Ο λοχίας σώζει τη χώρα   

"Εκτός νόμου το κόμμα του Ερμπακάν"
        (Νίκη 17/1/98)

Και τώρα τι θα γίνουμε χωρίς βαρβάρους; Από τη στιγμή που το Συνταγματικό Δικαστήριο της Τουρκίας έθεσε εκτός νόμου το μεγαλύτερο και δημοφιλέστερο κόμμα της χώρας, οι κατ' επάγγελμα εγχώριοι κινδυνολόγοι βρίσκονται σε εμφανή σύγχυση. Επί οκτώ ολόκληρα χρόνια, η ελληνική κοινή γνώμη βομβαρδιζόταν με μπαράζ προειδοποιήσεων για το φοβερό "ισλαμικό τόξο" που -με κέντρο την Αγκυρα- "μας περικυκλώνει", διαγράφοντας μια καμπύλη από τη Βοσνία μέχρι τις νότιες ακτές της Μεσογείου. Και ξαφνικά, οι ένοπλες δυνάμεις της γείτονος χώρας αναλαμβάνουν να τσακίσουν τους "φανατικούς" εκείνους που, όπως κάθε ενημερωμένος Ελληνας θυμάται καλά, απειλούσαν να ξανακάνουν τζαμί την Αγιά Σοφιά "μας". Τι συμβαίνει τέλος πάντων;
Πιστές στην αναπαραγωγή των στερεοτύπων της ευρωπαϊκής κι αμερικανικής (ακρο)δεξιάς για τον επαπειλούμενο "ισλαμικό κίνδυνο", οι εγχώριες αναλύσεις της δεκαετίας του '90 ελάχιστα μπήκαν στον κόπο να ασχοληθούν με τα κοινωνικά συμφραζόμενα της απήχησης του "Κόμματος της Ευημερίας" (Ρεφάχ). Απαρατήρητα έχουν περάσει, έτσι, στη χώρα μας κάποια χαρακτηριστικά του τουρκικού ισλαμικού κινήματος, η γνώση των οποίων θα επέτρεπε μια λιγότερο "φοβική" ανάγνωση των τεκταινομένων. Ελάχιστοι έχουν λχ ασχοληθεί με τις σαφείς αναλογίες που υπάρχουν ανάμεσα σε πτυχές της πολιτικής του Ρεφάχ και αυτής του πρώιμου ΠΑΣΟΚ -από την εκπροσώπηση των "μη προνομιούχων μικρομεσαίων" και την υπόσχεση μιας κεϋνσιανής οικονομικής πολιτικής (αυξήσεις στα κατώτερα μεροκάματα, στήριξη στην εσωτερική αγορά) μέχρι την "εθνικά υπερήφανη" εξωτερική πολιτική, η οποία σέβεται τις στρατηγικές επιλογές που συνδέονται με την ένταξη της χώρας στο δυτικό μπλοκ (σεβασμός πχ της αμυντικής συμφωνίας Τουρκίας-Ισραήλ), αλλά ταυτόχρονα ικανοποιεί τα αντιιμπεριαλιστικά ανακλαστικά της βάσης με σποραδικές θεαματικές επιδείξεις ανεξαρτησίας απέναντι στις ΗΠΑ και την Ευρώπη (επίσκεψη στη Λιβύη τον Οκτώβριο του 1996).
Η σύγκριση δεν είναι δική μας. Μεταξύ άλλων, την έχει κάνει και ο -ειδικευμένος στη νεότερη ελληνική και τουρκική ιστορία- καθηγητής Τζέιμς Πέτιφερ, που φροντίζει μάλιστα να προεκτείνει τις αναλογίες και στον τρόπο με τον οποίο βιώνουν την πολιτική τους ένταξη οι οπαδοί των δυο κινημάτων: "Η πραγματική δύναμη του Ρεφάχ έγκειται στο ότι είναι κάτι περισσότερο από ένα απλό κόμμα· στο μυαλό των υποστηρικτών και των μελών του έχει ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά με το ΠΑΣΟΚ του '70 και του '80 (...) Και τα δύο κόμματα παρείχαν ένα όραμα για το πώς θα ήταν μια πραγματικά ανεξάρτητη Ελλάδα ή Τουρκία." ("Τhe turkish labyrinth. Ataturk and the New Islam", Λονδίνο 1997).
Ακόμα λιγότερη σημασία δόθηκε στη συγκυρία της αντιισλαμικής εξόρμησης της τουρκικής στρατοκρατίας. Καθόλου συμπτωματικά, η απόφαση της τελευταίας να συντρίψει τον "ισλαμικό κίνδυνο" συμπίπτει με την κορύφωση του σκανδάλου του Σουσουρλούκ, τις αποκαλύψεις για τις διασυνδέσεις στρατού και μαφίας και την κορύφωση της λαϊκής απαίτησης για κάθαρση. Οπως επισημαίνει στο περιοδικό Covert Action ο αριστερός Τούρκος δημοσιογράφος Ερτογρούλ Κιουρκτσού, η επαναβεβαίωση του θεσμικού τους ρόλου ως προστατών της κεμαλικής κληρονομιάς επέτρεψε στους στρατιωτικούς να αντιστρέψουν το κλίμα μετά τις 28 Φεβρουαρίου και να στείλουν την κάθαρση στις καλένδες. "Αυτή η ανάκαμψη", τονίζει, "οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εκτεταμένη εκστρατεία που εξαπολύθηκε από τη στρατιωτική ηγεσία με την υποστήριξη των ΜΜΕ".
Στη χώρα μας, τα ΜΜΕ είχαν σπεύσει να χαιρετίσουν χαρμόσυνα την πάταξη του θεοκρατικού τέρατος από τους "δημοκράτες" στρατηγούς: με πανομοιότυπους σχεδόν τίτλους είχαν λχ υποδεχθεί την ίδια μέρα (5/2/97) την "προειδοποιητική" έξοδο των τανκς στα προάστια της Αγκυρας εφημερίδες τόσο διαφορετικές όσο τα "Νέα" ("Χαστούκι στους ισλαμιστές") και ο "Αδέσμευτος Τύπος" ("Τα τανκς φρενάρουν τους ισλαμιστές!"). Σαν καλοί και δικαιωμένοι χριστιανοί θα μπορούσαμε τώρα να πανηγυρίσουμε με την τροπή των πραγμάτων.

(Ελευθεροτυπία, 24/1/1998)

 

www.iospress.gr