχιστες είναι οι αναλύσεις που προσπαθούν να προσδιορίσουν τα χαρακτηριστικά αυτής της ηθικιστικής αναδίπλωσης. Ανακαλούν τότε το σκιάχτρο της πολιτικής ορθότητας και αποδίδουν στα κοινωνικά κινήματα της δεκαετίας του '70, και κυρίως στο φεμινισμό, την ευθύνη για το σημερινό κυνήγι του Κλίντον. Αρκετοί μάλιστα ανέτρεξαν και στο δημοφιλές σύνθημα εκείνης της εποχής "το προσωπικό είναι πολιτικό", υποστηρίζοντας ότι η υπόθεση Κλίντον εικονογραφεί μια ακραία εφαρμογή του.
Απόρροια ενός δογματικού φεμινισμού η διαπόμπευση του πλανητάρχη; Χρόνια είχαμε να βρεθούμε μπροστά σε μια τόσο εξόφθαλμη αντιστροφή της πραγματικότητας. Και για να συνεννοούμαστε: το "προσωπικό είναι πολιτικό" υπήρξε μία από τις πιο ευρηματικές διατυπώσεις των αρχών της δεκαετίας του '70. Μέσα σε δύο λέξεις κατόρθωνε να συμπυκνώσει τα πορίσματα των πρώτων φεμινιστικών επεξεργασιών της εποχής, προτείνοντας μια νέα προσέγγιση της ζωής των ανθρώπων. Υποστήριζε την επαναστατική για τον καιρό εκείνο -αλλά αυτονόητη για μας σήμερα- άρση της διχοτομίας δημόσιο/ιδιωτικό και ανέλυε τη σεξουαλική απελευθέρωση ως μέρος της πολιτικής χειραφέτησης των ατόμων. Η ίδια, εξάλλου, οπτική είχε τα πιο γόνιμα αποτελέσματα, όταν τα επόμενα χρόνια αποτέλεσε μεθοδολογικό εργαλείο επιστημών όπως η ανθρωπολογία, η ιστορία και η κοινωνιολογία.
Δύσκολο να φανταστούμε τι σχέση έχουν όλα αυτά με το λεγόμενο "Μονικαγκέιτ". Μπορούμε, ωστόσο, χωρίς δυσκολία να κατονομάσουμε τις δυνάμεις που καλλιεργούν στις Ηνωμένες Πολιτείες το κλίμα που οδήγησε στην καρικατούρα του σύγχρονου ηδονοβλεπτικού μακαρθισμού. Πρόκειται για την διαβόητη "ηθική πλειοψηφία", τη σιχαμένη σύγχρονη εκδοχή της αμερικανικής ακροδεξιάς και τη λερναία ύδρα των οργανώσεων που τη στηρίζουν. Μαζί της και το "Εθνος του Ισλάμ", το ένα εκατομμύριο μαύρων ανδρών του Λ. Φάρακαν, που πορεύτηκαν πρόπερσι στην Ουάσιγκτον για να διατρανώσουν το ρατσισμό και το φασισμό τους. Αλλά και οι εκατοντάδες χιλιάδες των "Promise keepers", των λευκών ανδρών "που τηρούν τις υποσχέσεις τους", υμνούν το θεό τους και μισούν τις γυναίκες τους. Για να αποδείξουν κι αυτοί πόσο επίκαιρο παραμένει το έρμο εκείνο σύνθημα που θεωρείται σήμερα υπεύθυνο για το ρεζίλεμα του Κλίντον.


 

(Ελευθεροτυπία, 26/9/1998)

 

www.iospress.gr