Ο κόσμος της "Μις Κόσμος"     

"Δεχόμαστε απειλές για τη ζωή μας. Δεν καταλαβαίνω γιατί το κάνουν"
        (Ειρήνη Σκλήβα, "Μις Κόσμος 1996", 26/11/96)

Αυτή τη φορά όλοι υπήρξαν σύμφωνοι. Ο τίτλος της "Μις Κόσμος" χάρισε "ένα χαμόγελο" στην ταλαίπωρη χώρα μας, και πρέπει να είναι κανείς πολύ μικρόψυχος για να χλευάσει την απίστευτη ελληνική επιτυχία, όσο θεμιτές κι αν είναι οι αντιρρήσεις του για το θεσμό των καλλιστείων. Με την ίδια ευκολία ελαχιστοποιήθηκε αιφνιδίως η πληροφόρηση για τις σοβαρές αντιδράσεις που σημειώθηκαν στην ινδική πόλη Μπαγκαλόρ από εκείνες και εκείνους που ζητούσαν τη ματαίωση της εκδήλωσης: τα εγχώρια μέσα ενημέρωσης παρουσίασαν ένα αδιευκρίνιστο και μάλλον γραφικό συνονθύλευμα ινδουιστών και φεμινιστριών να καταγγέλλει, να αυτοπυρπολείται και να εκτοξεύει απειλές κατά των όμορφων και αθώων κοριτσιών που αγωνίζονταν τον αγώνα τον καλό στο στάδιο Τσινασουάμι, το οποίο για την περίπτωση είχε μετατραπεί σε απόρθητο φρούριο. Οι 15.000 αστυνομικοί και οι 1.500 συλλήψεις δεν αρκούσαν προφανώς για να ανατρέψουν την εικόνα. Είναι πολύ φρέσκος ο φετινός γιορτασμός του Πολυτεχνείου, και η "κοινή γνώμη" εκπαιδεύτηκε πια να βρίσκει λογική την παρουσία σύσσωμης της αστυνομίας στους δρόμους μιας πόλης προκειμένου να αποτραπούν επεισόδια από ξεροκέφαλες περιθωριακές ομάδες.
Μόνο που τα καλλιστεία - διαγωνισμούς ομορφιάς τα έχουν πρόσφατα μετονομάσειοι οργανωτές τους, βαυκαλιζόμενοι ότι με τον τρόπο αυτό προσφέρουν υπηρεσία στην πολιτική ορθότητα - υπήρξαν ανέκαθεν συνδεδεμένα με την πολιτική. Η ιστορία τους είναι ταυτόχρονα και η ιστορία των αντιδράσεων που προκάλεσαν, τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα. Και οι αντιδράσεις προήλθαν εξαρχής από τους πιο διαφορετικούς φορείς που, κατά καιρούς, κινητοποιήθηκαν κατά των καλλιστείων για τους πιο διαφορετικούς λόγους. Αυτό που συνέβη φέτος στην Ινδία έχει συμβεί προ καιρού και στην Ελλάδα: οι διαμαρτυρίες των φεμινιστικών ομάδων εξομοιώθηκαν συχνά με εκείνες των παραθρησκευτικών οργανώσεων και έτσι εξουδετερώθηκαν εύκολα ως συντηρητικές και απαρχαιωμένες.
Αλλά η σχέση των καλλιστείων με την πολιτική δεν σταματά εδώ. Το χρονικό των διαγωνισμών αυτών έχει να μαρτυρήσει πολλά για ένα θεσμό που, σε όλες τις σύγχρονες εκδοχές του, αποτελεί παραλλαγή στο ίδιο θέμα: παρά τις όποιες πολιτισμικές διαφορές τους, τα καλλιστεία συνδέονται στενά με πολιτικές προτεραιότητες και ισορροπίες που αποκρύπτονται επιμελώς πίσω από τη γυαλιστερή τους βιτρίνα. Η τελετουργία τους υπερβαίνει τη συμβατική μέτρηση και επιβράβευση της ομορφιάς. Καθώς οι υποψήφιες δεν εκπροσωπούν απλώς τον εαυτό τους αλλά τη χώρα τους, η νίκη και η ήττα τους παίρνουν χαρακτήρα ευρύτερο, τιμούν ή ντροπιάζουν μιάν ολόκληρη χώρα ή περιφέρεια. "Πατριωτικά" την εποχή των πολέμων, "εθνικοαπελευθερωτικά" τον καιρό των αγώνων κατά της αποικιοκρατίας στον Τρίτο Κόσμο, "τουριστικά", όταν το ζητούμενο είναι η αύξηση της τουριστικής κίνησης μιας χώρας, τα καλλιστεία έχουν αποδείξει τη δυνατότητά τους να προσαρμόζονται σε αναγκαιότητες που έχουν ελάχιστη σχέση με τον δηλωμένο στόχο τους. Αν προστεθεί και η ιστορική και πάντοτε στενή σχέση τους με εκδοτικά (παλαιότερα) και τηλεοπτικά (σήμερα) συγκροτήματα, με πανίσχυρους σπόνσορες κ.λπ., η εικόνα των καλλιστείων αποκτά κάποιες αποχρώσεις που από πολλές πλευρές γίνεται προσπάθεια να παραμείνουν σκοτεινές.
Οχι, βέβαια, πάντα. Οταν για παράδειγμα τα καλλιστεία διεξάγονται στη γειτονική Τουρκία, οι ίδιοι που σήμερα σαρκάζουν για τις διαμαρτυρίες στο Μπαγκαλόρ σπεύδουν να καταγγείλουν την καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, ανακαλύπτουν τη γελοιότητα της διοργάνωσης και ζητούν την ανάκληση της ελληνίδας εκπροσώπου. Δεν έχουν άδικο. Παίζουν κι αυτοί με τους όρους του (πολιτικού) παιχνιδιού. Με τους όρους του παιχνιδιού παίζουν εξάλλου και όταν βρεθούν μπροστά στον επαγγελματικό κόσμο που κρύβεται πίσω από τα κορίτσια των καλλιστείων (σχολές και πρακτορεία παρασκευής και διάθεσης μοντέλων) και κάνουν ότι δεν κατάλαβαν τίποτε ή, μάλλον, συνεχίζουν να μιλούν περί της ακαταμάχητης ελληνικής ομορφιάς.

 

(Ελευθεροτυπία, 30/11/1996)

 

www.iospress.gr